Contact information, map and directions, contact form, opening hours, services, ratings, photos, videos and announcements from Icu-Bệnh Viện Nông Nghiệp, Medical and health, km13 ngọc hồi thanh trì Hanoi, Hanoi.
13/09/2025
CÓ NÊN LỌC MỠ MÁU ĐỂ “LÀM SẠCH MÁU” VÀ PHÒNG NGỪA ĐỘT QUỴ?
1. Thưa bác sĩ, vai trò của lọc máu là gì? Lọc máu thường sử dụng với đối tượng nào?
- Lọc máu là một kỹ thuật “làm sạch máu” trong cơ thể nhằm mục đích điều trị những rối loạn bệnh lý mà không thể điều trị bằng các biện pháp thông thường như dùng thuốc hoặc phẫu thuật. Mục đích của lọc máu là nhằm loại bỏ trực tiếp và nhanh chóng các độc tố, những thành phần dư thừa hoặc những tác nhân gây bệnh ra khỏi máu của người bệnh. Nguyên lý chung của kỹ thuật này là máu của người bệnh được đưa ra khỏi cơ thể thông qua một hệ thống ống dẫn (dây lọc), đến hệ thống màng lọc, máu được trao đổi chất và làm sạch tại màng lọc (quả lọc máu) và được trả lại cơ thể người bệnh. Do máu được đưa ra khỏi cơ thể người bệnh và chạy trong hệ thống dây quả lọc nên có nguy cơ bị đông máu trong hệ thống tuần hoàn ngoài cơ thể, gây đông tắc dây quả lọc khiến buổi lọc máu phải kết thúc sớm và người bệnh có nguy cơ bị mất máu cấp nên trừ những trường hợp đặc biệt như người bệnh bị rối loạn đông máu, đang bị chảy máu, mới phẫu thuật, ... bắt buộc lọc máu phải sử dụng bổ sung thuốc chống đông máu.
- Kỹ thuật lọc máu được áp dụng với 3 lĩnh vực lâm sàng chính là (1) lọc máu cho những bệnh nhân bị ngộ độc; (2) hỗ trợ cho những bệnh nhân bị suy chức năng các cơ quan như lọc máu cho bệnh nhân bị suy thận cấp và suy thận mạn tính, lọc máu cho bệnh nhân bị suy gan; (3) điều chỉnh các rối loạn chuyển hóa và miễn dịch, như các bệnh tự miễn dịch. Như vậy kỹ thuật lọc máu là một kỹ thuật chuyên sâu và hiện đại được chỉ định cho những trường hợp mắc các bệnh lý nghiêm trọng thậm chí đe dọa đến tính mạng người bệnh như suy thận, suy gan, suy đa tạng, sốc nhiễm khuẩn, ngộ độc, những bệnh tự miễn như lupus ban đỏ hệ thống, ... Mỗi kỹ thuật lọc máu khác nhau sẽ có hệ thống máy và dây quả lọc khác nhau. Hiện nay một ứng dụng của lọc máu được biết đến phổ biến và thông dụng nhất là kỹ thuật chạy thận nhân tạo được sử dụng để điều trị và cứu sống rất nhiều bệnh nhân bị suy thận.
"Lọc mỡ máu" mà một số cơ sở y tế hiện nay sử dụng là kỹ thuật thay huyết tương (dùng 1 quả lọc) hoặc lọc huyết tương (dùng 2 quả lọc) nhằm mục đích tách bỏ một phần huyết tương mang theo các thành phần mỡ máu và bỏ đi. Sau đó người bệnh sẽ được truyền bù lại phần huyết tương bị mất đi bằng một loại dung dịch thay thế, thường là huyết tương của người bình thường hoặc dung dịch albumin 5 (chiết xuất từ người).
2. Nhiều người cho rằng mỡ máu cao có thể gây đột quỵ. Khi lọc máu, người bệnh tống hết mỡ thừa ra ngoài, giúp ngừa bệnh. Bác sĩ đánh giá sao về quan niệm này lọc máu có thể ngăn ngừa đột quỵ?
- Quan điểm mỡ máu cao có thể gây đột quỵ cũng đúng nhưng chưa đầy đủ. Đúng là rối loạn mỡ máu kéo dài là một yếu tố nguy cơ tim mạch cần phải can thiệp do nguy cơ gây xơ vữa mạch máu và tổn thương thành mạch, gia tăng nguy cơ hình thành cục máu đông, có thể gây các biến chứng như nhồi máu cơ tim và nhồi máu não (tắc mạch não). Nếu chỉ bị mỡ máu cao nhưng người bệnh được phát hiện, điều trị và kiểm soát tốt sẽ giảm thiểu khả năng dẫn đến đột quỵ. Tuy nhiên, rối loạn mỡ máu hay mỡ máu cao chỉ là một trong rất nhiều nguy cơ khác của đột quỵ như tăng huyết áp, đái tháo đường, thừa cân và béo phì, hội chứng chuyển hóa, xơ vữa và hẹp động mạch nội sọ hoặc các động mạch cấp máu cho não, dị dạng mạch máu não, nghiện thuốc lá, lạm dụng rượu bia, mỡ máu cao, người cao tuổi, người bị suy thận mạn, … Vì vậy, mỡ máu cao có thể dẫn đến đột quỵ hay không còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố, và để phòng ngừa đột quỵ cần phải kiểm soát tốt nhiều yếu tố nguy cơ chứ không chỉ có điều chỉnh mỡ máu. Nên cứ nghĩ bị mỡ máu cao chỉ cần đi lọc máu sẽ giúp phòng ngừa đột quỵ là quan điểm hết sức sai lầm.
- Hiện nay, ở Việt Nam chưa có hướng dẫn và chỉ định lọc mỡ máu để điều trị hay dự phòng đột quỵ. Kỹ thuật lọc mỡ máu hiện tại chỉ được chỉ định và áp dụng cho những trường hợp viêm tụy cấp kèm theo một chỉ số mỡ máu là triglycerid tăng cao. Đối với những người bình thường, chỉ số mỡ máu tăng cao nhưng chưa có biểu hiện về mặt lâm sàng cũng không cần phải lọc máu. Lọc máu để phòng ngừa đột quỵ như thông tin quảng cáo hay tư vấn của một số cơ sở y tế là không hợp lý và chưa có đủ căn cứ khoa học. Vì vậy, người dân cần thận trọng, không nên tin vào quảng cáo hay lạm dụng lọc mỡ máu sẽ rất nguy hiểm.
3. Trường hợp người bình thường lọc máu có gây hại hay không? Lạm dụng lọc máu để lại nguy cơ gì?
- Như tôi đã trình bày ở trên, các kỹ thuật lọc máu được áp dụng để cấp cứu và điều trị các bệnh lý nặng theo đúng chỉ định của các bác sĩ có chuyên môn sâu chứ không được áp dụng cho những người bình thường không có bệnh lý hoặc áp dụng để phòng bệnh. Mặt khác, lạm dụng lọc máu rất nguy hiểm thậm chí có thể gặp những biến chứng đe dọa đến tính mạng của người bệnh do nguy cơ xảy ra các biến chứng liên quan đến lọc máu như chóng mặt, đau đầu, buồn nôn và nôn, tụt huyết áp, đau ngực, đau lưng, chuột rút, sốt, dị ứng dây quả lọc, sốc phản vệ, mất máu do chảy máu, rối loạn nhịp tim và ngừng tim, tắc mạch do khí đi vào hệ thống tuần hoàn, chảy máu do sử dụng thuốc chống đông, tai biến mạch máu não trong và sau lọc máu, nhiễm trùng đường vào mạch máu, …
Với kỹ thuật thay hoặc lọc huyết tương, người bệnh còn có nguy cơ bị dị ứng thậm chí sốc phản vệ với dung dịch huyết tương hoặc albumin được truyền bù vào trong quá trình lọc máu.
Vì vậy kỹ thuật lọc máu nói chung và lọc mỡ máu nói riêng là những kỹ thuật điều trị chuyên sâu, cần có những thiết bị hiện đại, đội ngũ nhân viên y tế thực hiện phải có chuyên môn cao, được đào tạo bài bản, phải được thực hiện ở những bệnh viện lớn hoặc bệnh viện chuyên khoa có đơn vị Thận nhân tạo và khoa Hồi sức cấp cứu để đảm bảm an toàn cho người bệnh, chứ không nên thực hiện ở phòng khám đa khoa hay cơ sở y tế thông thường. Theo quy định bắt buộc các cơ sở y tế muốn được triển khai các kỹ thuật lọc máu cần được kiểm tra, thẩm định và cấp phép bởi cơ quan có thẩm quyền, chứ không được phép tự ý triển khai.
4. Để phòng ngừa bệnh, mọi người cần làm gì?
- Việc điều trị tăng mỡ máu và phòng ngừa đột quỵ đòi hỏi phải phối hợp điều chỉnh các yếu tố nguy cơ như tăng huyết áp, đái tháo đường, thừa cân béo phì, uống rượu bia, thuốc lá, …. Nên điều trị rối loạn mỡ máu cũng như điều chỉnh các yếu tố nguy cơ tim mạch nói trên muốn có hiệu quả phải đảm bảo thường xuyên và phối hợp giữa các biện pháp dùng thuốc với không dùng thuốc, như điều chỉnh lối sống, chế độ ăn uống, tập thể dục, ... Người dân cần đi khám bệnh định kỳ để sớm phát hiện các rối loạn và cần được tư vấn bởi các bác sĩ có chuyên môn.
* Hình minh họa: Trong chuyên ngành Nội Thận - Tiết niệu, chúng tôi vẫn thường sử dụng kỹ thuật thay huyết tương và lọc huyết tương cho những người bệnh bị có một số bệnh lý thận như viêm thận lupus, một số bệnh thận có yếu tố miễn dịch hoặc rối loạn tự miễn dịch, viêm cầu thận hoặc suy thận tiến triển nhanh, người bệnh trước ghép thận có nguy cơ thải ghép cao hoặc sau ghép thận bị thải ghép thận. Cái túi to phía dưới chứa dịch màu vàng là huyết tương của người bệnh được bỏ đi mang theo các "chất gây bệnh" và người bệnh được truyền vào các loại dung dịch thay thế, ví dụ như huyết tương của người bình thường hoặc dung dịch human albumin 5%.
+++++
Bs Nguyễn Văn Thanh
Bộ môn Nội tổng hợp Trường Đại học Y Hà Nội
Khoa Nội Thận - Tiết niệu Bệnh viện Đại học Y Hà Nội cơ sở Hoàng Mai.
