
02/08/2025
DƯỚI GÓC NHÌN CỦA CÁC TRƯỜNG PHÁI TRỊ LIỆU TÂM LÝ
Có những buổi trò chuyện không hẹn trước nhưng lại khơi gợi rất nhiều tầng cảm xúc.
Hôm nay ngồi cà phê với vài người bạn cùng ngành, tụi mình “ôn bài” bằng cách đưa ra một tình huống giả định rồi thử tiếp cận nó từ nhiều trường phái trị liệu khác nhau. Một trò chơi chuyên môn nho nhỏ nhưng cũng nhiều cảm xúc.
Và đây là những góc nhìn của các trường phái trị liệu tâm lý khác nhau, không phải để “phân tích” người mang nỗi đau, mà để có góc nhìn đa chiều về cái cách mà tâm lý con người vận hành.
Tình huống:
“Chồng tôi ngoại tình. Tôi đau khổ đến mức mất ăn, mất ngủ nhiều ngày nay. Tôi không còn thiết tha gì cả. Tôi nghĩ mình đang trầm cảm.”
Các trường phái trị liệu sẽ tiếp cận nỗi đau này ra sao?
1. Liệu pháp Nhận thức – Hành vi (CBT)
“Khi nghĩ đến chuyện chồng ngoại tình, những suy nghĩ tự động nào xuất hiện đầu tiên trong bạn?
Bạn có nhận ra những niềm tin trung gian hoặc niềm tin cốt lõi nào đang khiến cảm xúc tiêu cực này cứ lặp lại không?”
💡 CBT tin rằng không phải sự kiện làm ta khổ, mà là cách ta diễn giải sự kiện ấy. Khi ta nhìn rõ giản đồ nhận thức của mình, ta có thể học cách tái cấu trúc lại nó.
2. Liệu pháp Chấp nhận & Cam kết (ACT)
“Ngay lúc này, bạn đang cảm nhận điều gì trong cơ thể? Bạn đang có những suy nghĩ gì?
Thay vì kháng cự hay đẩy nó đi, bạn có thể chỉ đơn giản là để nó hiện diện.
Giá trị nào là quan trọng đối với bạn, đang gọi bạn tiến về phía trước?”
💡 ACT không cố gắng loại bỏ nỗi đau, mà giúp ta chấp nhận cảm xúc thay vì chống lại, quan sát suy nghĩ thay vì tin vào suy nghĩ, và mở rộng thêm phản ứng khả thi phù hợp với giá trị của bản thân.
3. Liệu pháp Biện chứng – Hành vi (DBT)
“Nỗi đau của bạn là hoàn toàn hợp lý.
Và cùng lúc, bạn cũng có thể chọn một hành động nhỏ để nâng đỡ chính mình, như đặt tay lên tim, hít vào 4 nhịp, thở ra 6 nhịp.
Điều này sẽ giúp bạn giữ được cân bằng để rồi quyết định bước tiếp theo.”
💡 DBT kết hợp giữa chấp nhận và thay đổi. DBT hướng đến 4 kỹ năng: Chú tâm, khả năng chịu đựng đau khổ, điều hòa cảm xúc, và giao tiếp liên cá nhân.
4. Liệu pháp Adler (Adlerian Therapy)
“Nếu triệu chứng trầm cảm là một thông điệp, nó đang ‘phục vụ’ điều gì cho bạn?
Từ trải nghiệm thời thơ ấu, bạn đã từng học được điều gì về việc phải gồng gánh, làm vừa lòng, hay sợ bị từ chối?
Bạn đang sống theo mô thức nào mà giờ đây, bạn cảm thấy mình hoàn toàn sụp đổ khi bị phản bội?”
💡 Adler khuyến khích ta nhìn lại lối sống vô thức và các ẩn dụ cuộc sống đã hình thành nên cách ta ứng xử với tổn thương hôm nay.
5. Thôi miên trị liệu (Hypnotherapy)
“Nếu bạn được dẫn về trạng thái thư giãn sâu, nơi tiềm thức mở ra, bạn có thể quay lại khoảnh khắc đầu tiên trong đời mình từng cảm thấy bị phản bội, không được yêu thương, không đủ tốt.
Đứa trẻ ấy đang cần điều gì?
Khi bạn kết nối với phần ký ức bị đóng băng đó, điều gì đang hé lộ về niềm tin sâu xa đang điều khiển cảm xúc và hành vi hiện tại của bạn?”
💡 Thôi miên trị liệu không xóa nỗi đau, mà mở cánh cửa để ta gặp lại chính mình trong không gian an toàn, và hoàn tất những điều còn bỏ ngỏ.
💡 Mỗi trường phái có một cách tiếp cận riêng, nhưng điểm chung là đều nhìn thấy phía sau triệu chứng là một con người đang mong muốn được thấu hiểu.
Hy vọng bài viết này giúp bạn có thêm một góc nhìn, để hiểu mình hơn, hoặc để đồng hành cùng người khác một cách tinh tế và nhân ái hơn.
Nếu bạn thấy bài viết này hữu ích, đừng ngại chia sẻ cho người cần nhé!