24/06/2019
HÀNH của 4 TẠNG PHỦ TRUNG THIÊN
---o0o---
Vòng tuần hoàn của 12 Tạng Phủ thích ứng với 12 thời trong ngày, có 4 câu dễ nhớ :
PHẾ Dần ĐẠI Mão VỴ Thìn cung
TỲ Tỵ TÂM Ngọ TIỂU Mùi trung
BÀNG Thân THẬN Dậu TÂM BÀO Tuất
Hợi TIÊU Tý ĐỞM Sửu CAN thông
Từ xưa, nước ta là nước nông nghiệp nên có câu ‘ Nhất nhật tại ư Dần ’, nhà nhà vào giờ Dần thức dậy chuẩn bị ra ruộng. Cũng như vậy, chúng ta thấy hiện nay các nhà thờ, nhà chùa cũng gióng chuông báo thức hoặc mở đầu chương trình truyền thông giáo lý vào 4 giờ sáng (giữa giờ Dần) là giờ bắt đầu hoạt động của nông dân. Một ngày đúng ra bắt đầu từ giờ Tý (nửa đêm về sáng) ; chúng ta có Phủ Đởm bắt đầu giờ Tý đối lập với Tạng Tâm bắt đầu giờ Ngọ, 2 Tạng Phủ này trên đường kính dọc gọi là trục TÝ NGỌ, chia 2 nửa vòng tròn, ngoài là Dương, trong là Âm, sáng trưa có 12 giờ AM và chiều tối có 12 giờ PM ; đường kính ngang gọi là trục MÃO DẬU, chia 2 nửa vòng tròn, trên là Nhiệt, dưới là Hàn, trưa chiều có 6 thời, tối sáng cũng có 6 thời.
Tại Bản Nghĩa của 2 sách Thương Hàn Luận và Tạp Bệnh Luận, cụ Lưu Thủy có nhận định :
- 2 Tạng Phủ Can - Đởm là 1 cặp Tạng Phủ bán Âm bán Dương.
- 2 Tạng Phủ Tâm Bào Lạc - Tam Tiêu là 1 cặp Tạng Phủ bán Hàn bán Nhiệt.
Sách Nội Kinh Tố Vấn nói về Tam Vận của Lục Kinh Lục Khí ‘ Thái Dương Thái Âm là Khai, Dương Minh – Thiếu Âm là Hạp, Thiếu Dương – Khuyết Âm là Khu ‘. Nhờ học tập bản nghĩa, chúng tôi hiểu được Dương Hàn – Âm Hàn là KHAI, Dương Nhiệt – Âm Nhiệt là HẠP, Dương Nhiệt tương giao Âm Hàn và Dương Hàn tương giao Âm Nhiệt là KHU. Lại nói ‘ Thiếu Dương là Khí Xung Hòa ‘ ; chúng tôi hiểu ra xung hòa có nghĩa Âm Dương đã giao với nhau đến mức thăng bằng và điều hòa, từ đó chúng tôi mới tự hỏi ‘nếu 2 Tạng Phủ Can - Đởm thuộc Hành - + Mộc [Trung hòa, tương giao giữa Âm Dương] có năng lực mở đầu vòng tuần hoàn thì 2 Tạng Phủ Tâm Bào Lạc - Tam Tiêu có năng lực kết thúc vòng tuần hoàn ắt phải có Hành Trung Hòa tương giao giữa Hàn Nhiệt hoặc Thủy Hỏa ? ‘.
Hành của 2 Tạng Phủ Can Đởm là Hành Mộc khởi đầu vòng tuần hoàn của 12 Tạng Phủ đúng như luận điểm của Kinh Dịch, truyện Thuyết Quái ‘ vua ra từ phương Đông (Chấn, Dương Mộc), chỉnh tề tại hướng Đông Nam (Tốn, Âm Mộc), gặp nhau tại phương Nam (Ly, Hỏa), được dưỡng nuôi tại hướng Tây Nam (Khôn, Âm Thổ), vui vẻ tại phương Tây (Đoài, Âm Kim), chinh chiến tại hướng Tây Bắc (Càn, Dương Kim), mệt nhọc tại phương Bắc (Khảm, Thủy), thành tựu tại hướng Đông Bắc (Cấn, Dương Thổ) ‘.
Cơ cấu sinh thành của Ngũ Hành cho thấy 2 Hành Thủy Hỏa thuộc Tiên Thiên còn 2 Hành Kim Thổ thuộc Hậu Thiên ; điều này cho thấy phải chăng Hành Mộc ở giữa thuộc Trung Thiên ?
- Phủ Đởm là Kinh Dương Nhiệt Khí Âm Hàn, có Hành Dương Mộc [Dương Phong như gió nóng thổi từ Dương sang Âm],
- Tạng Can là Kinh Âm Hàn Khí Dương Nhiệt, có Hành Âm Mộc [Âm Phong như gió lạnh thổi từ Âm sang Dương].
• 2 Tạng Phủ này có năng lực lưu hành KHÍ HUYẾT, điều hòa Âm Dương, mở đầu vòng tuần hoàn của 12 Tạng Phủ.
Đông Y lý luận Âm Dương Ngũ Hành đã luận Ngũ Tạng và Ngũ Phủ có đủ 5 Hành là :
- 2 Tạng Phủ Can Đởm có Hành Mộc.
- 2 Tạng Phủ Tâm Tiểu Trường có Hành Hỏa.
- 2 Tạng Phủ Tỳ Vỵ có Hành Thổ.
- 2 Tạng Phủ Phế Đại Trường có Hành Kim.
- 2 Tạng Phủ Thận Bàng Quang có Hành Thủy.
Nhưng luận thích ứng với Âm Dương Lục Khí thì chưa rõ chi tiết về 2 Tạng Phủ Tâm Bào Lạc và Tam Tiêu. Hai Tạng Phủ này hiệp với 2 Tạng Phủ Can Đởm là 4 Tạng Phủ Trung Thiên, có thể chúng có Hành tương tự như Hành Mộc của Can Đởm ?
Xưa nay có người luận Tạng Tâm Bào Lạc có Hành Hỏa, Phủ Tam Tiêu cũng có Hành Hỏa như vậy là không có sự cân bằng giữa 12 Tạng Phủ ; cũng có người luận Phủ Tam Tiêu có Hành Thủy và như thế mới có sự cân bằng ; nhưng dựa theo nhận định của cụ Lưu Thủy thì 2 Tạng Phủ Tâm Bào Lạc và Tam Tiêu là 1 cặp Tạng Phủ ‘ bán Hàn bán Nhiệt ‘, chúng tôi thấy đúng như Tạng Tượng của chúng :
- Tâm Bào Lạc là Tạng có Kinh Âm Nhiệt Khí Dương Hàn, là Tạng ‘ bán Hàn bán Nhiệt ‘ (quả đúng như cụ nói), như vậy Tạng này không thuần có Hành Hỏa mà có Hành ‘ từ Hỏa chuyển ra Thủy ’, như máu chuyển thành mồ hôi và nước tiểu để thải ra ngoài, từ dinh dưỡng ra bài tiết để bảo vệ cơ thể [Vệ].
- Tam Tiêu là Phủ có Kinh Dương Hàn Khí Âm Nhiệt, cũng là Phủ ‘bán Hàn bán Nhiệt‘, như vậy Phủ này không thuần có Hành Thủy mà có Hành ‘ từ Thủy chuyển vào Hỏa ‘, như dưỡng trấp (tiêu hóa), rồi được hấp thu thành Huyết trong Hệ dinh dưỡng [Vinh].
• 2 Tạng Phủ này có năng lực tương giao THỦY HỎA, điều hòa Hàn Nhiệt, kết thúc vòng tuần hoàn của 12 Tạng Phủ.
Đúng như qui luật tự nhiên, vạn vật tuần hoàn giữa Càn Khôn vũ trụ theo nhịp sinh thời có xu hướng tiến hóa đến trung hòa ; mỗi Tạng Phủ Trung Thiên có 1 Hành tương giao, trung hòa giữa Âm Dương - Hàn Nhiệt ; 2 Tạng Phủ bán Âm bán Dương lưu hành Dương Khí, Âm Huyết là Đởm - Can có Hành Mộc, 2 Tạng Phủ bán Hàn bán Nhiệt là Tâm Bào Lạc có Hành không cố định có Hành Hỏa mà có Hành ‘ từ Hỏa chuyển ra Thủy ’ [bài tiết], Tam Tiêu không cố định có Hành Hỏa mà có Hành ‘ từ Thủy chuyển vào Hỏa ‘[hấp thu].
June 2016 - Huỳnh Hiếu Hữu