Vòm Psy, Lầu 5, 10 Nguyễn Cửu Đàm, Phường Tân Sơn Nhì, Quận Tân Phú, Thành Phố Hồ Chí Minh, Ho Chi Minh City (2026)

24/03/2026

Năm 2026 của bạn thế nào rồi?

Có vui, có buồn, có thử thách, có chông g*i, có rực rỡ chưa? Hay mọi thứ vẫn đang lặng lẽ trôi?

2026 của Vòm Psy chưa rực rỡ, cũng chưa có thành tích gì cả? Chỉ có một điều tụi mình luôn ấp ủ, đó là làm những điều "hay ho" và có ý nghĩa.

Tụi mình sẽ trở lại vào tháng 4 với những kế hoạch mới, hoạt động mới. Và biết đâu đó, Vòm và bạn có thể có cơ hội được gặp gỡ và cùng nhau làm điều gì đó.

Bạn chờ Vòm Psy thêm một xíu nhé.

12/08/2025

[🎙PHẢN BIỆN NHỮNG HIỂU LẦM PHỔ BIẾN VỀ LGBT+]

📺🏳️‍🌈 Phần 4: CÓ NÊN HẠN CHẾ HÌNH ẢNH LGBT+ TRÊN TRUYỀN THÔNG VÌ LÝ DO ẢNH HƯỞNG TRẺ EM?

Cách đây mấy tháng, mình đọc được những bài đăng và bình luận của một số cá nhân chia sẻ về quan điểm Hạn chế hình ảnh LGBT+ trên truyền thông vì lo ảnh hưởng trẻ em. Mình cũng xem, cũng có chút chạnh lòng nhưng mình không đánh giá rằng ai đúng hay ai sai, vì mỗi người đều có những quan điểm riêng dựa trên trải nghiệm của bản thân và mình tôn trọng những ý kiến đó. Khi viết bài này, mình muốn chia sẻ về những điều mình học được, đọc được và dựa trên những trải nghiệm cá nhân của mình. Mong rằng, Vòm Psy có thể cung cấp thêm một góc nhìn khác để mọi người có thể tham khảo.

📺🏳️‍🌈GÓC NHÌN TỪ TÂM LÝ HỌC PHÁT TRIỂN

Trong tâm lý học trẻ em, quá trình hình thành nhận thức và thái độ xã hội chịu ảnh hưởng mạnh mẽ từ môi trường sống, bao gồm gia đình, nhà trường và truyền thông (Bandura, 1977). Nhiều phụ huynh lo ngại rằng việc trẻ tiếp xúc với hình ảnh người thuộc cộng đồng LGBT+ trên truyền thông có thể ảnh hưởng đến xu hướng tính dục của các em. Tuy nhiên, khoa học cho thấy điều này là không đúng.

Xu hướng tính dục và bản dạng giới là yếu tố nội tại, không bị “thay đổi” bởi việc xem hay tiếp xúc với một hình ảnh hay nhân vật nào đó. Ngược lại, việc trẻ tiếp xúc với sự đa dạng một cách lành mạnh, nhân văn và phù hợp lứa tuổi lại giúp các em phát triển kỹ năng xã hội quan trọng: biết tôn trọng sự khác biệt, giảm định kiến, và tăng khả năng hợp tác với người khác.

📺🏳️‍🌈TRUYỀN THÔNG TÍCH CỰC VÀ TÁC ĐỘNG GIÁO DỤC

Một khái niệm được nghiên cứu nhiều là Parasocial Contact Hypothesis – giả thuyết về tiếp xúc gián tiếp (Schiappa, Gregg, & Hewes, 2005). Theo đó, việc tiếp xúc với các nhân vật đa dạng trên truyền thông, ngay cả khi không có tương tác trực tiếp, có thể giúp giảm định kiến và xây dựng sự đồng cảm.

Nghiên cứu của GLAAD và Procter & Gamble (2020) chỉ ra:

🏳️‍🌈48% người trưởng thành trở nên cởi mở hơn với cộng đồng LGBT+ sau khi tiếp xúc với các hình ảnh đại diện tích cực.

🏳️‍🌈80% người xem có thái độ ủng hộ hơn đối với quyền bình đẳng sau khi thấy những nhân vật LGBT+ được khắc họa nhân văn.

Tại Việt Nam, giáo dục về đa dạng giới còn khá mới mẻ và thường bị nhầm lẫn với các nội dung “người lớn”. Thực tế, việc đưa hình ảnh đa dạng giới lên truyền thông dành cho trẻ em không nhằm “thuyết phục” hay “định hướng” các em, mà là giúp các em nhận diện rằng xã hội có nhiều nhóm người khác nhau, và sự khác biệt này là bình thường.

Nội dung truyền thông phù hợp văn hóa Việt Nam có thể:

📺 Giúp trẻ hiểu và chấp nhận sự khác biệt như một phần của đời sống.

📺 Phát triển kỹ năng đồng cảm, hạn chế hành vi bắt nạt và kỳ thị.

📺Tạo nền tảng cho một xã hội tôn trọng và hòa nhập.

📺🏳️‍🌈 VẬY NGƯỜI LỚN NÊN GIẢI THÍCH CHO TRẺ NHƯ THẾ NÀO?

🎙 Lắng nghe trước khi giải thích: Thay vì phản ứng ngay, hãy hỏi trẻ: “Con thấy thế nào khi xem/đọc điều đó?” hoặc “Con hiểu thế nào về câu chuyện này?” Điều này giúp người lớn nhận diện mức độ hiểu biết, cảm xúc và câu hỏi thật sự của trẻ trước khi chia sẻ thông tin.

🎙 Giải thích bằng ngôn ngữ phù hợp với lứa tuổi: Không cần đưa toàn bộ khái niệm học thuật, chỉ cần giải thích đơn giản, ví dụ: “Có nhiều cách để một người cảm nhận và thể hiện bản thân. Điều quan trọng là mình tôn trọng sự khác biệt ấy.”

Từ góc độ tâm lý học phát triển và giáo dục nhân văn, việc đưa hình ảnh LGBT+ lên truyền thông không gây tác động tiêu cực đến trẻ em, mà ngược lại, giúp các em mở rộng nhận thức, nuôi dưỡng sự tôn trọng và phát triển năng lực sống hòa nhập. Điều quan trọng là nội dung phải được xây dựng khoa học, phù hợp lứa tuổi và bối cảnh văn hóa, để truyền tải thông điệp tích cực và nhân văn.

11/08/2025

🏳️‍🌈 Phần 3: CÓ PHƯƠNG PHÁP NÀO “CHỮA TRỊ ĐỒNG TÍNH” KHÔNG?
[🎙PHẢN BIỆN NHỮNG HIỂU LẦM PHỔ BIẾN VỀ LGBT+]

Từng có thời gian, người ta tin rằng đồng tính là “bệnh” – và tìm mọi cách để “chữa”. Từ quan điểm sai lầm đó, những phương pháp mang danh “trị liệu” đã ra đời, những liệu pháp đó không những không chữa lành, mà còn khiến người thuộc cộng đồng LGBT+ chịu nhiều tổn thương về thể chất lẫn tinh thần.

“Trị liệu chuyển đổi” (conversion therapy) bắt đầu từ cuối thế kỷ 19 với thôi miên và phát triển vào giữa thế kỷ 20 ở phương Tây. Liệu pháp này ra đời khi “đồng tính luyến ái” bị xem là bệnh tâm thần theo quan điểm y học và tôn giáo thời đó. Đây là liệu pháp từng được dùng để “bẻ cong lại người đồng tính” bằng hình thức cực đoan như: sốc điện, thuốc gây nôn, hormone, cho đến thôi miên, tư vấn ép buộc, hay thậm chí là cưỡng ép hôn nhân.

🏳️‍🌈 KHÔNG CÓ liệu pháp nào chữa bệnh đồng tính vì đồng tính KHÔNG phải bệnh”

Những phương pháp gọi là “chữa bệnh đồng tính” không chỉ vô hiệu mà còn gây tổn thương tâm lý nghiêm trọng. Trong báo cáo “Các phản ứng trị liệu phù hợp đối với xu hướng tính dục” của Hiệp hội Tâm lý Hoa Kỳ (APA) năm 2009 khẳng định: Không có bằng chứng khoa học đáng tin cậy nào cho thấy liệu pháp chuyển đổi (conversion therapy) có hiệu quả trong việc thay đổi xu hướng tính dục. Trái lại liệu pháp này có nguy cơ gây tổn thương nghiêm trọng về mặt tâm lý cho người tham gia, như làm tăng nguy cơ trầm cảm, lo âu, cảm giác tội lỗi, giảm lòng tự trọng và có thể dẫn đến ý nghĩ t.ự t.ử.

Chính vì những hậu quả nghiêm trọng mà liệu pháp này gây ra, các tổ chức lớn trên thế giới như Hiệp hội Tâm lý Hoa Kỳ (APA), Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), Liên Hợp Quốc, và nhiều quốc gia lớn như Mỹ, Canada, Đức, Pháp đã ra tuyên bố lên án và cấm Trị liệu chuyển đổi (conversion therapy), gọi nó là hành vi lạm dụng, phản khoa học và gây hại.

Có thể thấy việc ép buộc “chữa trị đồng tính” để lại những vết thương tâm lý sâu sắc cho những người thuộc cộng đồng LGBT+. Những người bình thường đáng ra phải được sống hạnh phúc.

🎙 🏳️‍🌈 Vậy "vấn đề" mà người thuộc cộng đồng LGBT+ gặp phải là gì?

Những người thuộc cộng đồng LGBT+ gặp phải những vấn đề liên quan đến tâm lý đến từ kỳ thị, cô lập, từ chối, hoặc bị ép phải sống trái với bản dạng thật của mình.

Theo nghiên cứu của Meyer, I. H. (2003) về “Sự thành kiến, căng thẳng xã hội và sức khỏe tâm thần ở cộng đồng đồng tính nữ, đồng tính nam và song tính”, công bố trên Psychological Bulletin cho biết những người LGBT+ chịu nhiều stress do kỳ thị xã hội, dẫn đến trầm cảm, lo âu và các vấn đề tâm lý khác – chứ không phải do xu hướng tính dục của họ.

Bên cạnh đó, Theo nghiên cứu của Ryan và cộng sự năm 2009 trong bài “Sự từ chối của gia đình là một yếu tố dự báo kết quả tiêu cực về sức khỏe ở thanh thiếu niên LGBT” đăng trên tạp chí Pediatrics nói rằng: những người LGBT+ bị gia đình từ chối có nguy cơ cố gắng t.ự t.ử cao hơn 8 lần và trầm cảm nặng hơn gần 6 lần so với những người được chấp nhận.

🏳️‍🌈 Đừng để định kiến biến tình yêu thành “bệnh”. LGBT+ không phải là bệnh để chữa - họ là con người để yêu thương. Chúng ta không thể cố “sửa” 1 điều không sai, thế nên hãy để họ được yêu thương và được là chính mình.🏳️‍🌈

11/08/2025

🏳️‍🌈Phần 2: LGBT+ CÓ PHẢI LÀ BỆNH LÝ hoặc RỐI LOẠN TÂM THẦN?

[PHẢN BIỆN NHỮNG HIỂU LẦM PHỔ BIẾN VỀ LGBT+]

🍀🍀
Chị L - một bà mẹ đơn thân ở Sài Gòn, từng nắm chặt tay con trai mình (M, 17 tuổi) đến bệnh viện tìm bác sĩ tâm thần. Với đôi mắt bà đỏ hoe, bà cầu xin:

“Bác sĩ ơi, tôi muốn chữa bệnh đồng tính cho con”.

M ngồi bên cạnh, cúi đầu, không nói một lời, chỉ lặng lẽ lau nước mắt. Có lẽ điều khiến cậu con trai 17 tuổi ấy đau nhất không phải là việc cậu là người đồng tính, mà là cảm giác bị mẹ xem đó như 1 căn bệnh tâm thần cần được chữa gấp.

Câu chuyện của M là 1 trong rất nhiều câu chuyện của những người thuộc cộng đồng LGBT+ ở Việt Nam từng bị hiểu lầm rằng họ bị bệnh - họ cần chữa trị.
🍀🍀

🏳️‍🌈 LGBT+ KHÔNG PHẢI LÀ BỆNH LÝ hoặc RỐI LOẠN TÂM THẦN

Năm 1973, Hiệp hội Tâm lý Hoa Kỳ (APA) đã loại đồng tính luyến ái khỏi danh sách các bệnh sau một cuộc bỏ phiếu, tiếp đó năm 1975 Hiệp hội Tâm lý Hoa Kỳ (APA) cũng đưa ra kết luận tương tự.

Từ ngày 17.5.1990, WHO đã chính thức loại bỏ đồng tính luyến ái ra khỏi danh sách bệnh tâm thần. Kể từ năm 1994, đồng tính luyến ái không còn bị coi là bệnh, không có tên trong bảng DSM 5 (Cẩm nang chẩn đoán và thống kê rối loạn tâm thần). WHO cũng đã xác định đồng tính không phải là bệnh, mà là một xu hướng tính dục, trong đó một người có cảm xúc yêu đương và ham muốn với người cùng giới tính với mình.

Năm 2022, Công văn 4132/BYT-PC của Bộ Y tế yêu cầu không coi đồng tính, song tính, chuyển giới là một bệnh; không can thiệp, ép buộc điều trị đối với các đối tượng này, nếu có chỉ là hỗ trợ về tâm lý và do người có hiểu biết thực hiện.

Sự thật mà chúng ta cần hiểu đó là LGBT+ không phải “bệnh” nên không cần được chữa trị. Họ cần được thấu hiểu, tôn trọng và yêu thương như bất kỳ ai.

28/07/2025

🎙PHẢN BIỆN NHỮNG HIỂU LẦM PHỔ BIẾN VỀ LGBT+🏳️‍🌈
[🏳️‍🌈Phần 1: “Đồng tính có phải là sản phẩm của mạng xã hội?”]

“Giới trẻ bây giờ lướt mạng xã hội nhiều nên lệch lạc tư duy rồi đua đòi làm LGBT+ để tạo sự chú ý”. Đó là câu nói mà chúng ta rất thường xuyên bắt gặp khi dùng facebook hay tiktok…

🎙🏳️‍🌈 Đồng tính KHÔNG PHẢI là sản phẩm của mạng xã hội

Theo Hiệp hội Tâm lý Hoa Kỳ (APA), khẳng định: “Đồng tính, song tính và dị tính đều là những dạng thể hiện bình thường và tích cực của xu hướng tính dục con người”. Phản đối các phương pháp “chữa trị đồng tính” vì không hiệu quả và gây hại, đồng thời nhấn mạnh rằng không có bằng chứng khoa học nào cho thấy đồng tính là rối loạn tâm thần hay bệnh lý.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), năm 1990 đã chính thức loại đồng tính khỏi danh sách các rối loạn tâm thần trong bản phân loại bệnh quốc tế ICD-10. Với bản cập nhật ICD-11 năm 2022, WHO tiếp tục cải tiến chuyển nhóm phân loại từ "rối loạn tâm thần" sang "chăm sóc sức khỏe giới tính", để giảm sự kỳ thị y tế và xã hội đối với người chuyển giới. để giảm kỳ thị với người chuyển giới.

Nhiều tài liệu lịch sử và khảo cổ học cũng cho thấy sự tồn tại của các cá nhân đồng tính trong nhiều nền văn hóa từ thời cổ đại - tồn tại từ rất lâu trước khi có internet, TikTok hay Facebook… Điều này cho thấy đồng tính không phải là một “lựa chọn” hay “trào lưu” mà là một phần bản chất của con người, tồn tại xuyên suốt lịch sử và văn hóa.

🎙🏳️‍🌈 Mạng xã hội là “tấm gương” phản ánh sự thật

“Sao bây giờ lại có nhiều người LGBT+ đến vậy?”. Không phải vì “bị lây” hay mạng xã hội “xúi giục”, mà vì chúng ta nhìn thấy nhiều sự đồng cảm và mạng xã hội tạo cơ hội để chúng ta được sống thật.
Một nghiên cứu của Berger MN và cộng sự năm 2022 về Việc “Sử dụng mạng xã hội và sức khỏe thể chất, tinh thần của thanh thiếu niên đồng tính nữ, đồng tính nam, song tính, chuyển giới và queer” cho thấy thanh thiếu niên LGBTQ dùng mạng xã hội như một không gian tương đối an toàn để khám phá bản dạng giới, kết nối cộng đồng và nhận hỗ trợ tinh thần. Trong đó, 75% ghi nhận tác động tích cực của mạng xã hội đến sức khỏe tâm thần.”

Tại Việt Nam nghiên cứu về “Mạng xã hội ảnh hưởng đến thái độ của học sinh FPT trong cộng đồng LGBT đối với việc công khai với phụ huynh” năm 2022 cho biết trong số 154 sinh viên LGBT được khảo sát, việc tiếp cận nội dung tích cực và công khai bản thân trên mạng xã hội là hai yếu tố chính giúp họ tự tin hơn khi quyết định chia sẻ bản dạng giới của mình với gia đình.

Có thể thấy, công khai bản dạng giới hoặc xu hướng tính dục trên mạng xã hội không phải là “sự bùng nổ bất thường”, mà là dấu hiệu cho thấy một không gian xã hội đang tiến bộ – nơi con người được khuyến khích sống đúng với chính mình.

🎙🏳️‍🌈 Thay vì nghi ngờ đồng tính là “trào lưu” hay “đua đòi”, chúng ta hãy nhìn sang 1 góc khác - nơi con người có quyền sống thật với chính mình. Và hành trình sống thật đó là hành trình dũng cảm. Họ vẫn luôn ở đó, nhưng bây giờ họ được nhìn thấy, được lắng nghe và dần được đón nhận.

28/07/2025

🎙 BẠN MUỐN ĐƯỢC GỌI VỚI DANH XƯNG NÀO?

[Danh xưng không chỉ là từ gọi – Đó là khởi đầu cho một cuộc giao tiếp đầy tôn trọng và nhân văn]

Gọi ai đó là "anh ấy" hay "cô ấy" hay “họ” hay gọi bằng “tên”... nghe có vẻ đơn giản vì nó quen thuộc với chúng ta trong giao tiếp hằng ngày. Đã bao lần bạn bối rối không biết nên xưng hô thế nào để thể hiện sự tôn trọng với người đối diện? Những đại từ đơn giản trong giao tiếp hằng ngày ấy, chứa những giá trị về thế giới quan của chúng ta về giới, về sự bình đẳng và sự chấp nhận người khác là chính họ.

🎙 Danh xưng / Đại từ xưng hô trong đa dạng giới

Trong văn hóa Việt, chúng ta thường dựa vào thể hiện giới tính hoặc giới tính sinh học của 1 người để lựa chọn cách xưng hô (anh – chị, ông – bà, chú – cô...), Ví dụ:

▶️Thấy ai có vẻ ngoài nam tính → gọi “anh/chú/ông…”

▶️Mặc áo dài, dáng vẻ nữ tính → gọi “chị/cô/bà…”

Nhưng với những người có bản dạng giới không trùng với giới tính sinh học (như người chuyển giới, người phi nhị nguyên giới), được gọi bằng đại từ mà họ mong muốn là điều rất quan trọng.

Ví dụ:

▶️ Một bạn được sinh ra là nữ, nhưng trong suy nghĩ xác định mình là nam → bạn ấy muốn được gọi là "anh" hoặc bằng “tên/biệt danh”.

▶️ Một bạn không xác định mình là nam hay nữ → bạn ấy có thể chọn đại từ xưng hô bằng "tên/biệt danh", “bạn”...

🎙 Tại sao danh xưng lại quan trọng đến vậy?

Theo Nghiên cứu của Russell và cộng sự (2018) về việc “Sử dụng tên được lựa chọn có liên hệ với việc giảm các triệu chứng trầm cảm, ý định t.ự t.ử và hành vi t.ự t.ử ở thanh thiếu niên chuyển giới” cho thấy: "Việc sử dụng đúng tên và đại từ nhân xưng mà người chuyển giới lựa chọn giúp giảm các triệu chứng trầm cảm, giảm ý định t.ự t.ử và hành vi t.ự t.ử ở thanh thiếu niên chuyển giới."

Như vậy, việc xưng hô đúng theo mong đợi của 1 người không phải để chiều lòng 1 cá nhân mà đó là một sự trân trọng chúng ta dành cho họ. Một xã hội bình đẳng hơn được xây dựng từ những điều đơn giản như vậy.

🎙 Danh xưng nơi công sở

Cách chúng ta xưng hô thể hiện cách ta nhìn nhận về giới, vai trò, và cả sự tôn trọng. Theo Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO), ngôn ngữ trong môi trường làm việc ảnh hưởng trực tiếp đến sự công bằng trong thăng tiến, năng lực lãnh đạo và cảm giác thuộc về của nhân viên.

Ở Thụy Điển, năm 2015 đại từ trung tính “hen” chính thức được công nhận và đưa vào sử dụng để thay thế “han” (anh ấy) và “hon” (cô ấy) nhằm giảm định kiến giới đặc biệt là đối với người chuyển giới.

Các công ty lớn trên thế giới đã triển khai chính sách bình đẳng giới thông qua các chương trình đào tạo về ngôn ngữ bao trùm giới (gender-inclusive language). Tại Google, nhân viên được khuyến khích sử dụng cụm từ như “mọi người” thay vì “các bạn nam và nữ”, và công ty tích hợp cài đặt đại từ nhân xưng (he/she/they) vào hồ sơ cá nhân nội bộ để đồng nghiệp dễ dàng sử dụng đúng cách. Ở công ty Adobe đào tạo nhân viên dùng đại từ trung tính và xưng hô phù hợp trong email, cuộc họp.

Tại Việt Nam, các tổ chức như ICS dẫn đầu với chiến dịch “Tên Tôi, Lựa Chọn Của Tôi” năm 2022, khuyến khích dùng đại từ đúng như “họ” để tôn trọng người chuyển giới, hoạt động này thu hút 10.000 lượt tương tác. Các công ty như Yola và Tiki áp dụng ngôn ngữ hòa nhập, khuyến khích nhân viên hỏi “Bạn muốn được gọi là gì?” trong giao tiếp. Những thay đổi này bắt đầu cho thói quen xưng hô tôn trọng sự khác biệt trong 1 xã hội bình đẳng.

🎙 Danh xưng “Mx.”

“Mx.” (đọc là /mɪks/ hoặc /məks/) là danh xưng trung tính, được sử dụng như một lựa chọn thay thế cho “Mr.”, “Ms.” hoặc “Mrs.” trong trường hợp người sử dụng không muốn tiết lộ giới tính hoặc không xác định theo hệ nhị nguyên giới (nam – nữ) (Merriam‑Webster, 2016). Theo từ điển Cambridge, danh xưng này đóng vai trò là một lựa chọn danh xưng lịch sự khi giới tính không được đề cập hoặc không phù hợp với các danh xưng truyền thống (Cambridge University Press, n.d.).

“Mx.” lần đầu xuất hiện trên văn bản in vào cuối những năm 1970 tại Anh, và chính thức đưa vào từ điển Oxford năm 2015. Việc sử dụng “Mx.” đã được chấp nhận rộng rãi trong các tổ chức như chính phủ, ngân hàng, trường đại học và hệ thống hành chính tại Anh, thể hiện một bước tiến trong việc ghi nhận sự đa dạng bản dạng giới và tạo ra lựa chọn đúng đắn trong giao tiếp – đặc biệt khi danh xưng giới truyền thống không phù hợp (Wikipedia, 2024).

🎙 Danh xưng không chỉ là vấn đề ngôn ngữ, mà còn phản ánh sự tôn trọng dành cho đối tượng giao tiếp. Vì vậy, hãy tôn trọng mong muốn của đối phương về việc sử dụng danh xưng của họ và/nếu bất cứ khi nào bạn cảm thấy băn khoăn về việc lựa chọn danh xưng, hãy hỏi trực tiếp danh xưng mà họ muốn sử dụng.

20/07/2025

KHI CON “COME OUT” – BA MẸ ĐÃ TRẢI QUA NHỮNG GÌ?

[Mô hình 5 giai đoạn vượt qua mất mát của Elisabeth Kübler-Ross (1969)]

Khi một bạn trẻ “come out” với gia đình, người ta thường nhắc đến dũng khí của người trẻ, lo lắng về tương lai, hay tò mò phản ứng của gia đình.

Nếu hành trình “come out” của người trẻ là một chặng đường đầy thử thách, thì hành trình đón nhận của ba mẹ cũng chẳng dễ dàng gì. Bởi khi con sống thật, ba mẹ sẽ trải qua một nỗi đau tương tự như nỗi đau mất con. Những mong ước về tương lai của con như tan biến trong khoảnh khắc. Mô hình 5 giai đoạn vượt qua mất mát của Elisabeth Kübler-Ross (1969) vốn được xây dựng để mô tả tiến trình tâm lý của những người đối diện với cái chết hoặc tổn thất lớn (Phủ nhận - Tức giận - Trầm cảm - Thương lượng - Chấp nhận sự thật). Trong lĩnh vực tâm lý LGBT+, mô hình này được nhiều chuyên gia áp dụng để lý giải phản ứng của cha mẹ khi con cái công khai bản dạng tính dục hoặc xu hướng tính dục. Tùy vào văn hóa, giáo dục, sự cởi mở mà mỗi cha mẹ sẽ trải qua những giai đoạn khác nhau, không nhất thiết phải theo trình tự cố định mà các giai đoạn có khả năng đảo ngược.

🍀 Giai đoạn: PHỦ NHẬN

📝 Khi nghe con “come out”, không ít ba mẹ rơi vào cảm thấy sốc và phủ nhận ngay lập tức: “Mình hoảng. Mình khóc vì sợ con khổ. Nhưng lúc đó chỉ biết hét lên: “Không được! như thế là không thể chấp nhận được!”

📝 Một số phụ huynh cho rằng đó là “bệnh” và tìm đến bác sĩ với hy vọng chữa khỏi bệnh cho con.

📝 Những cảm xúc hỗn loạn trong hoàn cảnh bất ngờ có thể dẫn tới lời nói làm đau con. Nhưng gốc rễ thường đến từ những nỗi sợ khiến ba mẹ từ chối tiếp nhận ngay từ giây phút đầu con “come out”.

🍀 Giai đoạn: TỨC GIẬN

📝 Khi đối diện với thực tế, cảm xúc tức giận bắt đầu trỗi dậy. Ba mẹ giận con, giận chính mình,và nỗi lo về danh dự gia đình, tương lai của con phía trước.

📝 Ba mẹ bắt đầu so sánh: “Sao con mình không như mấy đứa khác?”

📝 Một người cha thốt lên: “Tôi so sánh con với con của bạn bè, rồi tự trách mình. Tôi xấu hổ nữa. Tôi sợ mọi người cười.”. Đây là áp lực của danh dự – nỗi lo rất thật bên trong người cha Á Đông đang lúng túng không biết phải làm sao cho đúng.

📝 Đây là áp lực vô hình từ danh dự và kỳ vọng xã hội – những nỗi lo rất thật bên trong người cha, người mẹ đang lúng túng không biết phải làm gì cho đúng.

📝 Giai đoạn tức giận ở ba mẹ là bình thường khi giá trị gia đình bị thách thức đã kích thích sự khó chịu, Nhưng ẩn sau đó thường là sự tổn thương và nỗi lo không biết bảo vệ con thế nào.

🍀 Giai đoạn: TRẦM CẢM & TÁCH BIỆT

📝 “Tôi không biết phải hy vọng gì vào nó, tương lai coi như mất hết”: Người mẹ lắc đầu chia sẻ.

📝 Có thể thấy, trong giai đoạn này ba mẹ có thể rơi vào tình trạng bất lực, mất định hướng trước những kỳ vọng đổ vỡ. Họ thu mình lại, từ chối trò chuyện vì lo sợ bị phán xét.

📝 Đây là lúc ba mẹ cần được lắng nghe và thấu hiểu nhiều hơn.

🍀 Giai đoạn: ĐỐI THOẠI & THƯƠNG LƯỢNG

📝 Sau khoảng thời gian thu mình lại, cũng đến lúc ba mẹ bước ra tìm kiếm sự hỗ trợ để cùng con và gia đình bước qua giai đoạn khó khăn.

📝 Họ bắt đầu chia sẻ câu chuyện của mình, thừa nhận rằng “Con mình thật sự có thể yêu người cùng giới”, nhưng còn giằng co giữa thừa nhận và lảng tránh nên “Biết rồi, nhưng đừng nói ai nghe.”
Và ba mẹ cố gắng lý giải ý nghĩa của những điều đang xảy ra cho những chuyện đang xảy ra trong gia đình mình.

📝 Giai đoạn đối thoại và thương lượng luôn không dễ dàng nhưng đó là khoảnh khắc ba mẹ dần bắt đầu yêu con đúng với con người thật của con.

🍀 Giai đoạn: CHẤP THUẬN

📝 Nơi ba mẹ bắt đầu nhìn con mình đúng với con người thật.

📝 Chấp nhận bản dạng của con và học cách yêu con vô điều kiện vì “Nỗi sợ hãi giờ không còn lớn bằng nỗi thương con” - là tâm sự của nhiều bậc cha mẹ có con thuộc cộng đồng LGBT+

📝 Khi đó, ba mẹ không còn phủ nhận hay cố thay đổi con. Thay vào đó, họ bắt đầu tìm cách xây dựng lại giá trị gia đình theo một cách khác - nhiều thấu hiểu và ít kỳ vọng hơn. Không còn “Trai lớn dựng vợ, gái lớn gả chồng”, mà dựa trên sự hạnh phúc thật sự của con.

📝 Con đường đi đến sự chấp thuận không trải đầy hoa hồng nhưng khi gia đình chạm được đến được đó sẽ là khoảnh khắc ba mẹ đã thực sự kết nối với con bằng tình yêu thương vô điều kiện.
Come out là hành trình của cả con lẫn ba mẹ.

☂️Khi một bạn trẻ dám come out, hãy hiểu rằng ba mẹ cũng cần thời gian để “come out” khỏi định kiến của chính họ.

🍀☂️Vì yêu thương không có nghĩa là đồng thuận ngay lập tức mà là cố gắng hiểu và từng bước đồng hành 🍀☂️

20/07/2025

6 GIAI ĐOẠN PHÁT TRIỂN BẢN DẠNG TÍNH DỤC (Sexual identity) của người LGBT+

[Tiếp cận từ Mô hình Cass (1979)]

Trong nhiều năm qua, bản dạng tính dục đã trở thành một trong những chủ đề nhận được sự quan tâm của cộng đồng. Câu chuyện về những người thuộc LGBT+ thường xuất hiện trong các cuộc thảo luận trong các nhóm bạn, trong môi trường làm việc, học tập, trong các gia đình... Sự chấp nhận của xã hội hay sự gia tăng trong nhận thức của xã hội về LGBT+ đã góp phần tạo cơ hội cho những người LGBT+ tự tin và cảm thấy an toàn hơn khi thể hiện bản dạng giới của mình trong những môi trường nhất định. Vậy quá trình khám phá / phát triển bản dạng tính dục của người LGBT+ xảy ra như thế nào, hãy cùng Vòm Psy tìm hiểu qua mô hình phát triển bản dạng tính dục của Vivienne Cass (1979). Mô hình mô tả sáu giai đoạn mà người LGBT+ có thể trải qua khi nhận diện và khẳng định bản thân trong môi trường mà quan điểm về nhị nguyên giới (dị tính) chủ đạo.

🏳️‍🌈 Giai đoạn Bối rối về bản dạng (Identity Confusion)

Đây là giai đoạn đầu tiên khi một người bắt đầu cảm nhận sự hấp dẫn với người cùng giới – thường kèm theo nỗi hoang mang và cảm giác tội lỗi do mâu thuẫn với chuẩn mực văn hóa, gia đình, và niềm tin cá nhân.

☂️ Nhiều người cho rằng “đây là sai trái” hoặc “chỉ là cảm xúc nhất thời”, dẫn đến việc kìm nén hoặc phủ nhận bản thân

☂️ Một số tìm đến hôn nhân dị tính, t-ì-n-h d-ụ-c không có tình cảm, hoặc tôn giáo như một cách "chữa trị"

☂️ Có biểu hiện tự k-ỳ t-h-ị, thậm chí ghét bỏ cộng đồng LGBT+

Ở Việt Nam, nơi nền tảng gia đình truyền thống và quan điểm nhị nguyên giới (dị tính) còn rất mạnh, giai đoạn này thường kéo dài và âm thầm, gây ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe tinh thần của người trẻ.

🏳️‍🌈 Giai đoạn So sánh (Identity Comparison)

Người LGBT+ bắt đầu ý thức rằng mình khác biệt so với người xung quanh, và bắt đầu so sánh cảm xúc, hành vi của bản thân với các hình mẫu được xã hội chấp nhận.

☂️ Họ có thể chấp nhận hành vi đồng tính nhưng chưa sẵn sàng chấp nhận bản thân là người đồng tính

☂️ Cảm giác xấu hổ, tội lỗi, hoặc lo sợ bị phát hiện thường xuất hiện

☂️ Một số người giữ kín bản dạng của mình, sống hai mặt, vừa giữ hình ảnh “bình thường” trước mặt gia đình, vừa tìm kiếm những kết nối riêng tư với người cùng giới

Giai đoạn này đòi hỏi người LGBT+ có không gian an toàn và thông tin chính xác để không rơi vào trạng thái lo âu hoặc cô lập kéo dài.

🏳️‍🌈 Giai đoạn Thừa nhận và Bù đắp (Identity Tolerance)

☂️ Người LGBT+ bắt đầu thừa nhận bản dạng tính dục của mình, nhận ra rằng điều này là một phần tự nhiên của con người.

☂️Họ chủ động tiếp cận cộng đồng LGBT+, tìm kiếm sự đồng cảm và kết nối xã hội

☂️ Tuy nhiên, vẫn có thể xuất hiện cảm giác mặc cảm, và họ cố gắng bù đắp bằng việc thể hiện bản thân thông qua học tập, công việc, hoặc ngoại hình

☂️ Trải nghiệm cả tích cực (có bạn đồng cảm, được công nhận) và tiêu cực (bị xa lánh, bị kiểm soát).

🏳️‍🌈 Giai đoạn Chấp nhận bản thân (Identity Acceptance)

Người LGBT+ chấp nhận bản thân một cách rõ ràng, coi đây là một phần của con người mình, không còn muốn phủ nhận.

☂️ Có nhu cầu khẳng định bản thân trong cộng đồng và thường phản ứng mạnh với sự kỳ thị từ người khác

☂️ Cảm giác “thuộc về” cộng đồng LGBT+ trở nên rõ nét, và họ bắt đầu tìm kiếm tình yêu, sự công nhận và không gian sống thật

☂️ Tuy nhiên, sự phụ thuộc vào cộng đồng hoặc bạn bè LGBT+ cũng có thể khiến cá nhân bị ảnh hưởng bởi những chuẩn mực mới thay thế.

Ở giai đoạn này, người LGBT+ dễ bị tổn thương nếu không được gia đình, trường học hoặc nơi làm việc thấu hiểu và hỗ trợ.

🏳️‍🌈 Giai đoạn Tự hào (Identity Pride)

Đây là giai đoạn đánh dấu sự tự tin mạnh mẽ về bản dạng:
Họ công khai xu hướng tính dục, sẵn sàng đối đầu với định kiến và khẳng định giá trị bản thân

☂️ Một số người có thể rơi vào trạng thái "chống dị tính", hoặc “chỉ chơi với người LGBT+”, điều này xuất phát từ kinh nghiệm bị tổn thương hoặc cô lập kéo dài trước đó

☂️ Có xu hướng cực đoan hóa bản sắc, thể hiện sự ưu việt của cộng đồng mình.

🏳️‍🌈 Giai đoạn Hòa nhập bản dạng (Identity Synthesis)

Đây là giai đoạn phát triển cao nhất, khi người LGBT+ không còn định nghĩa mình chỉ qua bản dạng tính dục mà hòa hợp nó với các mặt khác trong cuộc sống như công việc, gia đình, giá trị sống.
Cá nhân nhìn nhận bản thân một cách trọn vẹn, không còn cực đoan, biết trân trọng sự khác biệt và xây dựng các mối quan hệ lành mạnh

☂️ Khôi phục sự gắn bó với gia đình, kể cả với những người từng không ủng hộ

☂️ Tìm thấy ý nghĩa sống vượt qua danh xưng “LGBT+”, hướng đến các giá trị sâu sắc như lòng trắc ẩn, sự phát triển cá nhân, đóng góp xã hội.

☂️ Đây là giai đoạn mà cá nhân có thể trở thành người hỗ trợ hoặc truyền cảm hứng cho người LGBT+ khác, tạo ra ảnh hưởng tích cực trong cộng đồng.

Hành trình phát triển bản dạng tính dục ở người LGBT+ là một tiến trình tâm lý – xã hội kéo dài, đòi hỏi nhiều nỗ lực của cá nhân và sự hỗ trợ từ cộng đồng. Trong bối cảnh văn hóa Việt Nam, nơi gia đình và cộng đồng đóng vai trò rất lớn, sự phát triển lành mạnh của bản dạng LGBT+ không chỉ phụ thuộc vào cá nhân mà còn vào sự thấu hiểu và chấp nhận của xã hội.

19/07/2025

KHÔNG AI LÀ QUÁ GIÀ ĐỂ YÊU THƯƠNG THEO CÁCH MỚI

Nghiên cứu về “Mối quan hệ gia đình liên thế hệ giữa ông bà và cháu GLBQ (Gay, Le***an, Bisexual, Queer)” bởi Kristin S. Scherrer – giảng viên Đại học Michigan, Hoa Kỳ năm 2010 cho biết dù trước đó không có nhiều hiểu biết về GLBQ, nhưng mối quan hệ giữa cháu và ông bà “hầu như không bị thay đổi tiêu cực” sau khi cháu công khai xu hướng tính dục.

Có thể thấy, khi bình đẳng giới vượt qua rào cản thế hệ là lúc vai trò quan trọng không chỉ của riêng người trẻ hay của ba mẹ, mà cả ông bà cũng có thể là điểm tựa tinh thần vững chắc cho cháu LGBT+.

Xung đột thế hệ - Khi cánh cửa lòng đóng lại, HÃY DÙNG YÊU THƯƠNG ĐỂ MỞ RA

👴Sự khác biệt giữa thế hệ trẻ sống thật và thế hệ ông bà truyền thống khiến nhiều bạn trẻ khép cánh cửa lòng mình lại.

👴Ông bà thường quen với những giá trị truyền thống như “Trai lớn dựng vợ, gái lớn gả chồng”, đôi khi cảm thấy bối rối khi nghe cháu mình nhắc đến 2 chữ “come out”. Nhưng không ai là quá già để học cách yêu thương theo cách mới.

👴Thay vì đối đầu trước xung đột hãy bắt đầu bằng những cuộc trò chuyện yêu thương. Một bạn trẻ chia sẻ: “Tôi kể cho bà về một bộ phim có nhân vật LGBT+, rồi từ từ giải thích rằng việc mình yêu ai không quan trọng bằng việc mình sống hạnh phúc.”

👴Những câu chuyện nhỏ nhưng chân thành có thể mở lòng người lớn bởi bình đẳng giới luôn bắt đầu bằng 2 chữ “yêu thương”.

CÓ HIỂU MỚI THƯƠNG

👵Chúng ta không mong ông bà thuộc lòng mọi thuật ngữ, hiểu hết ý nghĩa mọi chữ cái trong LGBT+, chúng ta chỉ mong 1 điều đơn giản là được sống thật với chính mình bằng tình yêu vô điều kiện từ gia đình.

👵Trong bài “Research Finds Grandparents Accepting of LGBT Grandchildren” năm 2010, một người bà chia sẻ: “Nếu bạn không chấp nhận cách sống của chúng, thì bạn sẽ đánh mất cháu mình. Và đó là cái giá quá đắt. Tôi muốn được là một phần trong cuộc sống của chúng. Tôi cũng muốn chúng là một phần trong cuộc sống của tôi”. Chúng ta có thể thấy nhiều ông bà dù ban đầu có định kiến, nhưng cuối cùng vẫn chọn ủng hộ cháu LGBT vì sợ mất mối quan hệ giữa hai thế hệ. Đó là sức mạnh của tình yêu thương.

KHI YÊU THƯƠNG CHẠM ĐẾN TRÁI TIM

👵👴 Ông bà thời nay đang lắng nghe nhiều hơn chúng ta nghĩ. Có thể ông bà không quen với cụm từ “LGBT+”, không hiểu “phi nhị nguyên” là gì.

👵👴 Nhưng ông bà quen thuộc với cảm xúc của cháu mình, hiểu ánh mắt hạnh phúc khi cháu mình sống thật.

👵👴 Trong nghiên cứu về Thanh thiếu niên LGBTQ+ Latinx và ông bà (McCandless‐Chapman và cộng sự, 2024), khi hỏi ai sẽ là người bạn trẻ thuộc cộng đồng LGBTQ+ muốn chia sẻ khi come out, 1 bạn trẻ chia sẻ: “Người đầu tiên tôi nghĩ đến là bà của tôi vì tôi biết tôi có thể nói với bà về bất cứ điều gì. Và mặc dù bà không thực sự hiểu mọi thứ, miễn là bà chịu lắng nghe, đó mới là điều thực sự quan trọng.” Trong trường hợp này, bạn trẻ nhấn mạnh sự sẵn lòng lắng nghe của bà như một hình thức hỗ trợ cảm xúc mà cô ấy coi là quan trọng hơn việc bà hiểu rõ kiến thức về LGBTQ+.

Có thể thấy, ông bà trở thành chỗ dựa tinh thần rất lớn đối với các bạn trẻ thuộc cộng đồng LGBTQ+ trong hành trình sống thật của mình. Ông bà sẵn sàng lắng nghe và sẵn sàng hỗ trợ cháu khi cần nhờ vào mối liên kết tình cảm sâu sắc.

☂️ Vòm Psy hiểu rằng, không ai là quá già để yêu thương theo cách mới. Và cũng không ai là quá trẻ để được là chính mình. Bình đẳng giới không chia ranh giới nam và nữ mà bình đẳng giới là cầu nối đưa các thế hệ đến gần nhau hơn.

19/07/2025

VÌ SAO CẦN GIÁO DỤC GIỚI TÍNH TỪ SỚM?

Nhiều người vẫn thường nghĩ chỉ người lớn mới cần được giáo dục giới tính vì bên trong đó có rất nhiều thứ “nhạy cảm” mà trẻ con không được phép khám phá. Nhưng thực tế, ai cũng có thể tiếp cận với kiến thức về giới tính, kể cả trẻ em. Các em hoàn toàn có quyền được học về giới tính phù hợp với lứa tuổi của mình.

Bên cạnh đó, nhiều cha mẹ lo lắng rằng giáo dục giới tính sẽ “làm trẻ lớn trước tuổi”. Nhưng theo UNESCO (2016), dạy giới tính phù hợp với lứa tuổi không chỉ an toàn mà còn giúp trẻ tự tin hơn trong giao tiếp và ra quyết định. Đồng thời, hiểu về cơ thể, cảm xúc, nhận biết ranh giới an toàn giúp trẻ sớm biết cách tự bảo vệ bản thân là vô cùng cần thiết.

Giáo dục giới tính từ sớm để…

📘 Hiểu cơ thể và tự bảo vệ bản thân:

▶️ Từ 2 - 3 tuổi, trẻ đã bắt đầu phát triển cảm nhận giới tính sinh học thông qua phân biệt và gọi tên hình ảnh bé trai và bé gái dựa trên những đặc điểm giới phổ biến trong xã hội.

▶️ Khi trẻ 3–6 tuổi, trẻ tò mò về cơ thể của mình và người khác. Đây là giai đoạn vàng để dạy trẻ các khái niệm cơ bản về cơ thể, vùng riêng tư, ranh giới cá nhân vì trẻ tiếp thu rất nhanh nhưng đòi hỏi hướng dẫn đúng cách để trẻ có thể hiểu đúng ngay từ đầu.

▶️ Từ 6–12 tuổi, theo báo cáo của Bộ Giáo dục và Đào tạo (2020), trẻ em Việt Nam đã bắt đầu tiếp xúc với thông tin về giới tính qua mạng xã hội, nhưng thiếu kiến thức đúng đắn dễ dẫn đến nguy cơ lạm dụng hoặc hiểu sai. Giáo dục giới tính sớm giúp trẻ nhận biết ranh giới an toàn và cách bảo vệ bản thân thoát khỏi nguy cơ bị x.â.m h.ạ.i.

📘 Tôn trọng sự khác biệt:

▶️ Ngay từ nhỏ, trẻ hiểu đúng về bản dạng giới hoặc xu hướng tính dục khác biệt, trẻ sẽ biết tôn trọng và không kỳ thị bạn bè khi lớn lên.

▶️ Cách ứng xử phù hợp và thái độ bao dung được hình thành trên nền tảng hiểu biết và nhận thức tốt về đang dạng tính dục từ sớm giúp 88,4% sinh viên Đại học KHXH&NV, ĐHQG TP.HCM bày tỏ sự ủng hộ nhiệt tình và văn mình đối với cộng đồng LGBT+. Và người trẻ bày tỏ mong muốn tìm hiểu thêm về đa dạng tính dục để nâng cao nhận thức về bình đẳng giới hứa hẹn 1 xã hội phát triển toàn diện trong tương lai.

📘 Phá bỏ định kiến:

▶️ Nhiều định kiến về giới vẫn tồn tại ngày nay về việc “con trai phải mạnh mẽ” hay “con gái phải dịu dàng”. Giáo dục giới tính giúp trẻ hiểu rằng mọi người đều có quyền sống thật với chính mình. Đây là nền tảng giúp trẻ được làm những điều mình cảm thấy hạnh phúc bất kể thuộc giới nào.

Vòm Psy tin rằng, giáo dục giới tính không nên đợi đến khi trẻ “đủ lớn” mà nên bắt đầu ngay khi trẻ đủ tò mò để trẻ được lớn lên trong sự hiểu biết, tôn trọng và tự bảo vệ an toàn cho chính mình.

Vòm Psy

24/03/2026

12/08/2025

11/08/2025

11/08/2025

28/07/2025

28/07/2025

20/07/2025

20/07/2025

19/07/2025

19/07/2025

Address

Website

Alerts

Shortcuts

Share

Category