09/10/2025
Trượt cột sống – Tập thế nào cho hiệu quả?
Chắc nhiều người cũng như mình, khi gặp bệnh nhân bị trượt cột sống (spondylolisthesis) thì dù đã hiểu nguyên tắc tập, vẫn cảm thấy lúng túng không biết chính xác nên bắt đầu từ đâu và tập ra sao.
Dưới đây là một nghiên cứu về chương trình tập ổn định phân đoạn cột sống thắt lưng (Lumbar Segmental Stabilization Exercises) dành cho người trượt cột sống độ 1 – hy vọng giúp mọi người có thêm công cụ điều trị hiệu quả và có chứng cứ khoa học để tư vấn cho người bệnh.
📋 Đối tượng nghiên cứu: Trượt cột sống độ 1;Tuổi < 59; Đau < 3 tháng (có hoặc không lan xuống chân); BMI từ 18–34; Loại trừ: béo phì, gầy quá mức, hoặc có bệnh lý thần kinh, cơ xương khớp kèm theo
Chương trình tập: Thời gian: 8 tuần; Tần suất: 2 buổi/tuần, mỗi buổi khoảng 60 phút; Kèm theo: dòng TENS giảm đau 20 phút, túi nóng và hướng dẫn tư thế đúng trong sinh hoạt; Bài tập chính: Abdominal hollowing – kỹ thuật kích hoạt đồng thời các cơ sâu vùng thân gồm cơ ngang bụng, cơ nhiều chân, cơ hoành và sàn chậu.
Các bài tập được thực hiện theo tiến trình tăng dần:
Giai đoạn tĩnh: học kỹ thuật hóp bụng trong tư thế nằm, có hướng dẫn và theo dõi bằng biofeedback áp lực để đảm bảo co đúng nhóm cơ.
Hóp bụng nằm ngửa ; hóp bụng nằm sấp, nằm sấp nâng chân
Hóp bụng vị thế ngồi; hóp bụng vị thế đứng; hóp bụng bắt cầu; hóp bụng kèm squat (chuỗi đóng)
Hóp bụng kèm cử động tay chân trong vị thế nằm / ngồi / đứng (chuỗi mở)
Mỗi lần giữ co cơ 5–10 giây, lặp lại 10 lần.
Mỗi buổi sẽ thêm một bài tập mới vào chương trình trước đó. Trong 4 tuần đầu, bệnh nhân được giới thiệu dần toàn bộ các bài tập. Trong 4 tuần tiếp theo, họ thực hiện lại toàn bộ chương trình dưới sự giám sát, đồng thời tự tiến triển bằng cách tăng thời gian co, số lần lặp, hoặc thêm cử động chi khi kiểm soát cơ tốt hơn. Bệnh nhân được khuyến khích tập hằng ngày tại nhà, mức độ hợp tác được theo dõi qua gọi điện và bảng kiểm.
📈 Hiệu quả của chương trình
Các chỉ số đánh giá gồm: Mức độ trượt của đốt sống (đo bằng X-quang và phần mềm chuyên biệt ở tư thế gập–duỗi) Mức độ đau (VAS) Mức độ khuyết tật (ODI) Mức độ sợ vận động (Tampa Scale for Kinesiophobia – TSK)
Kết quả cho thấy:
✅ Giảm mức độ trượt đốt sống L4–L5 (ít trượt hơn trên X-quang sau tập)
✅ Giảm đau rõ rệt
✅ Giảm mức độ khuyết tật (ODI)
✅ Giảm sợ vận động (TSK) → bệnh nhân tự tin vận động hơn, tăng khả năng tham gia hoạt động hàng ngày
Tóm lại, chương trình tập này không chỉ giảm đau và cải thiện chức năng, mà còn giúp bệnh nhân giảm sợ cử động, tự tin vận động trở lại và duy trì hoạt động lâu dài.
⚖️ So sánh với chương trình tập truyền thống
Chương trình tập truyền thống thường bao gồm: kéo giãn nhóm cơ 3 đùi, cơ gập hông, cơ dựng sống, cơ may; tập mạnh cơ bụng thẳng, cơ chéo bụng; trượt gót hai chân và đạp xe đạp.
Như vậy, chương trình tập ổn định phân đoạn cột sống thắt lưng (Lumbar Segmental Stabilization Exercises) là một lựa chọn mới, an toàn và có chứng cứ khoa học, có thể được sử dụng cho người bị trượt cột sống độ 1 nhằm kiểm soát đau, cải thiện chức năng và tăng sự tự tin khi vận động.
🎉🎉🎉🎉🎉
Quý bệnh nhân cần tư vấn, đặt khám & điều trị - liên hệ hotline: 090 949 2984
Nguồn:
NTDuy- Rehab4e
Mohammadimajd, E., Lotfinia, I., Salahzadeh, Z., Aghazadeh, N., Noras, P., Ghaderi, F., ... & Choopani, R. (2020). Comparison of lumbar segmental stabilization and general exercises on clinical and radiologic criteria in grade‐I spondylolisthesis patients: A double‐blind randomized controlled trial. Physiotherapy Research International, 25(3), e1843.
