31/03/2022
GIẢ
1. Kẻ học Đạo trước phải nhìn cho ra chân giả, rồi mới có thể vào cửa Đạo (khởi học).
Thường xem như kẻ hát tuồng, tan hợp, sầu vui, bộ tịch ở ngoài y nhiên theo cảnh, mà trong tâm vẫn bình tĩnh như thường. Làm sao mà họ được chẳng động tâm như thế, đó là họ biết rõ hình tượng là giả trang, tình cảnh là giả tác, biến đổi xây vần, chứ không ảnh hưởng tới thân mình cả.
Kẻ học Đạo xét đó thì có thể tỏ ý hiểu Đạo.
Lại xem hát hình, thấy hình nộm múa may, rõ ràng như hình người. Kẻ vô trí xem hình, xem đây, mà không tưởng có người dât dây rồi hình mới cử động được.
Vậy hình hài con người có phải là hình nộm đó chăng? Chân tính có phải là người hát đó chăng?
Lại thấy có người bày trò chơi, cải tên đổi chất, để lòa mắt khán giả. Kẻ dung ngu thấy rồi, mắt mờ tâm mê, khen là kỳ diệu.
Ở thế gian, tất cả các pháp đều hữu vi, người lấy đó lừa ta, ta lấy đó lừa người và lừa cả ta nữa, điên đảo, đảo điên, cùng với trò chơi kia có khác gì? Thấy nó mà mắt chẳng mờ tâm chẳng mê, tức là gần với Đạo rồi!
Lại thấy kẻ chiếu bóng, đốt đèn đánh trống, thiên hạ đều lại xem hát. Tâm và mắt họ đều theo bóng, bị nó thu hút, bỏ không cái xác của mình. Đến khi dầu khô đèn tắt, các thứ huyễn cảnh đều hoàn lại không. Kẻ trí nhờ thấy đó mà tỏ hiểu được cái Đạo. Đang lúc không mà giả danh có, nhưng có đó cũng chẳng phải có, đến khi có mà hoàn lại không, mà cũng chẳng phải không, mới là Đạo.
2. Tại cớ sao vậy? Các duyên hội hợp thì có, mà cái có này không tự tính, cho nên nói chẳng phải có, để phá cái thường kiến. Tính trống rỗng là không, không để chỉ rõ chân thể, cho nên nói chẳng phải không, để phá cái đoạn kiến. [Thường kiến là chấp cái sở kiến thân tâm còn mãi, thuộc về hữu kiến (thấy có); đoạn kiến là chấp cái sở kiến thân và tâm mất luôn, thuộc về vô kiến (thấy không)].
Pháp Hoa kinh, Phẩm Phương tiện nói rằng: nhập tà kiến trù lâm, nhược hữu, nhược vô đẳng. Nghĩa là: vào rừng rậm tà kiến rồi thì thấy hoặc có hoặc không,v.v... Cho nên thấy có và thấy không đều gọi là tà kiến cả. Việc nhỏ như ngày đêm, sống chết, việc lớn như Nguyên, Hội, Vận, Thế đều có thể lấy đó mà suy ra thì rõ. Kẻ học Đạo phải biết chỉ có cái tính là chân, muôn duyên đều giả, hết thẩy các vật đang sinh đều là trần cấu (bụi đất) ở trong cái giả. Sao lại cùng bọn phàm phu tranh nhiều ít, sánh tốt xấu ở trong cái trần cấu kia vậy, không phải là ngu muội sao!
3. Bạch Tẫn lão nhân nói rằng: “Kẻ hát bội có biết là sự giả, người học Đạo nhìn đó là điều chân. Lẽ nào người Đạo kém thua kẻ hát bội kia sao? Do không hiểu rõ đó thôi!”.
Nói chẳng phải có để phá thường kiến, nói chẳng phải không để phá đoạn kiến. Hai câu này lại thêm tinh vi. Người hay xét thấu rồi, tự nhiên chẳng vọng chấp tướng có hay là không.
