04/10/2025
Phép thở bụng mà bác sĩ Nguyễn Khắc Viện để lại cho đời không chỉ là một bài tập hít thở, mà là một phép quán tâm tức thiền hơi thở, nơi hơi thở trở thành sợi chỉ nối liền tinh, khí, thần của con người.
Dưới góc nhìn của Đông y, con người là một tiểu vũ trụ, sống được là nhờ tinh khí thần sung mãn và hài hòa.
- Tinh là vật chất gốc là phần tinh túy được sinh ra từ tiên thiên mà cha mẹ truyền lại và hậu thiên từ ăn uống, nghỉ ngơi.
- Khí là sức sống vận hành là dòng năng lượng giúp tinh hóa sinh và thần phát triển.( khí theo đông y được phân ra nhiều loại khí nhưng khí hít thở vào cơ thể là quan trọng nhất )
- Thần là biểu hiện của sự sống là ánh sáng trong tâm, là sự minh triết, bình an của trí và cảm xúc.
Trong ba báu ấy, khí là trung tâm điều hòa cả hai đầu.
Nếu tinh đầy mà khí không thông, thì thần uất;
Nếu khí loạn mà tinh suy, thì thần tán.
Thế cho nên điều tức điều khí chính là cốt lõi của dưỡng sinh.
Phép thở bụng của bác sĩ Nguyễn Khắc Viện chính là cách đưa khí quy về đan điền nếu người tập tuân thủ thở đúng theo hướng dẫn của bài vè sẽ giúp tinh được giữ, khí được thông, thần được an.
Khi hơi thở trở về với bụng, tức là trở về với gốc, khí đó thủy hỏa thăng giáng, âm dương cân bằng.
Ông tổ thuốc nam Ngài Tuệ Tĩnh có câu : Bế tinh, dưỡng khí, tồn thần, thanh tâm, quả dục, thủ chân, luyện hình
Mà phương tiện để làm được điều đó chính là luyện khí bắt đầu từ hơi thở.
- Khi thở vào sâu, theo YHHĐ là ta đưa oxy tức thiên khí vào trong, giúp tinh được nuôi dưỡng.
- Khi thở ra chậm, ép bụng ta xả bỏ uất khí, tà khí và lo âu, giúp thần được thanh lọc.
- Nhịp điệu thở vào thở ra với êm, chậm, sâu, đều ấy tạo thành dòng vận hành liên tục giữa tinh, khí, thần, như một dòng suối trong trẻo nuôi dưỡng từng tế bào.
Nếu nói theo ngôn ngữ hiện đại, phép thở này giúp máu giàu oxy được đưa đến mọi tế bào tắm rửa cho cơ thể bằng năng lượng sống. Nhưng nếu lạm dụng lượng oxy đưa vào nhiều quá cũng không có lợi.
Còn nói theo Đông y, đó là khí hành huyết hành, khí hòa thần an, khí thông thì huyết chảy, khí thuận thì thần định.
Nhưng điều tuyệt vời nhất của phép thở này không nằm ở tạng phế (phổi), mà ở tạng tâm.
Khi tập thở bụng của Bs Viện, ta không gồng ép hay đuổi theo hơi thở, mà chỉ tập trung nhẹ nhàng quan sát hơi thở biết mình đang thở vào, biết mình đang thở ra.
Chính trong sự nhận biết đó, tâm trở nên lặng, thần trở nên an, và khí bắt đầu thuận.
Đây chính là phép quán tâm. Trong đời sống không cần chùa chiền hay tọa thiền, chỉ cần trở về với hơi thở của chính mình.
Một hơi thở trọn vẹn, là một khoảnh khắc sống trọn vẹn.
Một người biết thở, là một người đang tự chữa lành từ bên trong.
Người xưa nói: Người biết dưỡng khí thì không bệnh, người biết điều tâm thì không lo.
Bài thở bụng của Bs Viện không chỉ là kỹ thuật hít thở, mà là một cách sống chậm, một con đường đưa con người về với tự nhiên nhất như 1 đứa trẻ vừa mới sinh ra, nơi tâm an, khí hòa, thần sáng.
Trong bối cảnh đời sống hiện đại, áp lực và lo âu khiến nhiều người thần tán khí loạn, thì phép thở bụng chính là ngọn đèn thắp lại hơi ấm của sự sống.
Khi ta thở bụng, là ta đang đối thoại với chính mình.
Khi ta biết lắng nghe hơi thở, là ta đang khơi dậy dòng khí nguyên thủy của sự sống.
Khi tinh, khí, thần hòa làm một, thì thân an, tâm tĩnh, trí sáng. Đó chính là đỉnh cao của phép dưỡng sinh
