13/10/2018
Bệnh chân tay miệng theo quan điểm Đông y.
Trong Đông y cổ đại, không thấy đề cập bệnh “ Thủ - túc – khẩu” hay còn gọi là bệnh “ Tay – chân – miệng”. Tuy nhiên, căn cứ vào triệu chứng biểu hiện, tốc độ lây lan thành dịch, Đông y hiện đại đã xếp bệnh Tay chân miệng vào phạm trù “ Ôn bệnh” và vận dụng các phương pháp chữa ôn bệnh để tiến hành điều trị bệnh Tay chân miệng trên lâm sàng.
Kinh nghiệm thực tế những năm gần đây cho thấy, việc sử dụng thuốc nam, Đông dược để phòng ngừa và điều trị theo nguyên lý “Ôn bệnh học” thu được kết quả rất khả quan.
Trên lâm sàng, Đông y căn cứ vào triệu chứng và biểu hiện cụ thể phân ra làm 03 loại:
1. Thấp độc tập bì phu:
Triệu chứng: Miệng và tay chân xuất hiện những phỏng nước kích thước to nhỏ khác nhau. Bộ phận các phỏng nước nhanh vỡ thành vết loét, kèm theo sốt nhẹ, kém ăn, chất lưỡi đỏ nhạt, mạch phù sác.
Phép trị: Thanh nhiệt, giải độc, hoạt huyết, hóa thấp.
Bài thuốc: Thanh ôn bại độc thang gia giảm.
Tên dược liệu Lượng (g) Chú thích
- Sinh thạch cao 32g Thanh nhiệt tả hỏa
- Sơn chi tử 12g
- Sừng trâu 24g Khu phong, thanh nhiệt, giải dộc
- Trúc diệp (lá tre) 08g
- Hoàng liên 08g Thanh nhiệt táo thấp
- Sinh địa hoàng 12g Dưỡng âm, sinh tân, thông huyết
- Huyền sâm 16g
- Cát cánh 08g Lợi phế họng
- Cam thảo 06g
Cách dùng: Các dược liệu trên cho vào 500 ml nước sắc còn khoảng 300ml uống, mỗi ngày uống 01 thang
2. Thấp nhiệt uất kết:
Triệu chứng: Mặt, lưng, hoặc quanh các móng ở ngón tay, ngón chân, gót chân, bàn tay, bàn chân xuất hiện nhiều nốt phỏng nước, nhỏ như hạt gạo, to như hạt đậu, miệng loét, hơi thở hôi, trướng bụng, kém ăn, phiền khát, đại tiện táo kết, tiểu tiện sẻn đỏ hoặc tiểu đục, chất lưỡi đỏ, rêu lưỡi vàng mỏng nhớt, mạch nhu sác.
Phép trị: Thanh hóa thấp nhiệt, giải độc.
Bài thuốc: Tả hoàng thang gia giảm.
- Hoắc hương 20 g Phương hương hóa thấp
- Sơn chi tử ( quả dành dành) 6g Thanh nhiệt, tả hỏa
- Sinh thạch cao 16g
- Kim ngân hoa 12g Thanh nhiệt, giải độc
- Kinh giới 8g Khu phong
- Sinh cam thảo 6g Hòa trung
Cách dùng: Các dược liệu trên cho vào 500 ml nước sắc còn khoảng 300ml uống, mỗi ngày uống 01 thang
3. Tâm tỳ tích nhiệt:
Triệu chứng: Trong khoang miệng và vòm khẩu cái co nhiều mụn nước, da quanh mụn ửng đỏ, đầu các ngon tay, ngón chân cũng xuất hiện nhiều mụn nước hoặc vết lở loét kèm theo miệng khô, khát nước, tiểu tiện sẻn đỏ, lưỡi ít rêu hoặc rêu lưỡi mỏng, mạch tế sác
Phép trị: Thanh tả tâm tỳ, lợi niệu, giải độc.
Bài thuốc: Đạo xích tán gia giảm.
Tên dược liệu Lượng (g) Chú thích
- Sinh địa 12g Khu phong, thanh nhiệt, dưỡng âm
- Trúc diệp (lá tre) 16g
- Mộc thông 4g Lợi niệu
- Xa tiền tử 8g
- Đăng tâm thảo 4g Thanh tả tâm tỳ
- Liên tâm tử 4g
Cách dùng: Các dược liệu trên cho vào 500 ml nước sắc còn khoảng 300ml uống, mỗi ngày uống 01 thang
Trong Đông y cổ đại, không thấy đề cập bệnh “ Thủ - túc – khẩu” hay còn gọi là bệnh “ Tay – chân – miệng”. Tuy nhiên, căn cứ vào triệu chứng biểu hiện, tốc độ lây lan thành dịch, Đông y hiện đại đã xếp bệnh Tay chân mi....
