31/03/2026
🌟 KIẾN THỨC CHUYÊN SÂU – ĐỒNG HÀNH CÙNG SỨC KHỎE PHỤ NỮ 🌟
Chào quý đồng nghiệp và các chị em thân mến!
Với mong muốn lan tỏa những giá trị y khoa chính thống và giải đáp những thắc mắc thầm kín về sức khỏe, từ hôm nay, Phòng khám chuyên khoa Phụ sản PGS. TS. BSCC Vũ Văn Du chính thức ra mắt chuỗi bài viết chia sẻ chuyên môn về Sản khoa và Phụ khoa.
Đây sẽ là nơi cập nhật những kiến thức chuẩn y khoa, từ những vấn đề thường gặp đến những kỹ thuật chuyên sâu. Chúng tôi rất mong nhận được sự quan tâm, thảo luận từ các anh chị em đồng nghiệp cũng như những đóng góp ý kiến từ quý bệnh nhân để nội dung ngày càng hoàn thiện hơn.
1) Tiền sản giật là gì?
Trả lời: Tiền sản giật là rối loạn tăng huyết áp liên quan thai kỳ, thường xuất hiện sau 20 tuần, có thể kèm protein niệu và/hoặc biểu hiện tổn thương cơ quan như gan, thận, não, máu, nhau thai. Đây không chỉ là “cao huyết áp đơn thuần” mà là một hội chứng toàn thân, có thể đe dọa cả mẹ lẫn thai.
2) Sản giật là gì?
Trả lời: Sản giật là khi người bệnh tiền sản giật xuất hiện co giật, và đây là một cấp cứu sản khoa tối khẩn. Sản giật có thể gây thiếu oxy, chấn thương, đột quỵ, nhau b**g non, suy thai và tử vong nếu xử trí chậm.
3) Tiền sản giật thường xuất hiện từ khi nào?
Trả lời: Thường xuất hiện sau 20 tuần thai, hay gặp hơn ở tam cá nguyệt 3, nhưng cũng có thể xảy ra sau sinh. Vì vậy không nên nghĩ “sinh xong là hết nguy cơ ngay”.
4) Dấu hiệu cảnh báo nào người bệnh cần nhớ nhất?
Trả lời: Các dấu hiệu báo động gồm: đau đầu nhiều, nhìn mờ/chớp sáng, đau vùng thượng vị hoặc dưới bờ sườn, nôn, phù mặt/tay/chân tăng nhanh, và đặc biệt là huyết áp tăng. Một số người bệnh gần như không tự cảm nhận được gì, nên khám thai định kỳ rất quan trọng.
5) Có thể bị tiền sản giật mà không có triệu chứng rõ không?
Trả lời: Có. Nhiều trường hợp được phát hiện lần đầu qua đo huyết áp và xét nghiệm nước tiểu trong khám thai định kỳ. Vì vậy, “không thấy khó chịu” không loại trừ tiền sản giật.
6) Huyết áp bao nhiêu thì nghi tiền sản giật?
Trả lời: Theo WHO, tiền sản giật được chẩn đoán khi có huyết áp ≥140/90 mmHg sau 20 tuần kèm protein niệu; mức nặng thường đi kèm các triệu chứng thần kinh, đau bụng vùng gan, hoặc tổn thương cơ quan. Trên thực hành, nếu huyết áp rất cao hoặc có triệu chứng báo động thì phải xử trí khẩn.
7) Tiền sản giật khác tăng huyết áp thai kỳ ở điểm nào?
Trả lời: Tăng huyết áp thai kỳ là tăng huyết áp mới xuất hiện trong thai kỳ nhưng chưa có bằng chứng tiền sản giật. Tiền sản giật là bước nặng hơn: ngoài tăng huyết áp còn có dấu hiệu ảnh hưởng cơ quan mẹ hoặc bánh nhau, có thể kèm protein niệu. Nói dễ hiểu: không phải cứ cao huyết áp thai kỳ là tiền sản giật, nhưng cao huyết áp thai kỳ có thể tiến triển thành tiền sản giật.
8 ) Nguyên nhân tiền sản giật là gì?
Trả lời: Y học hiện nay cho rằng bản chất liên quan đến bánh nhau phát triển/bám không tối ưu, làm rối loạn chức năng nội mạc mạch máu và gây tổn thương đa cơ quan ở mẹ. Nói ngắn gọn: bệnh “khởi đầu từ nhau thai nhưng biểu hiện ở toàn thân người mẹ”.
9) Ai dễ bị tiền sản giật hơn?
Trả lời: Nguy cơ cao hơn ở người mang thai lần đầu, đa thai, béo phì, có tăng huyết áp mạn, đái tháo đường, bệnh thận, bệnh tự miễn, hoặc tiền sử bản thân/gia đình có tiền sản giật. Đây là lý do bác sĩ luôn hỏi kỹ tiền sử ngay từ đầu thai kỳ.
10) Tiền sản giật có nguy hiểm cho em bé không?
Trả lời: Có. Tiền sản giật có thể làm giảm tưới máu bánh nhau, dẫn đến thai chậm phát triển, thiếu oxy, sinh non, nhau b**g non, thậm chí tử vong chu sinh nếu nặng và xử trí muộn.
11) Tiền sản giật có thể chuyển thành sản giật không?
Trả lời: Có. Nếu bệnh tiến triển, người bệnh có thể lên cơn co giật, tức sản giật. Vì vậy những dấu hiệu như đau đầu dữ dội, rối loạn thị giác, đau thượng vị, huyết áp cao khó kiểm soát phải được xem là dấu hiệu báo động nặng.
12) Khi nghi tiền sản giật, bác sĩ sẽ làm những xét nghiệm gì?
Trả lời: Thường cần: đo huyết áp lặp lại đúng kỹ thuật, xét nghiệm nước tiểu tìm protein, xét nghiệm máu để đánh giá tiểu cầu, chức năng gan, chức năng thận, và theo dõi thai bằng siêu âm/đánh giá tăng trưởng, nước ối, monitoring tim thai khi cần.
13) Điều trị tiền sản giật như thế nào?
Trả lời: Điều trị phụ thuộc mức độ nặng và tuổi thai, nhưng 3 trụ cột chính là:
(1) kiểm soát huyết áp,
(2) dự phòng/điều trị co giật bằng magnesium sulfate khi có chỉ định,
(3) quyết định thời điểm chấm dứt thai kỳ khi lợi ích cho mẹ và thai lớn hơn nguy cơ tiếp tục mang thai.
Bản chất là vừa giữ an toàn cho mẹ, vừa tranh thủ tối đa cho thai nếu còn non tháng nhưng vẫn trong giới hạn an toàn.
14) Magnesium sulfate là thuốc gì, có vai trò gì?
Trả lời: Đây là thuốc chuẩn để giảm nguy cơ sản giật ở người bệnh tiền sản giật nặng và để điều trị sản giật. Thuốc này không phải thuốc hạ huyết áp chính, mà chủ yếu nhằm chống co giật.
15) Tiền sản giật có chữa khỏi hoàn toàn bằng thuốc không?
Trả lời: Thuốc có thể giúp kiểm soát bệnh và kéo dài thai kỳ an toàn hơn trong một số trường hợp, nhưng điều trị dứt điểm duy nhất là chấm dứt thai kỳ và lấy nhau thai ra. Vì vậy, bác sĩ luôn phải cân nhắc giữa nguy cơ cho mẹ và lợi ích tiếp tục nuôi thai.
16) Bị tiền sản giật thì bao giờ phải sinh?
Trả lời: Nếu tiền sản giật không có dấu hiệu nặng và tình trạng ổn định, nhiều hướng dẫn khuyến nghị sinh vào khoảng 37 tuần. Theo NICE, từ 37 tuần trở đi nên khởi phát cuộc sinh trong vòng 24–48 giờ; còn trước 37 tuần có thể theo dõi tiếp nếu mẹ và thai còn ổn định.
17) Bị tiền sản giật có bắt buộc phải mổ lấy thai không?
Trả lời: Không bắt buộc. Tiền sản giật tự nó không phải chỉ định mổ tuyệt đối. Có thể sinh đường âm đạo nếu tình trạng mẹ–thai cho phép và cuộc sinh dự kiến an toàn; mổ lấy thai được chọn khi có chỉ định sản khoa hoặc tình trạng cấp cứu của mẹ/thai.
18) Có cách nào phòng ngừa tiền sản giật không?
Trả lời: Có thể giảm nguy cơ chứ không bảo đảm phòng tuyệt đối. Quan trọng nhất là: khám thai đều, nhận diện nguy cơ sớm, kiểm soát bệnh nền, và ở người nguy cơ cao thì dùng aspirin liều thấp theo chỉ định. Với quần thể có khẩu phần canxi thấp, WHO khuyến nghị bổ sung canxi 1,5–2,0 g/ngày trong thai kỳ để giảm nguy cơ tiền sản giật.
19) Aspirin liều thấp dùng cho ai, bắt đầu khi nào?
Trả lời: Không phải ai mang thai cũng tự uống aspirin. USPSTF khuyến nghị 81 mg/ngày sau 12 tuần cho người nguy cơ cao tiền sản giật, như có tiền sử tiền sản giật, đa thai, tăng huyết áp mạn, đái tháo đường trước mang thai, bệnh thận, hoặc bệnh tự miễn. Thuốc phải do bác sĩ chỉ định vì cần cân nhắc đúng đối tượng.
20) Sinh xong rồi còn nguy cơ nữa không? Và sau này có ảnh hưởng sức khỏe lâu dài không?
Trả lời: Có. Tiền sản giật có thể xuất hiện hoặc nặng lên sau sinh, nên giai đoạn hậu sản vẫn phải theo dõi huyết áp và triệu chứng. Về lâu dài, phụ nữ từng bị tiền sản giật có nguy cơ cao hơn đối với tăng huyết áp và bệnh tim mạch sau này, nên cần tái khám, theo dõi huyết áp và quản lý yếu tố nguy cơ tim mạch.
3 điều người bệnh cần nhớ nhất
1. Tiền sản giật là bệnh toàn thân, không chỉ là tăng huyết áp.
2. Có thể không có triệu chứng rõ, nên khám thai định kỳ là chìa khóa phát hiện sớm.
3. Nếu có dấu hiệu báo động hoặc nghi sản giật, phải đi cấp cứu ngay.
PHÒNG KHÁM CHUYÊN KHOA PHỤ SẢN PGS.TS.BS CAO CẤP VŨ VĂN DU
Chịu trách nhiệm chuyên môn: PGS.TS.BS Cao cấp Vũ Văn Du
- Học hàm: Phó giáo sư.
- Học vị: Tiến sĩ BSCC
Chức danh:
- Phó Giám đốc Bệnh viện Phụ sản Trung ương
- Phó Chủ nhiệm Bộ môn Phụ sản Trường Đại học Y Dược - ĐHQG Hà Nội.
- Tên cơ quan: Bệnh viện Phụ sản Trung ương.
- Địa chỉ cơ quan: 43 Tràng Thi, Hoàn Kiếm, thành phố Hà Nội
Tổng đài CSKH và đặt lịch khám: 086 909 7386 - 098 667 9115
Địa chỉ: Số 35 Mạc Thị Bưởi, Phường Vĩnh Tuy, TP Hà Nội
Website: pgsdupstw.com
Fanpage: Phòng Khám Chuyên Khoa Phụ Sản PGS. Vũ Văn Du
Thời gian làm việc:
17:00 - 21:00 : Thứ Hai, Thứ Ba & Thứ Năm
08:00 - 17:00 : Thứ Bảy & Chủ nhật
theo dõi