16/06/2016
KỶ CÚC ĐỊA HOÀNG HOÀN
Dân gian có câu: “giầu hai con mắt, khó hai bàn tay” nhấn mạnh vai trò đặc biệt quan trọng của đôi mắt trong cuộc đời mỗi người.
Tuy nhiên, dần theo năm tháng, con mắt bắt đầu lão hoá và gây nên tình trạng mờ mắt, chảy nước mắt, suy giảm thị lực… Đặc biệt trong môi trường ngày càng bị ô nhiễm như bụi, khói; sinh hoạt bất hợp lý (tiếp xúc với máy tính nhiều)… làm cho những rối loạn về thị lực và bệnh lý của mắt có xu hướng xảy ra sớm hơn.
Để giải quyết vấn đề này, liệu pháp mang tính tổng hợp có ý nghĩa hơn cả. Tuy nhiên, việc dùng thuốc vẫn đóng một vai trò đặc biệt quan trọng.
Trên thực tế khó có thể kể hết các loại tân dược có công dụng phòng chống các bệnh lý về mắt, nhưng hiệu lực và tính an toàn của nhiều loại thực sự vẫn chưa làm hài lòng bệnh nhân và thầy thuốc. Bởi vậy, bên cạnh các thuốc được tổng hợp nhân tạo, người ta có xu hướng đi tìm trong vốn cổ những bài thuốc được cấu trúc từ những cây cỏ thiên nhiên có công dụng “tư bổ can thận, ích tinh minh mục” (bổ can thận và làm sáng mắt), trong đó không thể không kể đến Bài thuốc Kỷ cúc Địa hoàng hoàn.
Bài thuốc này được ghi lại chính thức trong sách “Y cấp thực giám” vào đời nhà Thanh (Trung Quốc), gồm 8 vị: Kỷ tử, Cúc hoa, Thục địa, Hoài sơn, Sơn thù, Bạch linh, Trạch tả, Đan bì; được chế dưới dạng viên hoàn mật, mỗi viên nặng 9g, mỗi ngày uống hai lần, mỗi lần 1 viên. Bài thuốc này cũng có thể dùng dưới dạng thuốc sắc uống, mỗi ngày một thang.
Thực chất đây là phương thuốc có nguồn gốc từ bài thuốc cổ có tên gọi là Lục vị địa hoàng hoàn gia Kỷ tử và Cúc hoa, được ghi lại trong y thư cổ “Tiểu nhi dược chứng trực quyết”.
Kỷ cúc Địa hoàng hoàn có công dụng tư thận dưỡng can, thanh não minh mục, thường được dùng để chữa các chứng thuộc vùng đầu mặt do can thận âm hư gây nên như đầu choáng mắt hoa, tai ù, điếc, ra mồ hôi trộm, mờ mắt, mỏi mắt, mắt kéo màng, mắt khô đau, sợ ánh sáng, chảy nước mắt nhiều khi ra gió …
Đối chiếu với Y học hiện đại là các bệnh suy nhược thần kinh, thiểu năng tuần hoàn não, cao huyết áp, viêm gan mạn tính, xơ gan, di chứng tai biến mạch máu não, hội chứng tiền mãn kinh thuộc thể âm hư dương cang, rối loạn tiền đình do tai trong và đặc biệt là các bệnh lý thuộc lĩnh vực nhãn khoa.
Theo quan niệm của Y học cổ truyền, mắt có quan hệ mật thiết với các tạng phủ.
Thiên Đại hoặc luận, sách Linh khu viết: “Ngũ tạng lục phủ chi tinh khí giai thượng chú vu mục nhi vi chi tinh” (tinh khí của lục phủ ngũ tạng đều dồn lên mắt mà thành tinh hoa). Mắt là khiếu của can, can chủ việc tàng chứa huyết dịch, mắt nhờ huyết mới thấy được. Nếu can huyết không đủ thì mắt tối hoa, nặng thì sinh chứng quáng gà mờ mắt.
Theo thuyết ngũ hành, can thuộc mộc, thận thuộc thuỷ, thuỷ sinh mộc nên can mộc được sinh ra từ thận thuỷ. Khi thận thuỷ suy lâu ngày thì can mộc không được nuôi dưỡng đầy đủ nên can huyết, can âm dần khô kiệt mà làm phát sinh các chứng bệnh về mắt như hoa mắt, khô mắt, nhức mắt, mắt đỏ, chảy nước mắt…
Vả lại, cổ nhân có câu: “ất quý đồng nguyên, can thận đồng trị”. Vậy nên, theo Y học cổ truyền, để điều trị các bệnh về mắt, phòng chống lão hoá và bảo vệ mắt, nhất thiết phải chú trọng bồi bổ thận âm và can âm.
Với cấu trúc gồm bài thuốc Lục vị địa hoàng hoàn có công năng tư bổ can thận, gia thêm kỷ tử để tăng sức tư bổ can thận, sinh tinh minh mục và cúc hoa để thanh tán phong nhiệt, bình can minh mục và giải độc, Kỷ cúc Địa hoàng hoàn thực sự là phương thuốc rất thích hợp cho việc phòng chống các bệnh lý thuộc lĩnh vực nhãn khoa.
Kết quả nghiên cứu hiện đại cho thấy: về thành phần hoá học, Kỷ cúc Địa hoàng hoàn có chứa :
- Caroten và vitamin A là chất chống oxy hoá mạnh, có vai trò bảo vệ và chống sự thoái hoá hoàng điểm ở tuổi già.
- Vitamin C cũng là chất chống oxy hoá cực mạnh và là “tấm lọc” những tia tử ngoại nhằm hạn chế tác động có hại của chúng lên mắt.
-Vitamin B2 giúp giác mạc nhận ánh sáng, giúp tổng hợp glutathion có tác dụng ngăn ngừa quá trình ôxy hoá tại mắt.
- Vitamin B12 cải thiện và phòng ngừa sự giảm thị lực ở bệnh nhân bị glaucom, ngăn ngừa sự thoái hoá bao myelin của dây thần kinh thị giác.
- Linoleic axit (omega-6) là chất dẫn truyền những xung động thần kinh tại võng mạc, ngăn ngừa thoái hoá hoàng điểm ở tuổi già.
- Cholin và lecithin là chất dẫn truyền những xung động thần kinh, giúp truyền dẫn những xung động thần kinh từ võng mạc lên não bộ.
Bằng các công trình nghiên cứu khoa học nghiêm túc trên lâm sàng, các nhà Y học Trung Quốc đã dùng bài thuốc này trị liệu thành công nhiều bệnh lý về mắt như viêm thần kinh thị giác, teo thần kinh thị giác, cận thị, viêm võng mạc trung tâm, viêm tĩnh mạch võng mạc, xuất huyết võng mạc, quáng gà, đục thuỷ tinh thể giai đoạn đầu, đục dịch kính, glaucoma mạn tính.
Kết quả nghiện cứu dược lý hiện đại cũng cho thấy, trên thực nghiệm Kỷ cúc Địa hoàng hoàn có tác dụng tăng cường miễn dịch, nâng cao năng lực của tế bào lympho T và B, kích thích hình thành kháng thể, chống mệt mỏi, nâng cao sức chịu đựng của cơ thể trong điều kiện thiếu oxy, chống lão hoá, tăng trí nhớ, chống viêm, kháng khuẩn (ức chế nhiều loại trực khuẩn và cầu khuẩn) bảo hộ tế bào gan thận, chống ngưng huyết, thúc đẩy quá trình tạo hồng cầu, cải thiện tuần hoàn não, làm giảm cholesterol và triglycerit máu, hạ huyết áp, tăng cường thị lực và chống ung thư.
(tài liệu sưu tầm)