02/02/2018
Bệnh Gan nhiễm mỡ
Bình thường lượng mỡ trong gan vào khoảng 4 - 6%, chủ yếu là triglycerid. Gọi là gan nhiễm mỡ khi lượng mỡ trong gan trên 13%, trong hầu hết các trường hợp là do tăng tích trữ triglycerid, nếu soi lát cắt gan dưới kính hiển vi thường có thể phát hiện các giọt mỡ bên trong bào tương của tế bào gan. Các giọt mỡ này đẩy nhân tế bào gan ra sát màng tế bào.
1. Nguyên nhân của bệnh Gan nhiễm mỡ
Gan nhiễm mỡ hay còn gọi là thoái hóa mỡ tế bào gan có thể xảy ra khi tăng tổng hợp mỡ bên trong tế bào gan vượt quá khả năng vận chuyển của nó ra khỏi gan hoặc giảm vận chuyển mỡ ra khỏi gan:
- Tăng tổng hợp mỡ bên trong tế bào gan do:
• Ăn nhiếu thực phẩm chứa nhiều lipid. Khi ăn nhiều mỡ thì tăng các hạt dưỡng chấp đến gan, trong đó có nhiều acid béo. Dưới tác dụng của lipoprotein lipase trong máu, hạt dưỡng chấp giải phóng nhiều acid béo tự do vào gan. Acid béo được hoạt hóa bên trong tế bào gan thành acyl coenzym A rồi kết hợp với glycerol phosphat thành nhiều triglycerid.
• Chế độ ăn quá giàu calo: Khi chế độ dinh dưỡng quá giàu calo, thì các mẫu acetyl coenzym A thừa không thể chuyển ngược lại thành acid pyruvic vì phản ứng một chiều, do vậy các mẫu này đi vào con đường tổng hợp acyl coenzym A rồi kết hợp với glycerolphosphat thành triglycerid.\
• Nghiện rượu. Trong nghiện rượu, ethanol gây tăng NADH tại tế bào gan, từ đó kích thích tổng hợp acid béo dẫn đến tăng tổng hợp triglycerid trong tế bào gan. Nghiện rượu là nguyên nhân thường gặp nhất gây nhiễm mỡ gan tại các nước phương tây.
• Tăng acid béo tự do trong máu do tăng điều động từ mô mỡ dự trữ trong bệnh đái đường hoặc đói ăn. Trong những trường hợp này có tăng điều động acid béo tự do từ mô mỡ vào máu, từ đó gan tăng thu nhận axit béo tự do rồi chuyển thành nhiều triglycerid.
- Giảm vận chuyển mỡ ra khỏi gan
Sau khi được tổng hợp, triglycerid phải kết hợp với cholesterol, apolipoprotein và phospholipid mới được vận chuyển ra khỏi tế bào gan dưới dạng lipoprotein trọng lượng phân tử rất thấp VLDL. Sự vận chuyển này có thể bị rối loạn do:
• Giảm tổng hợp apolipoprotein trong tế bào gan. Tế bào gan giảm tổng hợp protein do thiếu nguyên liệu như trong suy dinh dưỡng, đặc được biệt thế Kwashiokor ở trẻ em tại các nước kém phát triển, hoặc do tế bào gan bị ngộ độc các chất như tetrachlorocarbon (CCl4), phospho, hoặc do tế bào gan bị ức chế bởi kháng sinh kháng tổng hợp protid như tetracyclin.
• Thiếu các yếu tố cần thiết để tạo phospholipid. Yếu tố cần thiết để tạo phospholipid là cholin, methionin (acid amin cung cấp nhóm methyl để tạo cholin), lecithin (chứa cholin). Khi thiếu các yếu tố này thì giảm sự kết hợp phospholipid với triglycerid để vận chuyển ra khỏi gan. Chúng được gọi là các yếu tố hướng mỡ.
2. Các biểu hiện của bệnh Gan nhiễm mỡ
Tùy theo nguyên nhân mà biểu hiện lâm sàng và tiến triển khác nhau. Nhìn chung biểu hiện lâm sàng thường kín đáo và tiến triển thường nhẹ, vì mỡ không phải là chất độc, nó chỉ gây ra tác động cơ học là gan hơi lớn. Gan nhiễm mỡ thường có thể hồi phục được nếu loại bỏ được nguyên nhân. Tuy nhiên trong một số trường hợp cấp nặng như do ngộ độc cấp phospho, tetrachlorocarbon thì có thể rối loạn trầm trọng chức năng gan dẫn đến hội chứng não gan (còn gọi là hôn mê gan). Gan nhiễm mỡ mạn tính có thể dẫn đến xơ gan do một số tế bào gan bị chèn ép, hoại tử và bị thay bằng mô xơ.
3. Điều trị bệnh Gan nhiễm mỡ
- Điều trị các yếu tố nguy cơ
+ Béo phì: giảm cân
+ Tiểu đường: chế độ ăn tiểu đường, kiểm soát đường chặt chẽ hơn, tập luyện thể dục
+ Tăng cholesterol máu: dùng thuốc hạ lipid máu, chế độ ăn ít chất béo
+ Không uống rượu bia, các chất kích thích.
+ Loại bỏ các thuốc và độc chất gây hại
- Điều trị giảm cân:
+ Chế độ ăn giảm chất béo, đường
+ Luyện tập thể dục thể thao
+ Tập yoga
+ Có thể dùng thuốc
- Các thuốc điều trị: chưa có điều trị đặc hiệu
+ Các chất chống oxy hóa: Vitamin E, Betaine là chất chuyển hóa cholin
+ Thuốc tăng độ nhạy cảm với insulin: Metformin, thuốc đối vận PPAR-γ (thiazolindinedione)
+ Thuốc hạ lipid máu: nhóm fibrate, statin và các resin chelat hóa
+ Thuốc bảo vệ gan: Silymarin, Urodeoxycholic acid.
- Điều trị phẫu thuật:
+ Chỉ định: BMI > 35kg/m2
+ Điều trị nội khoa không kết quả
+ Các phương pháp thường dùng: nối tắt dạ dày, đặt bóng, ghép gan
4. Điều trị bệnh Gan nhiễm mỡ bằngYHCT
Bệnh Gan nhiễm mỡ YHCT cho rằng nguyên nhân là do Đàm thấp, phương pháp điều trị sẽ là Trừ đàm táo thấp, dùng các vị thuốc có tác dụng trừ đàm kết hợp các vị thuốc trừ thấp. có thể dùng bài thuốc:
Trần bì 6g
Sơn tra 10g
Bán hạ chế 10g
Nhân trần 15g
Giảo cổ lam 16g
Diệp hạ châu 16g
Tạo giác thích 12g
Xuyên khung 10g
Bạch linh 12g
Ý dĩ 12g
Thương truật 12g
Bạch truật 12g
Hoài sơn 12g
Hoàng kỳ 12g
Đẳng sâm 12g
Cam thảo 4g
Sắc uống ngày 1 thang chia 2 lần.
