20/08/2023
Ứng dụng học thuyết Tỳ Vị luận trong châm cứu
_________________
1. Thăng đề trung khí:
Căn cứ vào lý luận “trung khí hạ hãm, Tỳ nên thăng tất phải kiện Tỳ, Vị nên giáng tất phải hào Vị”, dùng huyệt Tứ hoa thượng(Túc tam lý), Nhân hoàng(Tam âm giao), Chính hội (Bách hội), Trung quản, Khí hải là các huyệt trị liệu chứng thoát giang(lòi dom, sa trực tràng), sán khí, sa tử cung, dạ dày.
2. Bổ Tỳ sinh huyết:
Căn cứ cào lý luận Tỳ thống huyết, dùng huyệt Tứ hoa thượng( Túc tam lý), Nhân hoàng( Tam âm giao), Thông vị( Huyết hải), Ẩn bạch, Cách du, trị liệu chứng xuất huyết tử cung cơ năng, ban xuất huyết dị ứng, thiếu máu bất sản. Dùng huyệt Tứ hoa thượng(Túc tam lý), Hạ tam hoàng, Huyết hải, Cách du, Nội quan trị liệu chứng Tâm Tỳ lưỡng hư, thiếu máu, chứng giảm bạch cầu, giảm tiểu cầu và chứng đa hồng cầu….đều hiệu quả rất cao.
3. Kiện Tỳ khử thấp:
Căn cứ vào lý luận “táo thấp tương đắc”, dùng huyệt Tứ hoa thượng(Túc tam lý), Hoả chủ (Thái xung), Thiên hoàng(Âm lăng tuyền), Dương lăng tuyền, Môn kim(Hãm cốc) là các huyệt có tác dụng thanh nhiệt lợi thấp trị các chứng viêm gan cấp tính, viêm ruột, bệnh lỵ. Dùng huyệt Tứ hoa thượng, Tỳ du, Trung quản, Thiên xu, Vị du, Thiên hoàng để ôn Tỳ khử thấp trị viêm gan/viêm ruột mãn tính; dùng huyệt Hạ tam hoàng phối huyệt Môn kim giúp hạ acid uric để trị khỏi chứng Thống phong(Gout).
4. Điều hoà Thăng giáng:
Căn cứ vào nguyên lý thăng giáng dùng các huyệt vị nói trên trị chứng Viêm vị tràng cấp tính, rối loạn chức năng vị tràng, nôn ói mãn tính; lại dùng các huyệt Khí hải, Trung quản, Tứ hoa thượng, Đại chuỳ, Tỳ du để kiện Tỳ thăng dương, trị liệu chứng Tù hư khí thiếu, âm hoả nung nấu gây chứng sốt nhẹ.
5. Kiện Tỳ trị bệnh cơ nhục:
Căn cứ vào lý luận Tỳ chủ cơ nhục, dùng huyệt thuộc kinh Dương Minh trị liệu chứng cơ nhục bị teo nhỏ do dinh dưỡng kém, chẳng hạn như châm huyệt Tứ mã, Kiên trung để chữa chứng này. Vết thương lâu liền miệng tại xung quanh tỉnh huyệt của kinh Thủ Túc Thái Âm tiến hành chích lể hoặc châm trị khỏi chứng này.
6. Thanh giáng Âm hoả:
Huyệt Hoả cúc giống với Tỳ lạc Công Tôn có liên hệ với Tù Vị giúp thanh hoả ở Thượng tiêu, huyệt Hoả liên cũng có nghĩa là “hoả liễm”, có ý công năng tả hoả giống như vị thuốc Hoàng liên, thực chất giúp hậu Thổ liễm Hoả. Vị trí cạnh huyệt Thái bạch là du huyệt, nguyên huyệt củ Tỳ kinh, là Thổ ở trong Thổ, giúp hậu Thổ mã liễm Hoả diệt Hoả. Huyệt Hoả tán phối hợp thêm giúp thanh tướng hoả, giúp điều hoà Thuỷ Hoả.
7. Kiên tỳ hoá Đàm:
Dựa theo mối quan hệ giữa Tỳ Vị và các tạng khác, dùng huyệt Tứ hoa thượng(Túc tam lý), Phong long, Tỳ du, Phế du để kiện Tỳ hoá đàm trị viêm phế quản mãn tính, hen phế quản và “Quái bệnh”
_______________
Bs.Nguyễn Sỹ Cương
19/8/2023
Tham khảo: Châm cứu Đổng thị cơ sở lý thuyết, huyệt vị và cơ chế tác dụng
