12/07/2022
Bệnh trào ngược dạ dày thực quản (GERD) và giấc ngủ, chất lượng cuộc sống
Theo một khảo sát gần đây tại Hoa Kỳ, có đến 60% người bệnh bị trào ngược dạ dày thực quản bị ảnh hưởng tới giấc ngủ ban đêm, và trên 40% người bệnh bị ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống và các chức năng ban ngày vào hôm sau do bị mất ngủ. Bệnh nhân cảm thấy mệt mỏi, mất tập trung, tăng mức độ lo âu, tăng nguy cơ gây các bệnh trầm cảm, đái tháo đường, tim mạch, tăng cân,… GERD và rối loạn giấc ngủ ảnh hưởng và tác động 2 chiều đến nhau.
Định nghĩa GERD ban đêm (Nocturnal GERD)
Xuất hiện GERD ban đêm khi hiện diện 1 trong các vấn đề sau trong 3 tháng trước đó:
- Thức giấc về ban đêm do các triệu chứng GERD
- Thức giấc về đêm do ho hoặc sặc, trớ chất lỏng hoặc thức ăn chua/đắng
- Các triệu chứng GERD ở tư thế nằm ngửa
- Thức giấc buổi sáng thứ phát sau các triệu chứng GERD
Tổng kết lại các triệu chứng đó thì định nghĩa hẹp hơn triệu chứng GERD ban đêm là chứng ợ nóng ban đêm đánh thức bệnh nhân khỏi giấc ngủ trong đèm
Cơ chế bệnh sinh của GERD:
Cơ thể người bình thường có cơ chế chống trào ngược, người bị trào ngược dạ day thực quản do các cơ chế này bị ảnh hưởng.
- Cơ chế đầu tiên bị ảnh hưởng là cơ chế thải trừ axit ở thực quản nhờ nhu động của thực quản gặp bất thường.
- Cơ chế thứ 2 bị ảnh hưởng đó là đề kháng của niêm mạc thực quản bị giảm xuống do đó thực quản người bệnh sẽ nhạy cảm hơn người bình thường, có nghĩa là những kích thích người bình thường không có triệu chứng nhưng người bệnh GERD lại vẫn cảm nhận được do nhạy cảm.
- Cơ chế tạo thành túi axit, người bình thường, túi axit ở xa vùng tâm vị, nhưng với người trào ngược thì túi axit này to hơn và gần vùng tâm vị.
- Chậm làm trống dạ dày đối với những người béo phì hoặc phụ nữ mang thai gây kích thích nhu động thực quản thứ phát.
- Cơ thắt thực quản dưới không còn ở vị trí bình thường, chức năng của cơ thắt thực quản dưới bị ảnh hưởng, đây là cơ chế chính và quan trọng nhất.
Mối liên quan giữa trạo ngược dạ dày thực quản và giấc ngủ
Khi bị GERD, xuất hiện các thay đổi sinh lý thực quản trong khi ngủ như:
- Giảm tiết lưu và lưu động nước bọt
- Giảm tốc độ nuốt
- Giảm nhu động thực quản nguyên phát
- Giảm nhu động thực quản thứ phát
- Giảm áp lực cơ thắt thực quản trên
- Giảm nhận thức về các kích thích trong thực quản
Khi xuất hiện các thay đổi sinh lý thực quản khi ngủ gây ra rối loạn về giấc ngủ khiến cho triệu chứng GERD chuyển biến nặng hơn. GERD và rối loạn giấc ngủ có mối quan hệ hai chiều tạo thành vòng luẩn quẩn.
