17/02/2026
Nhân dịp đầu năm mới, JPK chia sẻ một số điều thú vị về loài tôm.
Trước đây, JPK đã chia sẻ về hệ thống bài tiết của tôm, về thành phần vỏ tôm, trong post này sẽ là tim của tôm, “răng” của tôm, và một số khả năng của tôm.
1. Tim của tôm
Tim của tôm nằm ở phần đầu ngực, vùng đầu và ngực hợp nhất của cơ thể. Nó nằm ở mặt lưng (phía trên), ngay phía sau đầu và bên dưới lớp vỏ bảo vệ. Về mặt tiến hóa, việc đặt các cơ quan quan trọng (tim, dạ dày, não) ở phần đầu-ngực giúp tôm tập trung sự bảo vệ vào một khu vực duy nhất, trong khi phần bụng (thịt tôm chúng ta hay ăn) chủ yếu là cơ bắp để bơi lội.
Không giống như con người, tôm có hệ tuần hoàn hở, vì vậy tim của chúng bơm dịch bạch huyết chứ không phải máu. Tim đẩy chất lỏng này vào các khoang cơ thể gọi là xoang, nơi nó trực tiếp nuôi dưỡng các cơ quan.
Hệ thống đơn giản nhưng hiệu quả này giúp cung cấp oxy và chất dinh dưỡng khắp cơ thể tôm. Mặc dù được gọi là "đơn giản" (simple), hệ thống này cực kỳ tối ưu cho các loài giáp xác nhỏ. Nó cho phép tôm phản ứng nhanh và duy trì các hoạt động trao đổi chất mạnh mẽ dưới nước mà không cần một hệ thống mạch máu chằng chịt, phức tạp.
2. “Răng” của tôm
Tôm không có răng ở miệng để nhai như nhiều loài. Thay vào đó, chúng có một cấu trúc gọi là máy nghiền dạ dày (gastric mill) nằm ngay trong phần đầu-ngực (cephalothorax). Bên trong dạ dày của tôm có những cấu trúc cứng như đá vôi, hoạt động giống như những chiếc răng. Khi tôm nuốt thức ăn, các "răng" trong dạ dày sẽ co bóp và nghiền nát thức ăn thành dạng bột mịn trước khi đưa xuống ruột. Điều thú vị là khi tôm lột xác, chúng cũng thay luôn cả lớp lót của dạ dày này.
3. Một sô khả năng khác của tôm
Có thể nói, tôm là loài có nhiều khả năng có thể xem ở tầm “siêu năng lực).
Tôm “nghe" bằng lông trên chân và râu. Vì tôm không có tai theo cách hiểu thông thường, chúng sử dụng các lông cảm giác (setae) cực kỳ nhạy bén phủ đầy trên râu và chân bò. Những sợi lông này có thể cảm nhận được những rung động siêu nhỏ trong nước (sóng âm). Điều này giúp chúng phát hiện kẻ thù đang tiến lại gần hoặc con mồi đang di chuyển ngay cả trong bóng tối mịt mù.
Khả năng nhìn của tôm cũng tầm "siêu cấp" (đặc biệt là loài tôm tít/tôm búa). Mắt của tôm được coi là hệ thống thị giác phức tạp nhất hành tinh. Trong khi con người chỉ có 3 loại tế bào thụ cảm màu sắc (đỏ, xanh lá, xanh dương), thì một số loài tôm có tới 12 đến 16 loại. Chúng có thể nhìn thấy tia cực tím (UV), ánh sáng hồng ngoại và cả ánh sáng phân cực. Mắt tôm được tạo thành từ hàng ngàn đơn vị nhỏ gọi là ommatidia, cho phép chúng quan sát mọi hướng mà không cần quay đầu.
Tôm dùng râu để “ngửi”. Hai cặp râu dài của tôm không chỉ để chạm, thực chất còn là cơ quan khứu giác và vị giác từ xa. Tôm dùng râu để "ngửi" các hóa chất hòa tan trong nước. Khi xuất hiện thức ăn ở khu vực tôm ở, chúng sẽ quạt râu liên tục để xác định vị trí chính xác của miếng mồi thông qua nồng độ thức ăn.
Khả năng giữ thăng bằng của tôm nhờ vào các “bình thăng bằng”. Ở gốc của cặp râu ngắn nhất, tôm có một túi nhỏ gọi là bình thăng bằng (statocyst). Bên trong túi này có một hạt cát nhỏ. Khi tôm di chuyển, hạt cát sẽ chạm vào các sợi lông cảm giác bên trong túi, giúp tôm biết được mình đang bơi ngửa, bơi nghiêng hay đang đứng thẳng. Điều thú vị là mỗi khi lột xác, tôm sẽ mất hạt cát này và chúng phải tự dùng càng để gắp một hạt cát mới bỏ lại vào đầu để không bị "chóng mặt".
Thế giới của loài tôm thực sự rất thú vị. Chúng không chỉ mang dáng dấp kỳ lạ, có cấu trúc kỳ lạ… mà… chúng cũng ngon và bổ dưỡng nữa.
Hình: vị trí tim tôm và cấu trúc tôm.
Nguồn: JPK dịch và tổng hợp.
We supply feeding techniques and the best nutrition to poultry and livestock.