08/01/2026
TÂM BẤT NHỊ - trong Phật Giáo!
Tâm bất nhị (không hai) là trạng thái tâm thức vượt lên trên mọi đối đãi nhị nguyên (có/không, tốt/xấu, sinh/diệt, ta/người...) để thấy vạn vật như nó vốn có, không kẹt vào bất kỳ khái niệm hay đối lập nào, là thể tánh bình đẳng, vô phân biệt, đồng nhất chân đế và tục đế (phiền não tức Bồ-đề). Nó là sự nhận thức tối thượng, vượt thoát mọi giới hạn của không gian, thời gian, và số lượng, đạt tới sự hòa hợp tuyệt đối, là cốt lõi của giác ngộ trong Phật giáo.
Đặc điểm của Tâm bất nhị:
Vượt qua đối đãi: Không còn phân biệt giữa chủ thể và đối tượng, giữa vui và buồn, sinh và diệt, vì nhận ra chúng chỉ là các biểu hiện tương đối.
Trung đạo: Là con đường ở giữa, không rơi vào hai cực đoan của "có" và "không", "thường" và "đoạn".
Vô phân biệt: Tâm trở về tánh chân như, bình đẳng ở mọi nơi, không bị phiền não làm loạn, không bị Thiền định làm lắng đọng.
Không có số lượng: Không phải là "một" hay "nhiều", mà là vượt qua khái niệm số lượng.
Đồng nhất: Bồ đề tức phiền não, vì nhận ra chúng là một thể tánh duyên khởi, không thể tách rời.
Ứng dụng trong tu tập:
Thấy duyên khởi: Nhận ra mọi sự vật nương nhau mà có, không có tự thể.
Không còn cầu: Khi đạt được tâm bất nhị, người tu không còn cố gắng "phá phiền não bằng Bồ đề", mà thấy phiền não chính là Bồ đề, không cần tìm cầu gì thêm.
Trở về bản tâm: Là sự trở về với tâm tánh vốn có, vô thủy vô chung, không giới hạn.