11/01/2026
Hiện nay, trong chăm sóc sức khỏe, massage – trị liệu – spa, cụm từ “bó cơ” đang được sử dụng rất phổ biến. Hễ đau nhức, căng cứng, hạn chế vận động là được giải thích do “bó cơ” và xử lý bằng day ấn, giãn cơ, tác động mạnh tại chỗ. Tuy nhiên, trong lý luận Đông y cổ truyền, không tồn tại khái niệm “bó cơ” như cách gọi hiện nay.
Theo Đông y, đau không nằm ở cơ đơn thuần, mà chủ yếu liên quan đến kinh mạch, khí huyết và tạng phủ. Câu nói kinh điển của Đông y:
“Bất thông tắc thống – Thông tắc bất thống”
(Không thông thì đau – thông thì không đau)
Kinh mạch tắc hay không, phụ thuộc vào khí huyết
Kinh mạch muốn lưu thông thì phải có khí huyết đầy đủ để vận hành. Khí là động lực, huyết là vật chất nuôi dưỡng. Khi khí huyết sung mãn, kinh mạch được nuôi dưỡng tốt, lúc đó mới có khái niệm ứ trệ, tắc nghẽn cục bộ.
Ngược lại, rất nhiều người đau nhức không phải vì “tắc” mà vì “thiếu”:
Khí huyết hư
Cơ nhục không được nuôi dưỡng
Gân cơ mất mềm mại
Kinh mạch trống rỗng, suy yếu
👉 Trường hợp này, nếu chỉ day ấn mạnh với mục tiêu “phá tắc, gỡ bó cơ” thì càng làm tổn thương khí huyết, đau có thể giảm tạm thời nhưng nhanh chóng tái phát, thậm chí nặng hơn.
Ví dụ con kênh và dòng nước
Kinh mạch giống như con kênh, còn khí huyết chính là dòng nước.
Con kênh khô cạn: nước không có, thì tắc ở đâu?
Chỉ khi có nước chảy, mới xuất hiện chỗ ứ đọng, bùn lắng, rác chắn dòng.
👉 Người khí huyết kém giống như con kênh khô nước. Vấn đề chính không phải là “tắc”, mà là không đủ khí huyết để nuôi dưỡng kinh mạch. Muốn xử lý đúng, cần bổ khí, dưỡng huyết, làm đầy dòng chảy trước, rồi mới bàn đến chuyện thông.
Vì sao cần bác sĩ Đông y thăm khám?
Chỉ thông qua tứ chẩn: vọng – văn – vấn – thiết, bác sĩ Đông y mới phân biệt được:
Đau do khí huyết hư
Đau do hàn – thấp – ứ trệ
Đau do hư thực xen kẽ
Từ đó mới quyết định:
Bổ hay tả
Ôn hay thanh
Thông hay dưỡng
👉 Đông y không chữa theo thuật ngữ “bó cơ”, mà chữa theo bản chất mất cân bằng khí huyết và kinh mạch. Hiểu đúng để điều trị đúng, đó mới là con đường giúp người bệnh hồi phục bền vững, không lệ thuộc trị liệu tạm thời.