18/11/2025
🍃 Hiểu để tin vào chính mình 🍃
Trong các liệu pháp tâm lý hiện đại, mục tiêu của tham vấn không phải là đưa ra lời khuyên hay giải quyết vấn đề thay thân chủ. Bởi lời khuyên chỉ phản ánh trải nghiệm và hệ giá trị của chuyên gia, không thể áp dụng cho mọi hoàn cảnh thực tế của người cần giúp đỡ. Vì vậy, một tiến trình tham vấn được xem là thành công khi thân chủ có thể nhận diện tiềm năng của chính mình, tự tin đưa ra quyết định và ứng phó với khó khăn trong cuộc sống.
Trước khi nói về niềm tin vào bản thân, hãy nhìn vào tình huống ngược lại – điều gì xảy ra khi một người không thể tin vào mình khi đối diện thử thách hay sang chấn?
Một số phản ứng thường gặp:
🔹 Chống chọi quá mức: kiệt sức, thất vọng, rạn nứt các mối quan hệ, thậm chí làm tổn thương bản thân và người khác.
🔹 Thu mình: buồn bã, mất động lực, nghi ngờ giá trị bản thân.
🔹 Đóng băng cảm xúc: xa cách, vô cảm, mất định hướng, có thể dùng chất gây nghiện hoặc hành vi gây nghiện để tạm xoa dịu.
Đây là những phản ứng sinh tồn mang tính tự vệ. Tuy nhiên, nếu kéo dài, chúng có thể dẫn đến rối loạn tâm lý như trầm buồn dai dẳng, mất khả năng kết nối cảm xúc, thu mình xã hội, lo âu kéo dài, ám ảnh, nghiện ngập, hoặc đổ vỡ các mối quan hệ quan trọng.
🍀 Niềm tin vào bản thân bắt đầu từ việc hiểu chính mình
Bạn chỉ có thể tin vào mình khi bạn có thể nhìn thấu bản thân bằng sự tò mò chân thật, thay vì phán xét hoặc né tránh. Những câu hỏi như:
✔️ Điều gì đang diễn ra bên trong mình?
✔️ Mình đang theo đuổi điều gì sâu xa nhất?
✔️ Nỗi sợ, khát khao và nhu cầu thực sự của mình là gì?
✔️ Điều gì đang cản trở và điều gì đang nâng đỡ mình?
✔️ Điểm mạnh, điểm yếu, giới hạn cá nhân ở đâu?
✔️ Mình mong chờ điều gì khi cho đi hoặc kết nối với người khác?
✔️ Điều gì khiến mình hài lòng hoặc thất vọng sâu sắc nhất?
Sự tò mò tự nhiên như cánh cửa bước vào thế giới bên trong, giúp mỗi người có thể ngồi lại với chính mình, nhìn nhận cả mặt mạnh lẫn tổn thương thay vì né tránh. Khi dần hiểu bản thân, cá nhân trở nên chủ động hơn trước khó khăn, biết đâu là giới hạn cần tôn trọng và đâu là tiềm năng có thể phát triển. Từ đó, khả năng ứng phó trở nên thực tế, linh hoạt và bền vững.
“Hiểu mình không phải để trở nên hoàn hảo, mà để biết mình đang ở đâu và tin rằng mình có thể bước tiếp như thế nào”.
🍀 Hiểu mình thông qua tiến trình trợ giúp chuyên nghiệp
Hiểu mình để tin vào mình không phải là một đích đến mà là một tiến trình. Điều này được tích luỹ từ trải nghiệm sống hoặc đến từ sự trợ giúp chuyên nghiệp. Nếu một người có được đối tượng đồng hành trong cuộc sống mang lại cảm giác đủ an toàn, thật may mắn khi hành trình thấu hiểu này được xây dựng thông qua mối tương quan gắn bó đó. Vì cơ bản, để hiểu mình trong bối cảnh đời sống, chúng ta luôn cần ai đó để soi chiếu và phản hồi, rồi từ đó học tập qua những lần thử - sai.
Đối với trợ giúp chuyên nghiệp mà cụ thể là tham vấn trị liệu tâm lý, sự hiện diện chân thành không phán xét của của tâm lý gia như chiếc cầu an toàn để thân chủ dám chạm vào vùng sâu thẳm nhất bên trong để nhận diện, xử lý và tích hợp các trải nghiệm cảm xúc. Đây không phải là kỹ năng có được từ những khẩu hiệu truyền cảm hứng hay các chiến lược hành vi ngắn hạn, mà là kết quả của sự quan sát nội tâm và trải nghiệm cảm xúc một cách ổn định và có hệ thống. Khi thân chủ có thể gọi tên trạng thái cảm xúc, nhận diện nhu cầu nền tảng, hiểu được cơ chế phản ứng của mình trước các tác nhân gây căng thẳng, họ bắt đầu hình thành sự rõ ràng về bản sắc cá nhân của chính mình. Đây là nền móng để phát triển sự tự tin nội tại, thay vì dựa trên thành tích, hình thức hay sự xác nhận từ bên ngoài.
Tuy nhiên, tiếp cận phần bên trong không phải lúc nào cũng dễ dàng. Những ký ức, tổn thương, nỗi sợ hoặc cơ chế phòng vệ có thể khiến thân chủ né tránh hoặc khó đối diện với chính mình. Khi đó, sự hỗ trợ chuyên môn của tâm lý gia đóng vai trò như người đồng hành, giúp thân chủ diễn giải trải nghiệm, điều hòa cảm xúc và tiếp cận những phần sâu hơn của bản thân một cách an toàn và có định hướng.
Sự hiểu biết về bản thân là một tiến trình và tham vấn tâm lý như là không gian an toàn để tiến trình đó được triển khai một cách bền vững, rõ ràng và nhân văn. Mục tiêu hướng tới là để mỗi người được trở nên vững mạnh theo cách của họ và dịu dàng như chính họ mà thôi.
"You can't trust yourself if you don't know yourself, right?"
(Nguyễn Ly Vân, PsyGap)
---
Liên hệ đặt lịch tham vấn tại:
Văn phòng Tâm lý PsyGap
📲 Hotline: 0982 343 749
🌐 Website: psygapvietnam.vn
🏠 Địa chỉ: Lầu 1, 106/1 Vạn Kiếp, Bình Thạnh, TP.HCM
