28/11/2021
VẺ MẶT CUSHING
Cas report : Bn, nữ, 35 tuổi, nhìn Chị hơi khắc khổ, chắc do công việc làm công nhân vệ sinh bào mòn. Chị kể : 1 tháng nay, người mệt, đi làm công việc hằng ngày không nổi Đi khám nhiều nơi, Bs xét nghiệm máu nói Viêm dạ dày do Hp cho điều trị thêm 1 mớ thuốc thấy người càng mệt hơn. 3 ngày nay nằm bẹt không làm gì được. Nhìn vẻ mặt khí sắc giảm, hơi căng kiểu bị giữ nước, da ửng đỏ, khô … Hỏi Chị có uống thuốc đau nhức gì không ? Chị nói : 2 năm nay, hay bị đau lưng nên uống thuốc giảm đau suốt, mỗi lần đau uống vô giảm đi làm được nên uống hoài Khúc này như lượm bài trong tủ ra rồi.
Suy thượng thận do điều trị glucocorticoid quá mức là nguyên nhân thường gặp nhất gây ra suy thượng thận thứ phát.
Tuyến thượng thận nằm trên hai quả thận, ở phần lớp vỏ bài tiết ra các glucocorticoid. Đây là các hormone có vai trò quan trọng trong sự chuyển hóa năng lượng của các tế bào trong cơ thể. Bên cạnh đó, glucocorticoid còn hỗ trợ một phần trong việc ổn định huyết động, giữ cân bằng nội môi thông qua điều khiển bài tiết hay tái hấp thu muối nước. Đồng thời, hormone này còn giúp cơ thể tăng sức chống đỡ với stress bên trong lẫn bên ngoài tác động vào. Sự hoạt động của tuyến thượng thận được điều khiển bởi ACTH, một hormone do vùng hạ đồi – tuyến yên bài tiết ra.
Nguồn gốc của các sản phẩm chứa glucocorticoid ngoại sinh là các thuốc tân dược như hydrocortisol, prednison, prednisolon, dexamethason, betamethason... Các thuốc này có thể ở dạng thuốc uống, hít, tiêm khớp, tiêm bắp được sử dụng quá mức. Thậm chí, đáng sợ hơn là các nguồn glucocorticoid được trộn trong thuốc gia truyền, thuốc đông y, thuốc bồi bổ sức khỏe không rõ nguồn gốc, xuất xứ lưu hành rộng rãi trong cộng đồng được người dân mua uống một cách rất dễ dàng.
Triệu chứng điển hình của suy thượng thận mạn : như rậm lông, tăng cân, mặt tròn, béo trung tâm, tích tụ mỡ ở vùng cổ, sau gáy, mặt tròn đỏ, da mỏng, rạn da, yếu cơ gốc chi, đi lại khó khăn. Khi bị tổn thương da sẽ thấy vết thương khó lành; đi khám còn phát hiện ra huyết áp tăng cao khó kiểm soát hay rối loạn dung nạp đường huyết. Một số trường hợp còn bị rối loạn tâm thần, kích động, không kiểm soát hành vi, nhất là khi dùng corticoid ở trẻ nhỏ hay người lớn tuổi.
Khi ngừng thuốc chứa corticoid đột ngột hay giảm liều nhanh: người bệnh sẽ có biểu hiện của hội chứng cai thuốc như khó chịu, mệt mỏi, uể oải liên tục, thiếu sức sống, chán ăn, đau nhức cơ xương khớp... Thậm chí, ở một số bệnh nhân đã dùng liều rất cao và kéo dài, khi ngưng cung cấp corticoid, tình trạng huyết động cũng sẽ bị ảnh hưởng, trụy mạch và tuần hoàn, dễ nguy kịch đến tính mạng.
https://www.vinmec.com/vi/tin-tuc/thong-tin-suc-khoe/suy-thuong-do-dung-corticoid-khong-hop-ly/