25/10/2025
SỨC KHOẺ TÂM THẦN Ở NGƯỜI BỆNH TIM! CHÚNG TA ĐÃ THỰC SỰ QUAN TÂM?
Các rối loạn tâm thần ở người bệnh tim mạch xuất hiện với tần suất khá cao, ảnh hưởng đáng kể đến hiệu quả điều trị cũng như tỷ lệ tử vong. Nhiều nghiên cứu nhận thấy cảm giác lạc quan chủ quan của bệnh nhân giúp cải thiện rõ tiên lượng sống sót cũng như chất lượng sống.
Lý do đưa tới các rối loạn tâm thần:
- Sợ chết, sợ bệnh tái diễn
- Suy giảm sức khỏe dẫn đến giảm khả năng làm việc, mất việc làm
- Gánh nặng tài chính do bệnh tật
- Những khổ đau, giận dữ khi phải gánh chịu bệnh tật
- Tác dụng phụ của thuốc (chẳng hạn giảm ham muốn tình dục khi sử dụng thuốc chênh beta, nữ hóa tuyến vú khi sử dụng spironolacton,…)
- Chế độ sinh hoạt và điều trị khắt khe đối với bệnh lý tim mạch. Bệnh nhân tim mạch phải từ bỏ lối sống vô độ, chuyển sang liệu trình ăn uống, sinh hoạt và dùng thuốc nghiêm ngặt, họ có thể có những phản ứng tiêu cực như chán nản hay chống đối.
- Sự lo lắng phải bỏ lại người thân khi mình qua đời.
Suy giảm sức khoẻ thể chất kéo theo giảm sút sức khỏe tinh thần, tiên đoán một kết cục xấu ở nhóm bệnh nhân này.
Bệnh tim mạch và rối loạn sức khỏe tinh thần có tác động qua lại. Cơ chế có thể do:
- Mất cân bằng hệ thần kinh tự động
- Thay đổi về thần kinh nội tiết
- Hoạt hóa hệ thống viêm
- Những thói quen xấu như thuốc lá và rượu bia.
…
Các rối loạn tâm thần thường gặp ở bệnh nhân tim mạch:
1. Trầm cảm:
- Khoảng 18% bệnh nhân tim mạch bị trầm cảm với các mức độ.
- Liên quan đến những thói quen xấu như hút thuốc lá, lạm dụng rượu, chế độ ăn không phù hợp, thiếu vận động thể lực,… những yếu tố này có thể xuất phát từ sự thất vọng đối với tình hình sức khỏe bản thân, những bế tắc về mặt bệnh tật, kinh tế, công việc, gia đình sau khi phát bệnh.
- Việc giảm đáng kể khả năng tự lo cho bản thân, khả năng làm việc, cùng với sự thiếu quan tâm từ người thân dễ khiến người bệnh cảm thấy mình vô dụng, trở thành gánh nặng gia đình, có thể dẫn đến việc tự làm hại bản thân, thậm chí tự sát.
2. Rối loạn lo âu:
- Chiếm khoảng 30%, nữ giới có tỷ lệ mắc phải cao hơn.
- Vấn đề này đôi khi bị những những người xung quanh và nhân viên y tế bỏ qua, vì cảm thấy những thay đổi này có vẻ “bình thường”.
- Một nghiên cứu theo dõi 10 năm những bệnh nhân Rối loạn lo âu lan tỏa sau Nhồi máu cơ tim, cho thấy những dự hậu xấu tăng lên gấp đôi.
3. Căng thẳng hậu chấn thương (PTSD):
- “Chấn thương” ở đây có thể là những chấn thương cả về thể chất lẫn tinh thần. Hơn 10% bệnh nhân mắc PTSD sau biến cố tim mạch.
- Những ám ảnh tâm lý và thể chất sau biến cố (chiến tranh, thảm họa, tai nạn, mất người thân,…) mà chúng ta thường thấy trên phim ảnh khắc họa khá rõ nét những khó khăn mà bệnh nhân phải chịu đựng.
4. Stress kéo dài:
- Mất cân bằng về cảm xúc và sinh lý gặp ở 58% số bệnh nhân bệnh tim mạch.
- Gây ra căng thẳng kéo dài đối với người bệnh, nhất là những người gặp nỗi lo Cơm áo gạo tiền.
5. Cảm giác cô độc:
- Những nỗi đau thể xác do bệnh, và những vấn đề xã hội bệnh nhân phải chịu đựng, nếu không được quan tâm và thấu hiểu đúng mức, dễ khiến người bệnh cảm thấy cô độc, không được thấu hiểu.
- Điều này làm tăng tử vong gấp 2 lần ở nam và gấp 3 lần ở nữ giới.
- Ngoài ra, những người sống 1 mình cũng nhận phải kết cục xấu hơn, những người đã kết hôn có tỉ lệ biến cố thấp hơn đáng kể so với nhóm góa bụa.
- Do đó, sự quan tâm đến từ người thân, cộng đồng đóng vai trò quan trọng trong quản lý người bệnh tim mạch.
Vì vậy, bệnh nhân tim mạch cần sự quan tâm và thấu hiểu từ những người xung quanh, để phòng ngừa, cũng như nhận diện các rối loạn tâm lý - tâm thần để can thiệp kịp thời.
Chăm sóc người bệnh lấy bệnh nhân là trung tâm, chữa trị và chăm sóc từ gia đình không nên chỉ quan tâm đến việc sử dụng thuốc.
Khi cảm thấy yên tâm, được thấu hiểu, người bệnh nhận ra cuộc sống của mình có ích, họ sẽ có trải nghiệm nhẹ nhàng hơn với bệnh tật, đủ nghị lực và tinh thần để chiến đấu lâu dài
Tài liệu tham khảo:
https://academic.oup.com/eurheartj/advance-article/doi/10.1093/eurheartj/ehaf191/8234498?login=false #530465137
