29/01/2026
CẢNH BÁO DỊCH BỆNH DO VIRUS NIPAH – NGUY CƠ VÀ PHÒNG TRÁNH
Thời điểm cuối tháng 1/2026, bộ Y tế Việt Nam và các cơ quan y tế trên thế giới tăng cường theo dõi, giám sát nguy cơ bệnh do virus Nipah sau khi ghi nhận các ca nhiễm tại Ấn Độ và nhiều nước châu Á tăng cường biện pháp kiểm soát y tế tại cửa khẩu và sân bay quốc tế.
1. Bệnh do virus Nipah là gì?
Virus Nipah là một tác nhân gây bệnh truyền nhiễm nhóm A, có thể gây bệnh nghiêm trọng ở người với tỷ lệ tử vong cao. Virus này xuất hiện lần đầu tại Malaysia vào cuối thập niên 1990 và được ghi nhận ở nhiều nước châu Á sau đó.
Virus này gây ra các bệnh lý từ nhẹ đến nặng, trong đó có:
• Sốt, đau đầu, đau cơ
• Ho, đau họng
• Viêm phổi
• Rối loạn ý thức, viêm não cấp tính
Tỷ lệ tử vong trong các trường hợp nhập viện có thể lên tới 40–75% tùy điều kiện chăm sóc y tế.
2. Đường lây truyền và nguy cơ
Theo Bộ Y tế và Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), virus Nipah lây truyền theo các đường chính sau:
+ Từ động vật sang người:
• Qua tiếp xúc gần với dơi ăn quả, lợn, hoặc các động vật nhiễm bệnh.
• Qua thực phẩm hoặc đồ uống bị nhiễm (ví dụ trái cây bị dơi liếm, thức ăn ôi thiu).
+ Từ người sang người:
• Qua tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết, bài tiết của người bệnh.
Thời gian ủ bệnh thường khoảng 4–14 ngày, đôi khi kéo dài hơn.
3. Tình hình dịch hiện nay
Đến ngày 26/01/2026, Việt Nam vẫn chưa ghi nhận trường hợp nhiễm virus Nipah, tuy nhiên Bộ Y tế đánh giá nguy cơ xâm nhập là có khả năng đặc biệt trong bối cảnh giao lưu quốc tế gia tăng dịp Tết Nguyên đán và mùa lễ hội đầu năm.
Các trường hợp được ghi nhận gần đây ở nước ngoài chủ yếu tại Ấn Độ (bang West Bengal), với một số ca bệnh đã được xác định và hệ thống giám sát dịch bệnh đang được triển khai rộng rãi.
4. Bộ Y tế khuyến cáo gì?
Bộ Y tế Việt Nam đã chỉ đạo và khuyến cáo người dân cùng các cơ sở y tế thực hiện nghiêm các biện pháp phòng chống sau:
- Đối với cộng đồng:
• Theo dõi sức khỏe trong vòng 14 ngày nếu trở về từ vùng có ca bệnh.
• Không đến khu vực đang có dịch nếu không thực sự cần thiết.
• Khi có triệu chứng bất thường như sốt, đau đầu, ho, khó thở, chóng mặt, lú lẫn → liên hệ ngay cơ sở y tế, thông báo rõ tiền sử đi lại.
• Ăn chín, uống sôi, rửa tay bằng xà phòng thường xuyên.
• Rửa sạch, gọt vỏ trái cây; tránh ăn thực phẩm nghi nhiễm (dơi liếm, động vật hoang dã).
• Hạn chế tiếp xúc với động vật hoang dã và vật nuôi có nguy cơ cao.
- Đối với cơ sở y tế và cửa khẩu:
• Tăng cường giám sát, xét nghiệm và cách ly nghiêm ngặt các trường hợp nghi ngờ.
• Bảo đảm thực hiện nghiêm phòng chống nhiễm khuẩn trong cơ sở y tế.
• Tăng năng lực xét nghiệm, chẩn đoán sớm nhằm kiểm soát triệt để nguy cơ lây lan.
Các khuyến cáo này không chỉ phòng bệnh Nipah mà còn góp phần giảm nguy cơ các bệnh truyền nhiễm khác trong cộng đồng.
Tại địa bàn tỉnh Lào Cai mới (sáp nhập Yên Bái - Lào Cai), các cơ sở y tế đã được chỉ đạo rà soát, tăng cường truyền thông, sẵn sàng tiếp nhận và phân luồng các trường hợp nghi ngờ. Tại Trung tâm Sức khỏe Tâm thần, công tác giáo dục sức khỏe được tăng cường. Đặc biệt là việc tuyên truyền tại khu vực tiếp đón và phòng đánh giá tư vấn tâm lý, giúp người dân nhận biết đúng – đủ và không hoang mang khi tiếp cận thông tin về virus Nipah.
Bệnh do virus Nipah là một bệnh nguy hiểm với tỷ lệ tử vong cao và chưa có vaccine hay điều trị đặc hiệu. Tuy nguy cơ bùng phát ở Việt Nam hiện được đánh giá là thấp, nhưng với tình hình dịch bệnh tại một số nước láng giềng và giao lưu quốc tế tăng cao, sự chủ động phòng ngừa là hết sức quan trọng.
Người dân cần bình tĩnh, tiếp nhận thông tin chính thống, thực hiện theo khuyến cáo của Bộ Y tế để bảo vệ chính mình và cộng đồng.
Nguồn tham khảo
1. Moh.gov.vn
2. WHO Nipah virus fact sheet – WHO.int
4. Các tin tức cập nhật dịch Nipah trên thế giới – Reuters/AP/Economic Times
