09/10/2025
Ngày Sức khỏe Tâm thần Thế giới năm 2025
1. Chủ đề truyền thông: “Tiếp cận dịch vụ chăm sóc Sức khỏe Tâm thần trong thảm họa và tình huống khẩn cấp".
2. Tổng quan
Hàng năm, hàng triệu người bị ảnh hưởng bởi các trường hợp khẩn cấp như xung đột vũ trang và thiên tai. Những cuộc khủng hoảng này làm gián đoạn gia đinh, sinh kế và các dịch vụ thiết yếu, đồng thời tác động đáng kể đến sức khỏe tâm thần. Hầu hết những người bị ảnh hưởng đều trải qua căng thẳng tâm lý. Một số ít sau đó phát triển các tỉnh trạng sức khỏe tâm thần như trầm cảm hoặc rối loạn căng thẳng sau chấn thương.
Các trường hợp khẩn cấp có thể làm trầm trọng thêm các tình trạng sức khỏe tâm thần và các vấn đề xã hội như nghèo đói và phân biệt đối xử. Chúng cũng có thể góp phần gây ra các vấn đề mới, chẳng hạn như ly tán gia đình và sử dụng chất gây nghiện có hại.
3. Tỷ lệ mắc bệnh
- Hầu hết những người bị ảnh hưởng bởi các trường hợp khẩn cấp đều trải qua cảm giác lo lắng, buồn bã, tuyệt vọng, các vấn đề về giấc ngủ, mệt mỏi, cáu kỉnh, tức giận hoặc đau nhức. Sự căng thẳng tâm lý này thường cải thiện theo thời gian, nhưng một số người sau đó phát triển thành bệnh lý sức khỏe tâm thần. Ước tính 22% có thể mắc trầm cảm, lo âu, rối loạn căng thẳng sau chấn thương, rối loạn lưỡng cực hoặc tâm thần phân liệt.
- Ước tính có khoảng 13% dân số bị ảnh hưởng bởi xung đột mắc các dạng trầm cảm, lo âu và rối loạn căng thẳng sau chấn thương nhẹ, trong khi các rối loạn tâm thần ở mức độ trung bình hoặc nặng ảnh hưởng đến 9%.
- Trong bối cảnh bị ảnh hưởng bởi xung đột, trầm cảm tăng theo tuổi và phố biển hơn ở phụ nữ. Những người mắc các bệnh lý nghiêm trọng đặc biệt dễ bị tổn thương trong và sau các trường hợp khẩn cấp và cần được tiếp cận với các nhu cầu an hơn và chăm sóc lâm sàng.
4. Các hoạt động khuyến nghị
- Lập kế hoạch chuẩn bị ứng phó khẩn cấp của tất cả các ngành, bao gồm đánh giả nguy cơ và mức độ dễ bị tổn thương, kế hoạch xây dựng năng lực, cơ chế phối hợp và kế hoạch dự phòng.
- Thành lập nhóm liên ngành để phối hợp các hoạt động phù hợp với các hướng dẫn và triển khai kế hoạch.
- Tăng cường sự tự lực của cộng đồng và hỗ trợ xã hội, đảm bảo sự tham gia của các nhóm dễ bị tổn thương, bao gồm cả những người mắc các bệnh lý về sức khỏe tâm thần.
- Định hướng cho các nhân viên tuyến đầu về sơ cứu tâm lý để cung cấp hỗ trợ về mặt tinh thần và thực tế cho những người đang trải qua tình trạng đau khổ cấp tính.
- Chia sẻ các thông điệp chính và thông tin dịch vụ để khuyến khích đối phó tích cực và tìm kiếm sự giúp đỡ.
- Cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe tâm thần lâm sàng cho các tình trạng ưu tiên tại các cơ sở y tế đa khoa, sử dụng đội ngũ nhân viên được đào tạo và giảm sát, cùng các quy trình dựa trên bằng chứng như Hướng dẫn Can thiệp Nhân đạo mhGAP (mhGAP-HIG).
- Cung cấp các biện pháp can thiệp tâm lý dựa trên bằng chứng cho những người bị suy yếu do căng thẳng kéo dài. Các biện pháp này nên được thực hiện bởi các chuyên gia hoặc nhân viên cộng đồng được đào tạo và giám sát.
- Bảo vệ và thúc đẩy quyền của những người mắc các bệnh lý tâm thần nghiêm trọng, bao gồm những người đang sống trong các cơ sở như bệnh viện tâm thần, nhà chăm sóc xã hội và phòng khám phục hồi chức năng cho người nghiện ma túy.
- Thiết lập mạng lưới giới thiệu giữa các chuyên gia sức khỏe tâm thần, nhà cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe tổng quát, hỗ trợ cộng đồng và các dịch vụ liên quan khác (ví dụ: trường học, dịch vụ xã hội và dịch vụ cứu trợ khẩn cấp)./.