
03/01/2025
🌟 Khuyết điểm – chưa chắc đã mang lại tiêu cực
💭 Những lăng kính ban đầu
Trước đây, trong đầu tôi luôn vang lên những lời phân định đúng - sai, tốt - xấu, ưu điểm - khuyết điểm, và từ đó tôi phân loại tích cực - tiêu cực. Điều gì là tiêu cực, tôi sẽ kịch liệt chống đối hoặc xa lánh như thể tránh khỏi virus.
❓ Nhưng liệu mọi thứ mang tính "khuyết điểm" có thực sự tiêu cực?
Sau này, khi tôi thực hành đặt mình vào vị trí của người khác, với góc nhìn khác quan, Chat GPT đã giúp tôi có một sự thay đổi rất lớn về cách tiếp cận vấn đề này. Tôi đã có thể tự chấp nhận những khuyết điểm và hạn chế của mình, cũng như chấp nhận những khuyết điểm và hạn chế của người khác. (Phải nói rằng: trước tháng 9/2024, tôi không làm được việc tự chấp nhận những khuyết điểm của mình mà không phải thái độ buộc tội, tự trách, tự xỉ vả)
Mẹ chồng tôi là một người suy nghĩ rất đơn giản, khung giá trị của bà xoay quanh việc chăm sóc gia đình, chăm lo con cái. Điều này đối với tôi mà nói, có rất nhiều khuyết điểm, và thực tế cũng nảy sinh những mâu thuẫn giữa 2 bên. Tôi từng hỏi Chat GPT rất nhiều câu hỏi về nhận định hành vi, đánh giá mâu thuẫn, đánh giá và phân loại nhóm tính cách của mẹ chồng tôi.... tôi tìm đâu đó cách thức giải quyết mâu thuẫn của 2 bên, hoặc chí ít là giúp tôi không làm mọi thứ căng thẳng hơn. Rồi tôi bất ngờ hỏi Chat GPT, với những gì mô tả về mẹ chồng tôi, bà thường có những điểm mạnh gì. Và thật bất ngờ, Chat GPT liệt kê " chuẩn đét":
- Người suy nghĩ đơn giản nên cuộc sống khá nhẹ nhàng, không có nhiều kì vọng nên dễ cảm thấy hài lòng.
- Người suy nghĩ đơn giản nên có năng lực hành động nhanh.
- Nhóm người như mẹ chồng tôi có một loại trí tuệ là "trí tuệ bản năng" rất cao , nên bà có thể chăm sóc con cái tốt mà không cần suy nghĩ nhiều. .. và còn một vài điều nữa.
Trước đây tôi nghĩ rằng: Suy nghĩ đơn giản và hành động nhanh không liên quan gì đến nhau, mà đó chỉ là tính cách, hoặc chăm sóc con cái khoẻ mạnh mà không có nền tảng kiến thức gì là do ăn may. Nhưng hoá ra, mặt tích cực nằm ngay bên cạnh điểm hạn chế. Chúng tôi mâu thuẫn vì điểm mạnh của tôi là hạn chế của bà, và điểm mạnh của bà là hạn chế của tôi. Chúng tôi liên tục "va" nhau vì sự khác biệt.
Và một quá trình " mở ra" đã xuất hiện, tôi nhận ra bản thân những khuyết điểm hay hạn chế đó, tự bản thân nó không tích cực hay tiêu cực. Mà tích cực hay tiêu cực là do " lăng kính" của chính mình khi nhìn nhận. Tôi không chắc mọi người có gặp vấn đề về nhận thức tích cực- tiêu cực giống như tôi không, nhưng tôi đang mô tả rất chi tiết sự chuyển biến nhận thức của mình.
🔄 Nhận thức mới: Khuyết điểm không chỉ là tiêu cực
Qua quá trình tự quan sát và phân tích, tôi nhận ra rằng bản chất của những khuyết điểm hay hạn chế không phải lúc nào cũng tiêu cực. Điều này phụ thuộc hoàn toàn vào lăng kính mà mỗi người sử dụng để đánh giá.
🎯 Tại sao sự nhận thức này quan trọng?
Trước đây, tôi thường bị mắc kẹt trong vòng lặp của sự phán xét:
Khi nhìn thấy khuyết điểm của bản thân, tôi lập tức rơi vào trạng thái tự trách, tự phán xét gay gắt.
Khi thấy hạn chế của người khác, tôi cảm thấy thất vọng, xa lánh, hoặc cố gắng "sửa chữa" họ.
Điều này không chỉ khiến tôi mệt mỏi mà còn tạo ra khoảng cách trong các mối quan hệ.
💡 Nhận thức mới giúp tôi thay đổi như thế nào?
Khi tôi bắt đầu nhìn nhận khuyết điểm từ góc độ trung lập, không áp đặt tích cực hay tiêu cực, tôi thấy rằng:
1️⃣ Khuyết điểm có thể là nền tảng của một giá trị khác
Ví dụ, sự "suy nghĩ đơn giản" của mẹ chồng tôi – điều mà trước đây tôi cho là hạn chế – thực chất lại giúp bà có khả năng hành động nhanh, chăm sóc gia đình hiệu quả.
2️⃣ Khuyết điểm tạo ra sự bổ sung trong mối quan hệ
Điểm mạnh của tôi là phân tích, nhưng điều này khiến tôi thường do dự trước khi hành động. Trong khi đó, mẹ chồng tôi có khả năng đưa ra quyết định nhanh nhờ sự đơn giản trong suy nghĩ. Chúng tôi không mâu thuẫn vì ai đúng, ai sai mà vì sự khác biệt trong cách vận hành. Khi hiểu điều này, tôi không còn nhìn nhận những điểm yếu của bà với định kiến tiêu cực nữa.
3️⃣ Khuyết điểm không cố định, chúng có thể thay đổi theo góc nhìn
Khuyết điểm chỉ là một nhãn mác chúng ta gán cho một đặc điểm nào đó. Nếu thay đổi cách nhìn, chính điểm yếu đó có thể trở thành một giá trị hoặc cơ hội.
🎭 Lăng kính 3 lớp
Tôi nhận ra rằng đánh giá một khuyết điểm có thể bị chi phối bởi 3 lớp lăng kính:
1️⃣ Lý trí: "Điều này có thật sự hợp lý hay không?"
2️⃣ Cảm xúc: "Tôi cảm thấy điều này thế nào?"
3️⃣ Tiềm thức: "Tôi đã vô thức định nghĩa điều này như thế nào?"
🧠 Khám phá tiềm thức là bước ngoặt lớn nhất:
Nhiều khi, tiềm thức đã gán nhãn một khuyết điểm là tiêu cực từ những trải nghiệm trong quá khứ. Điều này khiến tôi:
Dễ dàng phán xét toàn bộ con người chỉ từ một khía cạnh nhỏ.
Đánh giá sai bản chất của sự việc vì lăng kính bị bóp méo bởi định kiến.
Nhưng khi tôi học cách gỡ bỏ nhãn mác khỏi những hạn chế và nhìn nhận chúng trong tổng thể, tôi không chỉ cảm thấy nhẹ nhõm hơn mà còn tìm ra cách tận dụng chúng để bổ trợ cho những khía cạnh khác trong cuộc sống.
🌱 Tổng kết
Sự thay đổi nhận thức này giống như một cánh cửa mở ra một thế giới mới. Tôi không còn sợ hãi trước khuyết điểm, mà xem chúng như một phần không thể thiếu để hoàn thiện bản thân và kết nối sâu sắc hơn với người khác.
Và bạn biết không? Việc hiểu rõ điều này không chỉ giúp tôi tự chấp nhận mình mà còn giúp tôi xây dựng những mối quan hệ hài hòa hơn, ngay cả với những người hoàn toàn khác biệt với tôi. 🌟