04/02/2026
Chúc mừng em, từ hôm nay em không còn phải tiêm insulin nữa!
Chiều thứ Hai, tôi lại ngồi ở phòng khám bảo hiểm của Bệnh viện Trường – công việc quen thuộc đến mức… hơi buồn. Phòng khám bảo hiểm thường là vậy: mấy bạn trẻ vào than đau ngực, khó thở;
mấy cô chú lớn tuổi thì mệt mỏi, đau gối, mất ngủ, đi lại khó khăn. Đủ loại triệu chứng, đủ loại câu chuyện, nhưng đa phần đều rất quen tai.
Thỉnh thoảng mới có một ca khiến mình phải ngẩng đầu lên, suy nghĩ lại từ đầu. Tuần rồi, tôi gặp một ca như thế.
Hôm đó, bước vào phòng khám là một cô bé sinh viên năm 4, 22 tuổi, đến khám vì… đái tháo đường. Em đã bị bệnh được 4 năm – nghĩa là phát hiện khi mới 18 tuổi. Với độ tuổi đó, gần như mặc định em được chẩn đoán đái tháo đường típ 1 và điều trị bằng phác đồ tiêm insulin 4 mũi mỗi ngày.
Hiện tại, em đang tiêm insulin nền Lantus 22 đơn vị buổi tối và insulin nhanh Novorapid 12 đơn vị trước ba bữa ăn trong ngày. Em nặng 58kg, cao 1m5. Tổng liều insulin là 58 đơn vị/ngày ~ 1 UI/kg/ngày là một liều không hề thấp. Thế nhưng, đường huyết của em lại kiểm soát rất kém: đường huyết đói buổi sáng dao động từ 100 đến 250 mg/dL, HbA1c lên đến 10%. Em đang điều trị ở một bệnh viện tư trong thành phố, không rõ “ngọn gió” nào đã thổi em đến phòng khám bảo hiểm ngay chính ngôi trường em đang học.
Như thường lệ, khi tiếp cận một ca bệnh đến khám lần đầu, việc đầu tiên luôn là đặt lại câu hỏi chẩn đoán: "Em có thật sự là đái tháo đường típ 1 không?". Để trả lời câu hỏi này, tôi dựa vào 3 đặc điểm lâm sàng cơ bản đó là tuổi khởi phát, BMI và hoàn cảnh phát hiện bệnh. Khởi phát bệnh năm 18 tuổi thì đúng là phù hợp típ 1, tuy nhiên BMI của em là 25,8 (béo phì), và đặc biệt mẹ em bị đái tháo đường típ 2. Tôi hỏi lại hoàn cảnh phát hiện bệnh cách đây 4 năm. Em trả lời rất nhẹ nhàng: “Dạ lúc đó mẹ dẫn em đi khám sức khỏe, rồi phát hiện luôn.”
Chính câu trả lời này khiến tôi dừng lại.
Đái tháo đường típ 1 thường khởi phát cấp tính, rầm rộ: tiểu nhiều, khát nước, sụt cân nhanh; thậm chí 50% bệnh nhân nhập viện lần đầu trong tình trạng nhiễm toan ceton. Còn ở em, bệnh được phát hiện tình cờ, hoàn toàn không có bối cảnh cấp cứu. Cộng với béo phì và tiền căn gia đình, mọi thứ bắt đầu nghiêng nhiều hơn về đái tháo đường típ 2.
Để khẳng định, tôi cho em làm thêm một xét nghiệm: C-peptide máu sau ăn. Kết quả trả về: 3ng/mL cho thấy tế bào beta tụy vẫn còn tiết insulin. Khi đó, tôi quyết định một bước mà có lẽ em chưa từng nghĩ tới: ngưng tiêm insulin, chuyển sang điều trị thử bằng thuốc uống.
Với HbA1c 10%, tôi khởi trị bằng 3 thuốc: metformin, sitagliptin và đặc biệt là gliclazide MR 60 mg. Tôi dặn em: uống thuốc, bấm đường huyết sáng – chiều mỗi ngày và báo kết quả cho tôi sớm. Hôm sau, em nhắn tin: đường huyết sáng 120 mg/dL, chiều 130 mg/dL, và ngày kế tiếp kết quả cũng gần như vậy.
Tôi mỉm cười.
Và nói với em một câu mà có lẽ em đã chờ đợi suốt 4 năm qua:
“Em không phải đái tháo đường típ 1.
Em bị đái tháo đường típ 2.
Và chúc mừng em – em sẽ không còn phải tiêm 4 mũi insulin mỗi ngày nữa.”
Đôi khi, trong phòng khám tưởng chừng rất “chán”,
chỉ cần một ca bệnh đúng,
là đủ để nhắc mình nhớ: chẩn đoán đúng còn quan trọng hơn điều trị mạnh.
