08/09/2019
BỆNH QUAI BỊ LÀ GÌ?
Quai bị là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus thuộc nhóm Paramyxovirus gây ra.
Biểu hiện chủ yếu là sưng tuyến nước bọt mang tai.
Hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu.
QUAI BỊ LÂY TRUYỀN QUA ĐƯỜNG NÀO?
Bệnh quai bị lây truyền qua đường hô hấp. Người mắc bệnh quai bị lây cho người lành chưa có kháng thể chống virus quai bị qua nước bọt, dịch tiết mũi họng có chứa virus quai bị khi ho, hắt hơi, khạc nhổ, nói chuyện,…
Virus quai bị xuất hiện trong tuyến nước bọt từ 1 tuần trước và 2 tuần sau khi sưng tuyến nước bọt
Thời điểm lây truyền cao nhất là 2 ngày trước và 5 ngày sau khi sưng tuyến mang tai.
Virus quai bị có thể tồn tại khá lâu ngoài cơ thể: khoảng 30-60 ngày ở nhiệt độ 15-200 độ C, bị tiêu diệt ở nhiệt độ trên 560 độ C, hoặc bởi các hóa chất diệt khuẩn.
BỆNH QUAI BỊ BIỂU HIỆN NHƯ THẾ NÀO?
-Sốt cao đột ngột
-Kèm nhức đầu,mệt mỏi toàn thân, chán ăn,…
-Sau 1-3 ngày thì tuyến nước bọt mang tai sưng to. Lúc đầu sưng 1 bên, sau vài ngày sưng 2 bên. Thường sưng không đều, bên to bên nhỏ. Sờ vào vùng mang tai bệnh nhân đau.
-Bệnh nhân có thể khó nhai, khó nuốt do tuyến mang tai sưng to.
- Ngoài viêm tuyến nước bọt mang tai, virus quai bị có thể còn gây viêm tinh hoàn (nam), viêm buồng trứng (nữ)…
BỆNH QUAI BỊ CÓ GÂY BIẾN CHỨNG GÌ NGUY HIỂM KHÔNG?
-Biến chứng đáng lo ngại nhất của viêm tinh hoàn là teo tinh hoàn. Tuy nhiên sau khi viêm tinh hoàn phải theo dõi vài tháng mới xác định được có teo tinh hoàn không và tỷ lệ teo tinh hoàn do Quai bị thấp ( # 0,5%).
-Nữ có thể bị viêm buồng trứng
-Có thể gặp các biến chứng: Viêm não, viêm màng não, viêm tuỵ cấp,…
Các biến chứng tuy ít gặp nhưng rất nguy hiểm, nên cần theo dõi sát người bệnh để phát hiện và điều trị kịp thời
CHĂM SÓC NGƯỜI BỊ QUAI BỊ NHƯ THẾ NÀO?
Khi nghi ngờ bị quai bị, người bệnh nên đến bác sĩ khám, vì viêm tuyến mang tai có thể do quai bị, hoặc do virus, vi trùng khác, hướng điều trị sẽ khác nhau.
Người bệnh giữ vệ sinh răng miệng, súc miệng bằng nước muối sinh lý nacl 0,9%
Có thể dùng thuốc hạ sốt, giảm đau theo liều và chỉ định của bác sĩ
Nên uống đủ nước, có thể nước cam, chanh, nước dừa, dung dịch điện giải như oresol, hydrit, vì khi sốt cao sẽ mất nước , điện giải.
Nghỉ ngơi tại giường
Khi bị viêm tinh hoàn: cần nghỉ tại giường khi tinh hoàn còn sưng, đau.
Tránh tiếp xúc với người khác để tránh lây lan. Người bệnh, người chăm sóc, người tiếp xúc cần đeo khẩu trang y tế.
Khi nghi ngờ có biến chứng lập tức nhập viện để được theo dõi và điều trị kịp thời.
LÀM SAO ĐỂ KHÔNG BỊ MẮC BỆNH QUAI BỊ?
-Cách ly người bệnh để tránh lây lan
-Tránh tiếp xúc với người bệnh
-Khi đến những nơi có nguy cơ cao như bệnh viện thì nên đeo khẩu trang y tế
-Biện pháp phòng ngừa hữu hiệu nhất là tiêm vaccine ngừa quai bị: các trung tâm tiêm chủng có vaccine MMR ngừa 3 bệnh: sởi-quai bị-Rubella.
Lịch tiêm:
Người lớn: một mũi duy nhất 0,5 ml
Trẻ em:
+ Mũi 1: khi trẻ 12-18 tháng tuổi
+ Mũi 2: Khi trẻ 3-5 tuổi
Khả năng bảo vệ # 95% sau tiêm liều 1, và bảo vệ # 25 năm sau liều 2
BS Trần thị Nga Phòng Khám Nhi Đồng Thành Phố 31 Lý Tự Trọng Phường Bến Nghé Quận 1 ( không chi nhánh)