30/11/2021
UNG THƯ CỔ TỬ CUNG
Phần 3: TẦM SOÁT UNG THƯ CỔ TỬ CUNG THẾ NÀO CHO ĐÚNG
Ấn thích trang để cập nhật nhiều hơn!
1. Vì sao cần tầm soát ung thư cổ tử cung:
Ung thư cổ tử cung là ung thư thường gặp ở phụ nữ, đứng hàng thứ 2 sau ung thư vú. Tại Việt Nam, ước tính cứ 100.000 phụ nữ thì có 20 trường hợp mắc bệnh ung thư cổ tử cung và 11 trường hợp tử vong. Với những tiến bộ của y khoa hiện đại, bệnh này được chữa khỏi gần 100% các trường hợp nếu bệnh được phát hiện sớm. Tuy nhiên, nếu không được phát hiện sớm, ung thư cổ tử cung lại rất khó chữa.
• Đâu là thủ phạm gây ung thư cổ tử cung?
Thủ phạm hàng đầu gây ung thư cổ tử cung là nhiễm virus HPV. Một số yếu tố được xem là tăng nguy cơ nhiễm HPV và phát triển ung thư cổ tử cung như:
- Phụ nữ quan hệ tình dục sớm (trước 18 tuổi) hoặc quan hệ với nhiều người.
- Dùng thuốc tránh thai kéo dài.
- Sinh đẻ nhiều (từ trên 4 lần); hút thuốc lá;
- Tình trạng suy giảm miễn dịch như nhiễm HIV, mắc các bệnh lây qua đường tình dục, đặc biệt là viêm sinh dục do nhiễm Trichomonas, Chlamydia trachomatis, Herpes simplex virus type 2 (HSV2)…
- Các yếu tố khác như: nghèo nàn, lạc hậu, vệ sinh kém, thực phẩm nghèo chất dinh dưỡng (sinh tố A, acid folic, trái cây, rau tươi…).
Việc tầm soát sẽ giúp phát hiện sớm ung thư cổ tử cung, từ đó ngăn chặn tỷ lệ mắc và tỷ lệ tử vong do bệnh. Kể từ khi xét nghiệm tầm soát ung thư cổ tử cung (xét nghiệm tế bào học cổ tử cung hay còn gọi là xét nghiệm Pap) ra đời và ứng dụng rộng rãi trong cộng đồng thì tỷ lệ ung thư cổ tử cung đã giảm một cách đáng kể.
2. Làm thế nào để phát hiện sớm ung thư cổ tử cung?
Để phát hiện sớm ung thư cổ tử cung, điều quan trọng nhất đối với chị em phụ nữ là phải khám phụ khoa định kỳ ở các cơ sở y tế chuyên khoa để tầm soát và phát hiện sớm ung thư cổ tử cung với các phương pháp sau:
+ Pap smear - phết tế bào cổ tử cung:
Xét nghiệm nhanh, đơn giản, không đau để tìm tế bào bất thường ở bề mặt cổ tử cung. Có thể phát hiện dấu hiệu sớm của bệnh để can thiệp kịp thời. Tuy nhiên Pap smear đơn thuần dễ bỏ sót vì tỷ lệ âm tính giả cao, không phát hiện được nhiễm HPV nguy cơ cao gây ung thư.
Pap smear khó tầm soát ung thư biểu mô tuyến. Có đến 33% ung thư cổ tử cung xảy ra ở phụ nữ có kết quả xét nghiệm phết tế bào cổ tử cung bình thường.
+ Xét nghiệm DNA HPV
Từ khoảng 10 năm qua, tiến bộ trong việc tầm soát ung thư cổ tử cung là sự xuất hiện của xét nghiệm tìm DNA HPV trong dịch âm đạo, cổ tử cung. Trên thị trường đến nay đã có rất nhiều loại xét nghiệm tầm soát nhiễm HPV, từ loại chỉ đơn thuần phát hiện có nhiễm HPV đến những loại phát hiện được các týp nguy cơ cao gây ung thư cổ tử cung. Độ nhạy của các xét nghiệm tìm DNA HPV lên tới 90-95%, và điểm đáng chú ý là do có thể phát hiện nhiễm HPV trước khi có những biểu hiện bất thường trên tế bào, những đối tượng nhiễm HPV sẽ được theo dõi chặt chẽ nhờ đó sẽ được chẩn đoán và điều trị bệnh sớm hơn.
+ Soi cổ tử cung:
Là một biện pháp được áp dụng để phát hiện sớm ung thư cổ tử cung, được tiến hành khi thấy cổ tử cung có tổn thương bất thường hoặc với những phụ nữ trên 40 tuổi. Khi soi người ta sử dụng bằng máy soi có độ phóng đại từ 10-30 lần, có thể nối với tivi để xem, nối với máy vi tính để lưu hình ảnh và in ra thành bức ảnh để làm bằng chứng cho bệnh nhân thấy hoặc được lưu lại để theo dõi sau này.
+Sinh thiết cổ tử cung: Sinh thiết là phương tiện sau cùng và cho kết quả chính xác hơn cả, người ta tiến hành bằng cách lấy mô tại nơi soi cổ tử cung có tổn thương nghi ngờ rồi soi qua kính hiển vi để tìm tế bào ác tính.
+ Khi nào bắt đầu tầm soát
- Phụ nữ nên bắt đầu tầm soát lúc 21 tuổi. Không nên tầm soát nếu dưới 21 tuổi,
- Từ 21 đến 29 tuổi thực hiện Pap smear mỗi 3 năm. Không xét nghiệm HPV ở phụ nữ 21-29 tuổi vì tần suất nhiễm chủng HPV sinh ung ở tuổi này khoảng 20%, hầu hết trường hợp HPV sẽ biến mất mà không cần can thiệp. Phát hiện nhiễm HPV sẽ gây ra lo lắng, tốn chi phí tái khám và xử trí không cần thiết.
- Phụ nữ tuổi 30-64 nên thực hiện bộ đôi xét nghiệm (Pap smear và HPV) mỗi 5 năm, hoặc có thể Pap smear mỗi 3 năm.
+ Khi nào ngưng tầm soát
Khi bệnh nhân trên 65 tuổi với tầm soát âm tính đầy đủ trước đó và không có CIN2+ (u biểu mô mức độ 2 và các tổn thương mức độ cao hơn) trong vòng 20 năm gần nhất. Tầm soát âm tính đầy đủ tức là có 3 lần Pap smear liên tục âm tính hoặc 2 bộ đôi xét nghiệm liên tục âm tính trong 10 năm với lần xét nghiệm cuối cùng trong vòng 5 năm.
+ Chủng ngừa HPV
Chủng ngừa giúp hệ miễn dịch cơ thể nhận diện và tiêu hủy virus HPV trước khi virus xâm nhập vào cổ tử cung gây bệnh, hoặc trước khi bệnh tiến triển hoàn toàn. Văcxin ngừa HPV hiện nay dành cho phụ nữ 9 đến 26 tuổi, tốt nhất là khi chưa quan hệ tình dục. Phụ nữ muốn chích ngừa có thể đến các bệnh viện, trung tâm y tế chuyên khoa như Bệnh viện Ung Bướu, Bệnh viện Từ Dũ, Bệnh viện Hùng Vương…
Hiện nay Bệnh viện Ung Bướu Thành phố Hồ Chí Minh có đầy đủ các trang thiết bị y tế hiện đại để tầm soát, phát hiện sớm và điều trị ung thư cổ tử cung. Các xét nghiệm tầm soát ung thư cổ tử cung như Phết tế bào cổ tử cung (Pap test hay Pap smear), đặc biệt là Phết tế bào cổ tử cung bằng dung dịch (Khi mẫu tế bào được thu thập, các bác sĩ sẽ nhúng vào một lọ chất lỏng, thay vì trải ra một lam kính, giúp giảm đáng kể tỷ lệ xét nghiệm âm tính giả, đặc biệt tăng tỉ lệ phát hiện các tổn thương của tế bào biểu mô tuyến, giúp chẩn đoán chính xác giai đoạn sớm); xét nghiệm HPV (Phát hiện sớm phụ nữ có nguy cơ cao bị ung thư cổ tử cung). Đồng thời còn có các phương pháp phát hiện sớm và điều trị các tổn thương tiền ung hoặc ung thư giai đoạn sớm như Soi cổ tử cung, sinh thiết cổ tử cung bằng dao hoặc bằng vòng đốt điện (Leep), phẫu thuật cắt tử cung và cổ tử cung tận gốc bằng nội soi…
Nếu có bất cứ thắc mắc gì, người dân có thể liên hệ đường dây nóng tư vấn ung thư của bệnh viện hoặc đến Khoa tầm soát phát hiện sớm ung thư hoặc Khoa Ngoại 1 để được tư vấn.
Bs CKII NGUYỄN VĂN TIẾN
Trưởng Khoa Ngoại 1 - Ung Thư Phụ Khoa - BVUB TP. HCM
