10/09/2020
Nhược thị là gì? (What Is Amblyopia?)
Chứng nhược thị là sự thiếu phát triển của thị lực rõ ràng (sự tinh tường) ở một hoặc cả hai mắt vì những lý do khác ngoài vấn đề sức khỏe. Mắt không thể cải thiện được thị lực mặc dù đã có sự điều chỉnh bằng kính. Đó là một vấn đề với cách não bộ nhận thức và diễn giải thông tin đến từ con mắt nhược thị. Nó thường dẫn đến sự đàn áp (ức chế) thông tin đến từ mắt bị giảm thị lực. Những hình ảnh mờ đến từ mắt nhược thị sẽ bị não bộ loại bỏ và chỉ giữ lại hình ảnh rõ nét từ con mắt bình thường. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời thì mắt nhược thị có thể sẽ bị mất thị lực hoàn toàn và không thể lấy lại được.
Hiểu đơn giản, Nhược thị - Amblyopia là thuật ngữ y học của bệnh mắt lười, nó là vấn đề về thị lực, hoặc tầm nhìn của mắt.
Nhiều người mắc sai lầm khi nói rằng một người có mắt lé hoặc đảo mắt (lác) là bị bệnh "mắt lười", nhưng mắt lười (nhược thị) và lác mắt không giống nhau.
Các loại nhược thị (Types of Amblyopia)
Có ba loại nhược thị chính: nhược thị khúc xạ, nhược thị lác và nhược thị thực thể. Sự khác biệt là trong nguyên nhân gốc rễ của sự ức chế mắt.
Nhược thị khúc xạ (Refractive Amblyopia)
Chứng giảm thị lực khúc xạ còn được gọi là nhược thị bất đẳng hướng. Điều này xảy ra khi có mức độ cận thị hoặc viễn thị cao ở một hoặc cả hai mắt.
Các tật khúc xạ không được điều trị được coi là nguyên nhân phổ biến nhất của chứng nhược thị.
Có hai loại nhược thị khúc xạ chính.
* Nhược thị khúc xạ dị hướng (Anisometropic amblyopia) đề cập đến chứng nhược thị đơn phương gây ra bởi một tật khúc xạ riêng biệt của mỗi mắt, có nghĩa là tật khúc xạ ở hai mắt là không đồng đều nhau.
* Nhược thị khúc xạ đẳng hướng (Isoametropic amblyopia) xảy ra khi cả hai mắt bị nhược thị do một tật khúc xạ nghiêm trọng nhưng tương tự nhau. Mức độ nghiêm trọng của tật khúc xạ và mức độ nghiêm trong của nhược thị có liên quan trực tiếp với nhau.
Dựa theo hướng dẫn thực hành lâm sàng của Hiệp hội nhãn khoa Hoa Kỳ và của Viện hàn lâm nhãn khoa Hoa Kỳ thì có có thể được xác định giá trị tối thiểu của tật khúc xạ gây ra nhược thị khúc xạ là:
Nhược thị khúc xạ đẳng hướng (Isoametropic amblyopia) bị tật khúc xạ đồng đều ở cả 2 mắt:
* Bị cận thị khoảng từ -6 Diop đến -8 Diop ở cả 2 mắt.
* Bị viễn thị +4 Diop đến +5 Diop ở cả 2 mắt.
* Bị loạn thị 2 Diop đến 2,5 Diop ở cả hai mắt.
Nhược thị khúc xạ dị hướng (Anisometropic amblyopia) khi tật khúc xạ ở 2 mắt không đều nhau:
* Bị cận thị từ 3 Diop trở lên.
* Bị viễn thị từ 1 Diop trở lên
* Bị loạn thị từ 1,5 Diop đến 2 Diop
Với giá trị nhỏ như vậy của tật khúc xạ dị hướng cũng có nguy cơ gây ra nhược thị khúc xạ dị hướng.
Nhược thị Lác (Strabismic Amblyopia)
Nhược thị lác được sinh ra bởi sự sai lệch của mắt. Khi mắt bị lác sẽ sinh ra tầm nhìn đôi (song thị), não bộ sẽ tìm cách ức chế mắt yếu để ngăn chặn tầm nhìn đôi.
Nhược thị thực thể (Stimulus deprivation amblyopia -SDA)
Đây là loại nhược thị ít phổ biến nhất, được gây ra bởi sự thiếu thị lực trong thời thơ ấu. Điều này thường được gây ra bởi đục thủy tinh thể bẩm sinh hoặc các bệnh lý khác tương tự. Nếu không được điều trị sớm, những đứa trẻ này sẽ có tầm nhìn rất kém sẽ không bao giờ lấy lại được thị lực tốt nhất. Đôi khi, loại nhược thị này có thể bị ảnh hưởng tới cả hai mắt.
Nhược thị thiếu hụt thị lực (SDA) phát triển do ánh sáng thứ cấp đi tới võng mạc bị cản trở do tình trạng đục thủy tinh thể hoặc các loại bệnh lý tương tự. Sự cản trở ánh sáng như vậy ngăn ngừa hình thành một hình ảnh rõ nét trên võng mạc. SDA ước tính chiếm ít hơn 3% trong tất cả các trường hợp nhược thị. Ở các nước phát triển, hầu hết bệnh nhân phát hiện bệnh SDA dưới một tuổi; ở những nước kém phát triển độ tuổi phát hiện ra bệnh SDA cao hơn.
Phương pháp điều trị chính là loại bỏ đục thủy tinh thể và sau đó thực hiện các liệu pháp điều trị nhược thị phù hợp khác như che mắt, luyện mắt tại phòng khám hoặc tại nhà…
Nguyên nhân gây nhược thị?
Chứng nhược thị thường bắt đầu từ thời thơ ấu và mầm non.
Các nguyên nhân phổ biến nhất của nhược thị là:
* lác mắt liên tục (đảo mắt liên tục),
* Khúc xạ dị hướng (tầm nhìn / thị lực khác nhau ở mỗi mắt),
* và / hoặc suy giảm thị lực ở 1 mắt do chấn thương, sụp mí, v.v.
Trong số này, lác là nguyên nhân phổ biến nhất của chứng nhược thị.
Các dấu hiệu và triệu chứng của bệnh nhược thị là gì?
Không giống như Lác (strabismus) thường dễ phát hiện, rất khó có thể phát hiện nhược thị bằng cách quan sát đơn giản, vì không có dấu hiệu rõ ràng.
Các triệu chứng điển hình của nhược thị bao gồm:
* Nhận thức chiều sâu kém
* Khó bắt và ném đồ vật
* Vụng về
* Nheo mắt hoặc nhắm mắt
* Quay đầu hoặc nghiêng đầu khi đọc, xem
* Mỏi mắt
* Mệt mỏi với công việc nhìn gần
Một manh mối mà con bạn có thể bị nhược thị là nếu bé khóc hoặc quấy khóc khi bạn che một mắt.
Chứng nhược thị được chuẩn đoán, phát hiện khi khám mắt. Vì nhược thị thường chỉ xảy ra ở một mắt, nhiều phụ huynh và trẻ em có thể không biết về tình trạng này. Có rất nhiều cha mẹ đã không biết hoặc không để ý tới việc đưa trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ đi khám nhãn khoa 1 cách toàn diện là việc làm hết sức cần thiết.
Những quan niệm sai lầm về Nhược thị - Amblyopia
* Mọi người thường áp dụng một cách không chính xác thuật ngữ "mắt lười biếng- Lazy eye" cho cả bệnh lác và nhược thị, đó là lý do tại sao “Lazy eye” nó là một cụm từ xấu để sử dụng.
* Bệnh nhân, cha mẹ bệnh nhân thường được thông tin rằng nhược thị chỉ có thể được điều trị cho đến một độ tuổi nhất định. Đây là thông tin lỗi thời. Mặc dù can thiệp sớm và kịp thời vẫn là lý tưởng và cho hiệu quả điều trị cao nhất, nhưng không bao giờ là quá muộn để điều trị nhược thị.
* Một quan niệm sai lầm khác là mắt bị giảm thị lực là "mắt xấu". Mặc dù nó không có cùng mức độ thị lực như mắt bình thường, nhưng có thể nó vẫn có các kỹ năng thị giác khác, chẳng hạn như định vi, giữ thăng bằng.
Điều trị nhược thị
Điều trị cho Nhược thị - Amblyopia có thể bao gồm sự kết hợp của nhiều liệu pháp khác nhau trong đó phổ biến là: Đeo kính thuốc, liệu pháp thị lực (luyện mắt). Trong liệu pháp thị lực (luyện mắt), bệnh nhân học cách sử dụng hai mắt với nhau, điều này giúp ngăn ngừa nhược thị tái phát.
● Cover your healthy eye (with a black patch if possible, or just with your hand). ● 1 or 2 feet distance from the screen, depending on screen size. The poin...
