26/03/2024
Y HỌC ĐÔNG - TÂY
TÂY Y : CẤU TRÚC
Tây y chữa bệnh theo hình. Hình chính của Tây y là hình cơ thể (giải phẫu học), hình căn bệnh (xét nghiệm), hình chữa bệnh (phác đồ điều trị) và hình thuốc. Trong mọi hình, Tây y luôn đưa ra một thứ gọi là hình chuẩn.
Về đánh giá căn bệnh, Tây y sử dụng rất nhiều xét nghiệm gồm xét nghiệm chất như thử máu, thử nước tiểu ... và xét nghiệm hình như chụp MRI, X-Quang ... Việc khám bệnh của Tây y dựa trên thị giác, nhìn rất nhiều. Các kỹ thuật về âm thanh như nghe nhịp tim, nghe phế quản, đo huyết áp, điện tim đồ, siêu âm ... cuối cùng đều là để định lượng tần số và định hình cấu trúc.
Việc xét nghiệm của Tây y có bản chất là so sánh với hình chuẩn. Kết quả xét nghiệm được so sánh với một bộ tiêu chuẩn, nếu kết quả này rơi ra ngoài chuẩn thì bị coi là bệnh.
Phương pháp chữa bệnh của Tây y là đưa hình về chuẩn.
Về chữa bệnh, Tây y sử dụng phác đồ điều trị là một cấu trúc về mặt thời gian của bệnh để đưa ra các giải pháp chữa bệnh cho bệnh nhân bao gồm đơn thuốc.
VỀ THUỐC
Tây y cho rằng tác dụng của thuốc phụ thuộc vào cấu hình của chất, mà đặc biệt là hoạt chất. Thuốc được đưa vào người bệnh theo cấu trúc giải phẫu (anatomy).
Phẫu thuật chỉnh hình và phẫu thuật cắt bỏ bao gồm cắt bỏ vùng bệnh không chữa chạy được và cắt bỏ phòng ngừa (nghĩa là cơ thể chưa có bệnh nhưng bộ phận vẫn bj cắt bỏ trước) được Tây y sử dụng rộng rãi.
===
ĐÔNG Y : VẬN HÀNH
Đông y coi trọng nhịp điệu của các vận hành khác nhau trong cơ thể, như vận hành khí huyết, vận hành sinh hoá, vận hành vật chất.
Âm dương là một nguyên tắc căn bản của Đông Y, vì cái gốc của mọi vận hành là tương tác âm dương.
Âm thanh là một căn cứ đánh giá cực kỳ quan trọng trong Đông y, vì âm thanh phản ánh nhịp điệu vân hành, mà một ví dụ là bắt mạch.
Hỗ trợ để cơ thể tự xả độc, tự điều chỉnh nhịp điệu và tự cân bằng là nguyên tắc chữa bệnh của Đông y.
Sử dụng các vật liệu hữu cơ như cây cỏ và các chu trình tự nhiên là một nguyên tắc nữa của Đông y.
===
THUỐC & VỊ THUỐC
Dùng thuốc theo vân hành của Đông y đòi hỏi phải hiểu vận hành của thuốc trong cơ thể. Tác động toàn bộ của thuốc vào cơ thể sống đều phải xem xét, chứ không chỉ tác dụng chính mà được quan tâm như trong Tây y. Muốn vậy, mọi vị của thuốc phải được hiểu và các con đường vận hành của thuốc trong cơ thể phải được định vị.
Thuốc trong Đông y là đống dược liêu chưa sử dụng được vì chưa có vị. Chỉ khi nào thuốc được định vị, phù hợp với thể trạng và hoàn cảnh của người bệnh và được kê thành đơn, thì thuốc Đông y mới trở thành vị thuốc, nghĩa là ở trạng thái sẵn sàng được sử dụng.
Trong khi đó, Tây y chỉ tập trung vào tác động của hoạt chất trong thuốc và tác động của thuốc vào cơ quan bị bệnh. Ví dụ một viên thuốc của Tây y sẽ được coi là chữa được bệnh gan hay bệnh thận cho mọi bệnh nhân. Thực tế, khi được uống hay tiêm vào cơ thể, chất này sẽ phải đi vào vận hành của cơ thể và tương tác với cơ thể, chứ không chỉ đi về cơ quan bị bệnh hay vùng được chỉ định cho thuốc.
Các đánh giá về thuốc của Tây y là đánh giá lâm sàng trên một mẫu nhỏ rồi chuẩn hoá lên số đông, mà vận hành được ép vào một mô hình chuẩn. Điều này ngược với Đông y đích thực, là kê đơn thuốc theo thực trạng vân hành của bệnh nhân.
Cây thuốc Đông y là một cơ thể sống như con người, với có nhiều khía cạnh, mà đi vào một cơ thể sống khác là con người sẽ gây ra một trạng thái đồng vận hành. Đông y sẽ không sử dụng nhiều chiết xuất hay tinh chất để làm thuốc, mà thường sử dụng cây thuốc ở trạng thái mộc, nghĩa là nguyên hoa, lá, cành, thân, rễ, củ. Việc hái thuốc, sơ chế thuốc, trộn thuốc, sắc thuốc để là môt phần của chu trình vân hành thuốc mà khác biệt theo từng vị thuốc, từng thày thuốc và từng bệnh nhân.
===
THẦY
Người chữa bệnh Đông y gọi là thầy thuốc, với thầy thuốc là một nhà thực nghiệm, môt nhà vận hành. Người chữa bệnh theo Tây y được gọi là bác sỹ. Bác sỹ là một chức danh khác xa thầy thuốc, vì bác sỹ là người học hành, người có nhiều lý thuyết, người đi con đường tâm trí.
Tây y rất mạnh về hình nên giải phẫu học và các vấn đề về cấu trúc nên dùng sách Tây y.
Tri thức Đông y rất khó có thể dùng câu chữ hay hình mà ghi lại, vì nó là tri thức đến trong vận hành, đi cùng người thực hành. Những thày thuốc Đông y giỏi như Hải Thượng Lãn Ông, Hoa Đà đều để lại sách, nhưng sách của các vị này chỉ là đúc kết đơn giản, tổng quan sơ lược so với thực tế thực hành, mà ngay cả như vậy thì người đời sau vì không có được trải nghiệm và thực hành tương ứng nên dù đọc cũng không dùng được nhiều, lại còn có hiện tượng tam sao thất bản.
Đây là tình trạng chung của kho tàng tri thức vận hành của phương Đông, không chỉ trong ngành y, mà còn cho các kinh sách khác như Kinh Dịch, Đạo Đức Kinh hay Kinh Phật.
Như các bậc vĩ nhân phương Đông, Đức Phật Thích Ca là người thực hành và thực hành trọng tâm của ngài là hành thiền. Cho dù đức Thích Ca đã dảnh rất nhiều năm của cuộc đời để giảng day và để lại rất nhiều kinh sách, nhưng tri thức của ngài phần lớn vẫn không thể được truyền dây, và người đời sau khi có được trải nghiệm và mức độ thiền đến đâu thì chỉ có thể hiểu kinh sách Phật đến đó.
Cơ bản mọi Đạo và tri thức của phương Đông đều là khoa học về vân hành. Chỉ có những người đạt được mức độ cao cả về minh triết và thực hành mới có thể hiểu được bản chất và tri thức cổ về vận hành mà thôi.
Ngược lại mọi tri thức phương Tây có cấu trúc rất mạnh nên dễ dàng được ghi chép và truyền bá hơn. Tuy nhiên, nếu các tri thức cấu trúc này đi vào vận hành, đặc biệt vận hành trên cơ thể sống như y dược đến mức độ nào đó sẽ trở nên cực đoan và lệch lạc như tình trạng của y dược học hiện đại ngày nay.
Nguồn: Thu Hương
