01/02/2026
VĂN CHẨN – NGHE ĐỂ HIỂU NGƯỜI BỆNH, KHÔNG CHỈ NGHE TRIỆU CHỨNG
Một trong bốn trụ cột Tứ chẩn Đông y tại Đỗ Minh Đường
Trong Đông y, để hiểu một người bệnh, thầy thuốc không bắt đầu bằng đơn thuốc,
mà bắt đầu bằng Tứ chẩn:
Vọng – Văn – Vấn – Thiết.
Trong đó, Văn chẩn là bước nhiều người hay hiểu đơn giản là “nghe người bệnh kể”.
Nhưng với người làm nghề, Văn chẩn là nghe để hiểu cái gốc đang lệch ở đâu.
VĂN CHẨN LÀ GÌ
Trong Đông y, chữ “Văn” không chỉ là nghe lời nói, mà còn là nghe toàn bộ âm thanh cơ thể phát ra:
– Giọng nói to hay nhỏ
– Tiếng nói có lực hay hụt hơi
– Hơi thở nặng hay nhẹ
– Nhịp thở nhanh hay chậm
– Tiếng ho, tiếng thở khò khè
– Cách người bệnh ngắt câu khi nói
👉 Mỗi âm thanh đều mang theo thông tin về khí – huyết – tạng phủ.
Cơ thể không biết nói dối, chỉ là mình có đủ tĩnh để nghe hay không.
VĂN CHẨN LÀ NGHE GÌ?
Có những cô bác vừa bước vào phòng khám, chưa cần kể nhiều, chúng tôi đã nhận ra vài điều qua giọng nói:
– Nói nhỏ, hơi yếu, câu ngắn → khí hư, Phế yếu
– Giọng nói đều nhưng thiếu lực, hay thở dài → Can khí uất
– Nói nhanh, dồn dập, hơi gấp → Tâm hỏa vượng, thần không yên
– Hơi thở nặng, nói xong phải hít sâu → Tỳ Phế suy, đàm thấp nhiều
Đó không phải phán đoán cảm tính, mà là ngôn ngữ của khí mà người làm nghề phải học để nghe.
Văn chẩn không chỉ nghe miệng – mà nghe cả nhịp sống
Nhiều cô bác anh chị kể:
“Bs ơi, tôi mệt chung chung lắm, không biết đau chỗ nào rõ.”
Nhưng khi nói, chúng tôi vẫn nghe được:
– Mệt mà giọng vẫn căng → mệt do uất, không phải do suy
– Mệt mà giọng rã, nói ngắt quãng → mệt do khí huyết đã hao
Có người nói ít, nhưng mỗi câu đều nặng, chậm.
Có người nói nhiều, nhưng câu chữ rời rạc, thiếu mạch.
👉 Văn chẩn giúp phân biệt:
mệt do bệnh – hay mệt do lối sống;
mất ngủ do tâm – hay do tỳ;
đau do ứ – hay đau do hư.
Vì sao tại Nam Y Đỗ Minh Đường, Văn chẩn luôn được coi trọng?
Tứ chẩn là phương pháp
Hai người cùng mất ngủ:
– Một người nói giọng đều, chậm → thần mệt
– Một người nói nhanh, dồn → tâm hỏa
Nếu chỉ nhìn triệu chứng “mất ngủ”, mà không nghe giọng, không nghe hơi thở, thì rất dễ dùng thuốc giống nhau – nhưng hiệu quả khác nhau.
Văn chẩn giúp định hướng ngay từ đầu:
– Nên bổ hay nên tả
– Nên nuôi hay nên thông
– Nên chậm hay nên gấp
Văn chẩn – nơi người bệnh được lắng nghe thật sự
Có nhiều cô bác sau buổi thăm khám chia sẻ lại rằng:
“Lâu rồi mới có người ngồi nghe mình nói kỹ như vậy.”
Thật ra, chúng tôi không chỉ nghe chuyện bệnh, mà nghe cả nhịp mệt – nhịp lo – nhịp sống của cô bác.
Bởi với Đông y:
👉 Hiểu người trước – rồi mới hiểu bệnh.
👉 Hiểu bệnh rồi – mới tính đến thuốc.
Nếu dạo này cơ thể có những biểu hiện mệt mỏi kéo dài, đừng vội nghĩ là do tuổi, do công việc, hay do “cố chịu chút cũng qua”.
Hãy thử lắng nghe lại chính mình:
– Giọng nói có còn như trước không?
– Hơi thở có còn nhẹ không?
– Mỗi lần nói chuyện có thấy nhanh mệt không?
Đó đều là những tín hiệu rất sớm.
Tại Nam Y Đỗ Minh Đường, Văn chẩn không phải một bước cho có, mà là cách để nhìn cô bác một cách trọn vẹn – trước khi nghĩ tới bất kỳ bài thuốc nào.
Nếu cần mời cô bác ghé qua phòng khám, chỉ cần một tách trà nóng hãy cùng chúng tôi ngồi xuống nói chuyện, chúng tôi sẵn sàng lắng nghe cô bác!
