08/06/2021
Đau thượng vị dạ dày đề cập đến cơn đau kích hoạt ngay dưới xương sườn hay lồng ngực. Tình trạng này có thể liên quan tới một số vấn đề sức khỏe cần được can thiệp điều trị y tế. Cần chú ý theo dõi để thăm khám bác sĩ khi thấy cần thiết.
Đau thượng vị dạ dày là tình trạng phổ biến liên quan tới nhiều nguyên nhân khác nhau
Đau thượng vị dạ dày - Nguyên nhân do đâu?
Vùng thượng vị dạ dày nằm ngay giữa 2 bên xương sườn, trên rốn và dưới xương ức. Khu vực này tập trung nhiêu cơ quan quan trọng của cơ thể. Điển hình như ống thực quản, gan (một phần), dạ dày (một phần), tụy và tá tràng.
Cơn đau kích hoạt ở vùng thượng vị dạ dày có thể là do khó tiêu hay do rối loạn hoạt động tiêu hóa. Tuy nhiên trong một số trường hợp, nó có thể liên quan đến một số vấn đề bệnh lý cần được điều trị kịp thời.
Vấn đề của người bệnh là cần chú ý theo dõi và tìm hiểu nguyên nhân. Từ đó có cách xử lý đúng đắn cho từng trường hợp cụ thể.
Theo các chuyên gia, dưới đây là một số nguyên nhân thường gặp có thể gây đau thượng vị dạ dày.
1. Khó tiêu
Khó tiêu là tình trạng thường xảy ra khi tiêu thụ các loại thức ăn không phù hợp. Điển hình như đồ chiên xào nhiều dầu mỡ, thức ăn nhanh, đồ chế biến sẵn... Điều này khiến cho dạ dày tiết nhiều acid dịch vị hơn. Nhiều trường hợp còn gây kích ứng lên lớp niêm mạc dạ dày.
Tình trạng khó tiêu có thể gây ra một số triệu chứng như:
Ợ hơi, đầy chướng bụng
Cảm giác khó chịu ở bụng
Buồn nôn, chán ăn và luôn cảm thấy no
Gây đau ở vùng thượng vị dạ dày
2. Viêm dạ dày
Viêm dạ dày là bệnh lý tiêu hóa rất phổ biến. Nó xảy ra khi niêm mạc dạ dày xuất hiện ổ viêm do nhiễm vi khuẩn Hp hay do rối loạn miễn dịch hoặc có bất kỳ tổn thương nào liên quan tới dạ dày. Tình trạng này có thể dẫn tới nhiều biến chứng nếu không được điều trị phù hợp.
Viêm dạ dày là bệnh tiêu hóa thường gặp có thể xảy ra do nhiễm vi khuẩn Hp
Một số triệu chứng thường gặp của tình trạng viêm dạ dày, bao gồm:
Căng tức vùng thượng vị dạ dày
Khó chịu ở khu vực phía trên ngực
Buồn nôn, nôn ói
Nôn ra máu hoặc bã cà phê do xuất huyết dạ dày
Đi ngoài có lẫn máu tươi hay phân đen
3. Viêm loét dạ dày tá tràng
Viêm loét dạ dày tá tràng đề cập tới những tổn thương hình thành vết loét tại niêm mạc dạ dày hoặc tá tràng. Nguyên nhân có thể là do nhiễm trùng vi khuẩn hay tác dụng phụ khi dùng quá nhiều thuốc chống viêm không steroid.
Ngoài gây đau thượng vị dạ dày ở bên trái hay bên phải thì còn đi kèm với một số triệu chứng như:
Buồn nôn, nôn ói
Đau dạ dày
Cảm thấy no dù chỉ ăn 1 lượng thức ăn nhỏ
Mệt mỏi, tái nhợt, khó thở
Xuất huyết dạ dày
4. Trào ngược dạ dày thực quản
Tình trạng này đề cập đến hiện tượng acid từ dạ dày bị trào ngược lên thực quản. Trào ngược dạ dày thực quản là bệnh lý tiêu hóa cần theo dõi điều trị sớm để tránh các biến chứng nguy hiểm.
Bệnh có thể gây ra một số triệu chứng như:
Đau rát ở ngực, cổ họng
Đau đớn và căng tức vùng thượng vị dạ dày
Ợ nóng, ợ chua, khó tiêu
Đau họng hay khàn họng
Có acid trong khoang miệng
Ho liên tục
Cảm thấy mắc nghẹn ở cổ họng
Đau thượng vị có thể là dấu hiệu của bệnh trào ngược dạ dày thực quản
Bệnh lý này kéo dài có thể khiến cho ống thực quản bị tổn thương. Từ đó làm tăng nguy cơ bị viêm thực quản và một số vấn đề bệnh lý khác. Do đó bạn cần sớm thăm khám nếu nhận thấy đau thượng vị dạ dày kèm theo các triệu chứng trào ngược.
5. Thoát vị cơ hoành
Tình trạng đau thượng vị dạ dày có thể là do thoát vị cơ hoành gây ra. Thoát vị cơ hoành xảy ra khi 1 phần của dạ dày bị đẩy vào cơ hoành thông qua các lỗ tại thực quản. Nguyên nhân có thể là do cấu trúc của cơ hoành yếu hay có 1 tai nạn tác động tới vùng thượng vị.
Bên cạnh triệu chứng gây đau thượng vị dạ dày thì thoát vị cơ hoành còn kích hoạt một số triệu chứng khác như:
Đau họng
Kích thích ở cổ họng
Ợ hơi to hoặc thường xuyên
Khó nuốt
Đau lan ra cả sau lưng
Căng tức và khó chịu ở vùng ngực
6. Không dung nạp Lactose
Không dung nạp Lactose đề cập đến tình trạng cơ thể gặp phải khó khăn khi tiêu hóa sữa hay các sản phẩm có chứa sữa. Đây cũng được cho là một trong những nguyên nhân có thể kích hoạt các cơn đau ở vùng thượng vị dạ dày.
Triệu chứng thường xảy ra ngay sau khi tiêu thụ sữa hay các sản phẩm chứa sữa. Một số dấu hiệu thường gặp nhất bao gồm:
Đau thượng vị dạ dày
Chướng bụng, đầy hơi
Buồn nôn, nôn ói
Tiêu chảy
7. Rối loạn tuyến mật
Một số rối loạn hay bệnh lý về túi mật cũng có thể là nguyên nhân gây ra tình trạng đau rát tại khu vực thượng vị dạ dày. Sỏi mật và viêm túi mật là 2 vấn đề thường gặp nhất.
Các triệu chứng liên quan đến bệnh túi mật có thể là:
Đau ở vùng thượng vị bên phải dạ dày, nhất là sau khi ăn
Vàng da hay vàng tròng mắt
Ăn không ngon miệng
Chướng bụng, đầy hơi, thả khí thường xuyên
Sỏi túi mật có thể khiến cho vùng thượng vị dạ dày bị đau tức, khó chịu
8. Các vấn đề ở thực quản
Một số trường hợp, những cơn đau kích hoạt ở vùng dạ dày có thể là dấu hiệu cảnh báo thực quản bị tổn thương. Trong đó viêm thực quản và barrett thực quản là các tình trạng thường gặp nhất.
- Viêm thực quản:
Tình trạng này xảy ra khi niêm mạc thực quản bị kích thích và dẫn tới viêm nhiễm. Nguyên nhân có thể liên quan tới dị ứng thực phẩm, trào ngược acid dạ dày, nhiễm trùng hay thường xuyên dùng một số loại thuốc.
Các triệu chứng có thể là đau tức vùng thượng vị dạ dày, có vị acid trong miệng, nóng rát ở cổ họng, khó nuốt hay đau khi nuốt, ho... Viêm thực quản nếu không điều trị kịp thời có thể gây sẹo ở niêm mạc thực quản. Đồng thời làm tăng nguy cơ bị ung thư thực quản.
- Barrett thực quản:
Bệnh lý này kích hoạt khi các mô tuyến tại thực quản mở rộng do hút thuốc, uống rượu hay béo phì. Barrett thực quản có thể dẫn tới ung thư thực quản trong trường hợp không điều trị đúng cách.
Barrett thực quản không có bất kỳ triệu chứng đặc hiệu nào. Tuy nhiên người bệnh có thể bị đau họng hay khàn giọng, nóng rát hoặc đau tức vùng thượng vị dạ dày, khó nuốt, ợ nóng, ợ chua…
9. Một số nguyên nhân khác
Ngoài các nguyên nhân bệnh lý nêu trên, tình trạng đau thượng vị dạ dày còn có thể liên quan tới một số vấn đề khác. Bao gồm:
- Uống quá nhiều rượu:
Một lượng rượu vừa phải thường không ảnh hưởng quá nhiều tới dạ dày. Tuy nhiên nếu bạn uống 1 lúc quá nhiều rượu hay bị nghiện rượu mãn tính thì có thể khiến dạ dày tổn thương. Ngoài gây đau thượng vị dạ dày thì đây còn là nguyên nhân gây ra nhiều vấn đề tiêu hóa khác.
- Ăn quá nhiều:
Dạ dày có khả năng co giãn linh hoạt để chứa đựng và tiêu thụ thức ăn. Tuy nhiên nếu tiêu thụ một lượng thức ăn quá lớn thì có thể khiến cho dạ dày mở rộng hơn bình thường. Điều này có thể gây áp lực lên một số cơ quan xung quanh. Đồng thời khiến vùng thượng vị bị đau tức.
- Mang thai:
Tình trạng đau thượng vị dạ dày rất phổ biến ở phụ nữ mang thai. Điều này có thể là do tử cung phát triển gây áp lực cho dạ dày và các cơ quan khác. Đôi khi nó còn liên quan tới tình trạng trào ngược acid dạ dày. Ngoài ra, sự thay đổi hormone trong suốt thai kỳ cũng có thể là nguyên nhân gây đau vùng thượng vị dạ dày về đêm.
Tình trạng đau thượng vị rất phổ biến ở đối tượng phụ nữ mang thai
Cách nhận biết tình trạng đau thượng vị dạ dày
Như đã đề cập, khu vực thượng vị dạ dày có chứa nhiều cơ quan. Vì vậy mà nếu xảy ra tổn thương ở bất cứ cơn đau nào thì cũng đều khiến cho các cơn đau kích hoạt tại khu vực này.
Tùy thuộc vào vấn đề nguyên nhân mà cơn đau ở vùng thượng vị dạ dày có thể biểu hiện khác nhau ở từng trường hợp. Tuy nhiên người bệnh thường gặp phải một số dấu hiệu sau đây:
Đau dạ dày
Ợ nóng hay có cảm giác nóng rát ở ngực
Thường xuyên ợ hơi
Tiêu xảy xen kẽ với táo bón
Buồn nôn hoặc nôn ói
Đầy hơi, chướng bụng, khó tiêu
Béo bụng
Khàn giọng hoặc bị đau họng
Chán ăn, có cảm giác no khi chỉ ăn 1 lượng nhỏ đồ ăn
Việc chuyển động có thể khiến cơn đau nghiêm trọng hơn
Đau khi ăn hoặc đau lúc đi đại tiện
Ngoài ra, nếu cơn đau thượng vị dạ dày có liên quan đến các vấn đề về tim mạch thì bạn có thể gặp phải một số dấu hiệu khác. Ví dụ như khó thở, đau thắt vùng ngực, cơn đau lan tỏa đến cánh tay hay tim đập nhanh.