30/11/2022
# Các yếu tố ảnh hưởng đến phục hồi vết thương
- Có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến quá trình phục hồi vết thương. Tùy vào tình trạng của cơ thể mà các yếu tố này ảnh hưởng nhiều hay ít. Kiểm soát và hạn chế các yếu tố này sẽ giúp vết thương mau lành.
+ Bệnh mạch máu như cao HA hay xơ hóa tĩnh mạch khiến máu thiếu oxygen dẫn đến quá trình hồi phục chậm hơn. Chữa các bệnh mạn tính hay dùng oxygen liều cao (hyperbaric oxygen) là cách để chữa các vết thương mạn tính.
+ Nhiễm trùng làm chậm quá trình lành vết thương. Vì vậy bệnh nhân cần phải biết chắc vết thương đã hoàn toàn vô trùng thì quá trình phục hồi mới bắt đầu.
+ Stress làm chậm quá trình lành vết thương
+ Tiểu đường làm tổn thương mạch máu, làm chậm phục hồi vết thương
+ Béo phì, uống rượu, hút thuốc, làm chậm phục hồi vết thương
+ Suy dinh dưỡng làm chậm phục hồi vết thương
# Các dinh dưỡng cần thiết để vết thương phục hồi
- Nhìn chung, chế độ ăn uống cân bằng có nhiều protein, xơ, và rau củ quả, trái cây, có vừa phải chất béo và tinh bột vừa phải sẽ giúp vết thương phục hồi nhanh chóng.
+ Carbohydrate (tinh bột ), Protein, và Amino Acid là những thành phần quan trọng để giúp vết thương mau phục hồi. Vết thương cần năng lượng từ ATP để cung cấp cho quá trình tạo mạch máu mới, tạo ra các tế bào mới, và tổng hợp ra protein. Protein là thành phần quan trọng nhất trong quá trình hồi phục vết thương. Thiếu protein có thể làm giảm quá trình tạo mạch, giảm quá trình tạo mô và kết nối tế bào nguyên sợi tạo ra collagen, và tăng sinh phục hồi biểu mô. Lưu ý là quá nhiều tinh bột có thể làm tổn thương quá trình phục hồi vết thương.
+ Vitamin A, E, C là các chất kháng viêm và kháng oxy hóa, giúp vết thương mau lành. Thiếu các vitamin này có thể làm chậm quá trình hồi phục vết thương. Vitamin C làm tăng quá trình tạo Collagen và tăng sinh tế bào nguyên sợi, giúp mạch máu tăng độ co giãn. Vitamin E làm cân bằng ổn định màng tế bào, giúp quá trình phục hồi vết thương nhanh chóng. Cách tốt nhất để lấy các vitamin này là từ thiên nhiên trái cây nhiều màu sắc có như vitamin A, C (Ổi, Sori, cam..) hay vitamin E (Bơ).
+ Uống đầy đủ nước để giữ ẩm cho cơ thể và giúp vết thương hồi phục nhanh hơn.
# Các thức ăn cần tránh để vết thương mau phục hồi
- Nhìn chung, các thức ăn nhiều mỡ, nhiều đường (trà sữa Boba), nhiều muối, các đồ chiên xào lâu, thực phẩm chế biến, và thực phẩm kích thích viêm sưng (inflammatory food) có thể làm chậm lại quá trình phục hồi vết thương (2). Các loại thức ăn khác hạn chế ăn nhiều là thịt đỏ,
- Lưu ý là bệnh nhân sau khi mổ cần có chế độ ăn uống cần bằng. Bệnh nhân có thể ăn mỗi thứ một ít, ăn chậm nhai kỹ. Không nên quá chú trọng vào một loại thức ăn vì ăn chỉ một loại thức ăn quá nhiều cũng có thể gây ngộ độc.
# Có nên tránh ăn đồ biển vì "nghe nói là làm chậm vết thương"
- Đây là tin đồn không có bằng chức khoa học. Nhiều quý vị có thể nghe ai đó dặn dò không nên ăn đồ biển hay thịt gà vì có thể làm sẹo hoặc vết thương lâu lành. Không có bằng chứng khoa học cho các tin đồn này (3).
# Tóm lại
- Phục hồi vết thương có 4 giai đoạn và có nhiều yếu tố như bệnh lý, tình trạng cơ thể, có thể làm gián đoạn quá trình này khiến vết thương chậm phục hồi
- Chế độ dinh dưỡng cân bằng gồm thức ăn có nhiều protein, vitamin, rau củ quả, và các chất béo, tinh bột vừa phải giúp vết thương phục hồi nhanh
- Hạn chế hút thuốc, uống rượu, ăn đồ ăn ngọt quá nhiều, hay đồ ăn quá nhiều đồ ăn mặn có thể làm vết thương lâu hồi phục.
Bs Wynn Tran, Los Angeles, Hoa Kỳ