20/11/2019
Nên điều trị NHƯỢC THỊ sớm nhất có thể. Nếu không điều trị, thị lực của trẻ sẽ giảm liên tục và có thể gây mất thị lực vĩnh viễn. Đây là thông điệp mà toàn bộ bác sĩ nhãn khoa muốn nhắn nhủ đến tất cả các bậc phụ huynh.
Nhân một trường hợp bé trai 10 tuổi tình cờ phát hiện mắt phải nhìn mờ hơn nhiều so với mắt trái. Khám khúc xạ mắt phải cận thị 5D và mắt trái viễn thị 0,75D. thị lực CHỈNH KÍNH TỐI ĐA của mắt phải chỉ đạt 3/10. Điều này có nghĩa nếu em được phát hiện sớm, điều trị chỉnh kính sớm thì với độ cận 4D em vẫn có thể đạt được thị lực 10/10, nhưng vì phát hiện trễ, tình trạng BẤT ĐỒNG KHÚC XẠ không được xử lý đã dẫn đến NHƯỢC THỊ. Đây là trường hợp vô tình phát hiện khi khám khúc xạ học đường.
Và các bạn có để ý rằng, lâu nay bạn nhìn mọi vật bằng 2 MẮT, chưa khi nào nhắm từng mắt để kiểm tra. Một ngày nọ vô tình che từng mắt và bạn phát hiện 1 mắt mình nhìn mờ hơn nhiều so với mắt kia. Hoặc trường hợp khác, khi mắt bạn nhìn mờ, bạn đi khám và được chẩn đoán tật khúc xạ (cận thị/ viễn thị/ loạn thị), được tư vấn đeo kính thường xuyên, nhưng một số KHÁ ĐÔNG các bạn cho rằng “không cần mang kính vì mình vẫn còn nhìn được” hay “mang kính nhiều sẽ bị TĂNG ĐỘ” hay là “mang kính nhiều sẽ bị phụ thuộc kính”…tất cả những trường hợp trên đều có khả năng dẫn đến NHƯỢC THỊ - hay còn gọi là MẮT LƯỜI.
Vậy nhược thị là gì? Bệnh này có nghiêm trọng không? Nguyên nhân là gì và cách điều trị như thế nào?
NHƯỢC THỊ là tình trạng giảm thị lực ở 1 hoặc 2 mắt do một trở ngại nào đó trong quá trình phát triển thị giác ở thời thơ ấu.
Khi ánh sáng đi vào mắt, một lớp mô ở phía sau của mắt (gọi là võng mạc) biến đổi ánh sáng thành sóng thị giác và chuyển lên não bộ. Não bộ dùng những sóng thị giác này để tạo hình ảnh mà bạn nhìn thấy. Nói đơn giản là con đường đi từ mắt lên não này phát triển từ lúc sinh ra và gần hoàn thiện vào năm 7 tuổi, để thị lực phát triển tốt, việc tiếp nhận hình ảnh của hai mắt (con đường mắt – não này) phải hài hòa và duy trì liên tục. bất cứ nguyên nhân nào gây cản trở sự nhìn rõ của 1 hoặc 2 mắt đều có thể dẫn đến nhược thị.
Nguyên nhân bệnh nhược thị:
- Mắt lé: là nguyên nhân hay gặp, đặc biệt là lé thường xuyên 1 mắt, làm cho đường dẫn truyền mắt- não của bên lé bị loại bỏ, lúc này não chỉ nhận tín hiệu của mắt lành, vậy là chỉ mắt lành làm việc, mắt lé trở thành MẮT LƯỜI
- Tật khúc xạ: cận thị, viễn thị, loạn thị, đặc biệt là tình trạng bất đồng khúc xạ (là tình trạng khác biệt khúc xạ giữa 2 mắt ≥ 2.00D, mắt có tật khúc xạ cao hơn sẽ nhìn mờ hơn, mắt có tật khúc xạ thấp hơn sẽ nhìn rõ hơn và não chỉ nhận hình ảnh của mắt nhìn rõ, lâu dần mắt kia sẽ thành MẮT LƯỜI (hay còn gọi là NHƯỢC THỊ).
- Hoặc khi có sự cản trở đường đi của tia sáng từ ngoài vào võng mạc: đục thủy tinh thể bẩm sinh, sẹo giác mạc, sụp mi…
HẦU HẾT CÁC NGUYÊN NHÂN NÀY CÓ THỂ ĐƯỢC KHẮC PHỤC NẾU ĐƯỢC CHẨN ĐOÁN SỚM, NHẤT LÀ TRƯỚC 7 TUỔI VÀ GIẢM ĐƯỢC NGUY CƠ BỊ NHƯỢC THỊ, phát hiện trễ hoặc điều trị không đúng có thể gây nhược thị nặng và không thể điều trị hoặc điều trị hiệu quả kém.
Biểu hiện của bệnh nhược thị
- Mắt lé
- Trẻ thường nheo mắt/ nghiêng đầu vẹo cổ khi nhìn
- Khó phán đoán khoảng cách giữa 2 vật (cảm nhận chiều sâu – trẻ lớn)
- Thị lực 2 mắt không đều nhau (thị lực mắt bệnh thấp hơn mắt lành 2 hàng).
Tuy nhiên, hầu hết các trẻ nhược thị thường KHÔNG THAN PHIỀN về thị lực kém vì hầu hết các bé đều nhìn bằng 2 mắt và đã có thời gian dài thích nghi, đôi khi tình trạng này được phát hiện lần đầu khi kiểm tra mắt tại trường. Khi có các biểu hiện lé mắt, nheo mắt nghiêng đầu thì tình trạng đã nặng.
Vì vậy để dự phòng vấn đề này, nên cho trẻ đi khám mắt tại các thời điểm: thời kỳ mẫu giáo, trước khi vào lớp 1, và sau đó tái khám định kỳ hàng năm.
Điều trị
- Chỉnh kính :Biện pháp đầu tiên nếu có tật khúc xạ.
- Che mắt lành: là phương pháp đầu tay để cải thiện thị lực (thời gian che mắt tùy thuộc mức độ nhược thị - cần tuân thủ tuyệt đối và kiên trì)
- Làm mờ mắt lành bằng cach nhỏ thuốc
- Phẫu thuật điều trị nguyên nhân: đục thủy tinh thể.
Hướng dẫn chăm sóc mắt tại nhà
- Đảm bảo trẻ mang kính gọng, kính tiếp xúc hoặc che mắt theo hướng dẫn của bác sĩ. Bạn nên biết rằng trẻ có thể cần 2 tuần lễ để thích nghi với đơn kính mới.
- Kiểm tra thị lực cho trẻ mổi năm 1 lần khi trẻ 3 tuổi. Phát hiện và điều trị sớm những vấn đề ở mắt là quan trọng cho sự phát triển của trẻ và chuẩn bị cho trẻ đến trường.
