27/04/2026
DINH DƯỠNG GIẢM TÁC DỤNG PHỤ TRONG XẠ TRỊ
🧑⚕️ Khi người bệnh xạ trị vào vùng tổn thương, một số tác dụng không mong muốn sẽ xuất hiện trên người bệnh, phụ thuộc vào vùng chiếu xạ, liều chiếu xạ và mục đích của điều trị. Tác dụng phụ xuất hiện từ tuần 2–3, nặng hơn vào tuần 4–5, và có thể kéo dài trong 2–3 tuần sau điều trị.
🔑 Đối với người bệnh đang xạ trị, dinh dưỡng đóng vai trò như một “liều thuốc song hành”, giúp cơ thể đủ sức thích nghi với những thay đổi do tia xạ gây ra. Người bệnh cần lưu ý chi tiết về dinh dưỡng cho từng triệu chứng khác nhau:
1️⃣ Nôn, buồn nôn
✔️ Nên:
▪️ Ăn thức ăn khô/sệt. Nếu khó nuốt → thử chế độ ăn lỏng/nước quả hoặc dạng gelatin. Giữa các bữa ăn có thể uống nước hoặc đồ uống khác.
▪️ Ăn kẹo gừng hoặc kẹo bạc hà.
▪️ Tập cách thở và thư giãn khi cảm thấy buồn nôn. Nếu buồn nôn trước xạ trị → ăn bữa nhẹ như bánh mì.
▪️ Thường xuyên súc miệng, sử dụng máy tạo độ ẩm phun sương mát.
❌ Không nên:
▪️ Sử dụng thức ăn có mùi vị mạnh hay quá nóng.
▪️ Ăn/uống đồ lỏng khi đói.
▪️ Nằm xuống ngay sau ăn.
▪️ Dùng nước súc miệng có cồn.
2️⃣ Tiêu chảy
✔️ Nên:
▪️ Chia nhỏ bữa ăn trong ngày.
▪️ Bổ sung nước, đồ uống bổ sung điện giải (Oresol), men vi sinh.
▪️ Có thể uống trà pha loãng.
▪️ Các thực phẩm giàu natri và kali như: chuối, cam, đào, nước ép mơ, khoai tây luộc, nghiền.
▪️ Ăn thực phẩm ít chất xơ không tan như: chuối, gạo trắng, bánh mì trắng, sữa chua vị vani hoặc sữa chua trắng.
❌ Không nên sử dụng:
▪️ Sữa và các chế phẩm từ sữa như kem, kem chua, pho mai.
▪️ Đồ uống hoặc thực phẩm chứa cafein như cà phê, trà đen, soda, sô-cô-la.
▪️ Thực phẩm hoặc đồ uống sinh hơi như đậu nấu khô, cải bắp, súp lơ xanh, sữa đậu nành và các sản phẩm từ đậu nành.
▪️ Thực phẩm giàu chất xơ không tan như rau, đậu nấu khô, và ngũ cốc toàn phần.
3️⃣ Khó nuốt
✔️ Nên:
▪️ Ngồi đúng tư thế và hơi cúi đầu xuống về phía trước khi ăn uống.
▪️ Uống từng ngụm nhỏ bằng cách đổ thìa hoặc sử dụng ống hút size nhỏ.
▪️ Lựa chọn thực phẩm:
▫️ Chọn thực phẩm dễ nuốt.
▫️ Cắt nhỏ, trộn hoặc nghiền thực phẩm để dễ ăn hơn.
▫️ Ăn thực phẩm mềm, ướt như ngũ cốc ninh nhừ, khoai tây nghiền, trứng chưng, sữa..
▫️ Làm ướt và mềm thực phẩm hơn bằng nước sốt, nước dùng, sữa chua hoặc các loại dung dịch trộn khác.
❌ Không nên sử dụng:
▪️ Đồ ăn, đồ uống gây nóng rát, cay (ớt, cà ri, mù tạt, sốt cay...); Đồ ăn, thức uống giàu acid (cà chua, họ cam, chanh…).
▪️ Đồ ăn cứng, giòn: khoai tây chiên, ngô chiên, bánh quy có cạnh sắc nhọn.
▪️ Tất cả các loại thuốc lá và đồ uống có cồn.
4️⃣ Khô miệng, viêm loét miệng
✔️ Nên:
▪️ Giữ miệng ẩm ướt: Uống nước từng ngụm nhỏ trong ngày. Nhai kẹo cao su không đường hoặc sử dụng nước bọt nhân tạo. Vệ sinh răng, miệng, lợi, lưỡi sạch sẽ. Sử dụng bàn chải đánh răng loại mềm, sợi mảnh. Súc miệng 2 đến 3 tiếng/lần bằng nước muối sinh lý.
▪️ Sử dụng đồ lỏng, mát, mịn hoặc mút đá bào rải rác trong ngày.
▪️ Chọn thực phẩm mềm, ẩm, cắt miếng nhỏ. Có thể thêm nước sốt, nước dùng, dầu hoặc bơ để dễ nuốt.
❌ Không nên sử dụng:
▪️ Các thực phẩm tương tự như đối với triệu chứng Khó nuốt (nêu trên)
▪️ Các loại đồ ăn khô, to, cứng hoặc chế biến sẵn.
🏥 Tại Trung tâm Ung bướu – Bệnh viện Đại học Phenikaa, người bệnh xạ trị được cá thể hóa chế độ dinh dưỡng dựa trên vị trí chiếu xạ, mức độ tác dụng phụ và thể trạng dinh dưỡng hiện tại. Đội ngũ bác sĩ và chuyên viên dinh dưỡng của Khoa Dinh dưỡng PhenikaaMec luôn đồng hành xuyên suốt quá trình điều trị, với mục tiêu không chỉ là giảm tác dụng phụ, mà còn giúp người bệnh ăn ngon hơn – khỏe hơn – điều trị hiệu quả hơn, để hành trình chiến thắng bệnh tật trở nên nhẹ nhàng và bền bỉ hơn từng ngày.
===
🏥TRUNG TÂM UNG BƯỚU PHENIKAAMEC
📍Địa chỉ: Tòa C - Bệnh viện Đại Học Phenikaa, Tổ 5 Hòe Thị, Phường Xuân Phương, HN
📞 Hotline: 1900 88 66 48
🌐 Website: Phenikaamec.com
Trung tâm Ung bướu - Bệnh viện Đại học Phenikaa cung cấp dịch vụ chẩn đoán, điều trị và tầm soát ung thư toàn diện. Với đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm.