02/07/2019
Từ lâu, hoàng kỳ đã là một vị thuốc bổ, có lợi cho sức khoẻ. Quyển sách đầu tiên về dược vật học “Thần Nông bản thảo kinh” đã cho hoàng kỳ là thượng phẩm.
Hoàng kỳ được biết đến với nhiều tên gọi khác nhau như: đái thảm, đái thâm, đố phụ, chích hoàng kỳ, miên kỳ, bạch thuỷ, thổ hoàng kỳ, nham hoàng kỳ…
Tên khoa học là Astragalus membranaceus (Fisch.) Bge.
Tên tiếng anh là Radix astragali.
Thuộc họa Đậu (Fabaceae). Bộ phận được sử dụng trong để làm thuốc là rễ cây cây.
Đặc điểm cây hoàng kỳ
Hoàng kỳ là cây thân thảo, chiều cao từ 50-80cm, sống lâu năm. Cây có lá kép lông chim sẻ, mọc so le. Trên trục lá có lông trắng, đầu lá nhọn hoặc tròn. Rễ cây có đường kính 1-2mm, có vỏ ngài màu nâu đỏ hoặc nâu vàng.
Quả và hoa hoàng kỳ
Quả và hoa hoàng kỳ
Hoa mọc thành chùm ở các kẽ lá. Cuống hoà từ 5-12mm. Hoa có hình chuông, có răng cưa không đều, màu vàng nhạt. Quả có hình quả đậy, mũi nhọn, mặt ngoài có lông.
Phân bố và khai thác
Hoàng kỳ phân bố nhiều ở Trung Quốc, ở các tỉnh: Tây Bắc, Bửu Kê, Đông Bắc, Hoa Bắc, Du Lâm, Hắc Long Giang, Tứ Xuyên, vùng nội Mông Cổ… Ở Việt Nam, hoàng kỳ được trồng thử nghiệm ở Đà Lạt và Sapa nhưng còn hạn chế. Mùa hoa vào tháng 6-7, mùa quả vào tháng 8-9.
Người ta thường thu hoạch rễ cây vào mùa xuân và mùa thu. Cây được chọn để thu hoạch thường là cây trên 3 năm tuổi, tốt nhất là 6-7 năm. Rễ cây được chọn là rễ to, nhiều thịt, ruột màu vàng. Rễ sau khi thu hoạch, rửa sạch, cắt bỏ đầu, sau đó phơi hoặc sấy khô.
Bào chế hoàng kỳ
Hoàng kỳ sống: ủm mềm, thái lát mỏng 1-2mm, phơi hoặc sấy khô.
Tẩm mật sao: thái mỏng, trộn với mật ong pha nước, ủ cho thấm mật rồi sao vàng. Cứ 1kg hoàng kỳ thì dùng từ 250-300g mật ong.
Dược tính của hoàng kỳ
Tính vị, quy kinh: Cam, ôn. Vào các kinh phế, tỳ.
Công dụng: Điều trị các triệu chứng suy nhược cơ thể. Bổ nguyên khí, tăng cường các chức năng của tạng phủ. Bổ tỳ, vị. Có tác dụng giải độc. Trị lở loét, giảm đau, hoạt huyết, là phương thuốc hữu hiệu để điều trị mụn nhọt, lở loét.
Hoàng kỳ được coi là có công dụng tương tự nhân sâm, nhưng ưu điểm hơn nhân sâm ở chỗ dùng nhiều không bị nóng, không bị thiếu dương. Ngoài ra đây còn là một vị thuốc có giá trị dinh dưỡng cao, có thể áp dụng trong nhiều món ăn bổ dưỡng.
Hoàng kỳ chữa yếu sinh lý
Bổ thận hoàn
Thành phần: Tang ký sinh, Ngưu tất, Tơ hồng vàng, Dây đau xương, Thỏ ty tử, Sa uyên tử, Đỗ trọng, Thục địa, Ngũ vị tử, Hoài sơn, Sơn thù nhục…
Công dụng: Bổ thận, hành khí, hoạt huyết, bồi bổ nguyên khí, tăng chất lượng và số lượng của tinh trùng, giảm đau lưng, mỏi gối tay chân tê nhức, tăng cường sức khỏe cơ xương khớp, mạnh gân cốt.
Đại bổ hoàn
Thành phần: Sâm cau, Ba kích thiên, Nhục thung dung, Thục địa, Đương quy, Tang phiêu diêu, Hoàng tinh, Thỏ ty tử, Sa uyển tử, Kỳ tử, Phúc bồn tử, Ngũ vị tử…
Công dụng: Bổ thận, tráng dương, ích tủy sinh tinh, tăng cường tuổi thọ, dưỡng sắc, đại bổ khí huyết.
Bài thuốc ngâm rượu
Thành phần: Sâm cau, Nấm ngọc cẩu, Nhục thung dung, Ba kích, Dâm dương hoắc, Đẳng sâm, Đại táo, Thục địa, Long nhãn, Đương quy, Đỗ trọng, Kỳ tử, Thỏ ty tử, Phúc bồn tử, Thạch liên tử, Kim anh tử, Ngũ vị tử …
Công dụng: Bổ thận, tráng dương tăng cường sinh lực, tăng sản sinh hormon sinh dục nam testosterol nội sinh một cách tự nhiên, tăng cường khả năng cương dương, tăng ham muốn tình dục, hưng phấn tình dục, tăng cường sức bền vận động, sức khỏe cơ bắp.
Với sự phát triển của y học hiện đại, các bài thuốc Đông y với tác dụng tuyệt vời, không gây phản ứng phụ như thuốc Tây y đã trở nên dễ tiếp cận hơn bao giờ hết. Giờ đây, các loại thảo dược đã có thể dễ dàng cô đặc thành dạng cao. Trong đó có thể đến sản phẩm Minh Mạng Đan từ nhà thuốc Phúc Nhân Đường. Đây là sản phẩm được dựa theo bài thuốc mà các ngự y dâng lên vua Minh Mạng thời Nguyễn, giúp bổ thận tráng dương, tăng cường sinh lực. Lấy lại đẳng cấp của phái mạnh.
