LET GO DEAR

LET GO DEAR let go or be dragged

TRÍ NHỚ TỰ TRUYỆN VÀ CĂN TÍNH TỰ SỰ(Autobiographical Memory and Narrative Identity)CHÚNG TA KHÔNG CHỈ SỐNG CUỘC ĐỜI NÀY,...
19/01/2026

TRÍ NHỚ TỰ TRUYỆN VÀ CĂN TÍNH TỰ SỰ
(Autobiographical Memory and Narrative Identity)

CHÚNG TA KHÔNG CHỈ SỐNG CUỘC ĐỜI NÀY, CHÚNG TA ĐANG "SÁNG TÁC" NÓ

Một trong nhưng con đường trả lời câu hỏi: Tôi là ai, nằm ở CÂU CHUYỆN mà chúng ta đang kể về chính mình.

Dan McAdams và Jonathan Adler trong sách Social Psychological Foundations of Clinical Psychology, đã nói về Trí nhớ tự truyện và Căn tính Tự sự (Narrative Identity). Đây là lăng kính giúp chúng ta hiểu rằng: Con người là những "sinh vật kể chuyện" tự nhiên, và cách chúng ta kể về nỗi đau hay niềm vui sẽ quyết định sức khỏe tinh thần của chính mình.

Hãy cùng khám phá 4 sự thật tâm lý học về "cuốn tự truyện" bên trong mỗi chúng ta.

1. TRÍ NHỚ CỦA CHÚNG TA KHÔNG PHẢI LÀ MÁY QUAY PHIM: CHÚNG TA LÀ NHỮNG "NHÀ SỬ HỌC XÉT LẠI"

Chúng ta thường lầm tưởng trí nhớ giống như một thước phim ghi lại chính xác từng sự kiện đã xảy ra. Nhưng thực tế, bộ não hoạt động phức tạp hơn nhiều. Các nhà tâm lý học khẳng định rằng chúng ta liên tục thực hiện quá trình "tái cấu trúc có chọn lọc" (selective reconstruction) đối với quá khứ.

Theo Erik Erikson, để trưởng thành, chúng ta phải chọn lọc và sắp xếp lại quá khứ sao cho nó có ý nghĩa với con người hiện tại.

• Chúng ta không nhớ tất cả mọi thứ. Căn tính tự sự là tập hợp những ký ức được não bộ lựa chọn vì chúng phù hợp với niềm tin hiện tại của chúng ta.

• Điều này có nghĩa là: Quá khứ không phải là một tảng đá cố định đè nặng lên vai. Về mặt tâm lý, chúng ta có quyền năng của một "người sáng tạo" (creator), có thể sắp xếp lại ý nghĩa của lịch sử đời mình để phục vụ cho sự phát triển trong tương lai.

2. KỊCH BẢN CUỘC ĐỜI: CHÚNG TA ĐANG KỂ CÂU CHUYỆN "VƯƠN LÊN" HAY "Ô NHIỄM"?

Cùng một biến cố, nhưng cách hai người kể về nó có thể dẫn đến hai số phận tâm lý trái ngược. Nghiên cứu đã chỉ ra hai mô hình tự sự phổ biến nhất chi phối sức khỏe tinh thần của chúng ta:

Mô hình "Cứu chuộc" (Redemption Sequence) – Dấu hiệu của “sức bật”

Đây là kịch bản mà một sự kiện tiêu cực hoặc đau khổ xảy ra, nhưng cuối cùng lại dẫn đến một kết quả tích cực hoặc sự trưởng thành về nhân cách.

• Ví dụ: "Giai đoạn thất nghiệp đó thật kinh khủng (tiêu cực), nhưng chính nhờ khoảng lặng đó, tôi mới nhận ra đam mê thực sự và xây dựng sự nghiệp riêng (tích cực)."

• Hệ quả: Những người sở hữu "Cái tôi cứu chuộc" (The Redemptive Self) thường có mức độ hạnh phúc cao hơn, và đặc biệt là có tính Generativity (tính kế thừa/sáng tạo xã hội) – họ khao khát đóng góp cho cộng đồng và thế hệ sau.

Mô hình "Ô nhiễm" (Contamination Sequence) – Dấu hiệu của tổn thương

Ngược lại, đây là kịch bản mà một sự kiện đang tốt đẹp đột ngột chuyển sang tồi tệ, và cái kết tiêu cực đó phá hủy, hay "làm ô nhiễm" toàn bộ ý nghĩa tốt đẹp trước đó.

• Ví dụ: "Chúng tôi đang có một kỳ nghỉ tuyệt vời, rồi một cuộc cãi vã nổ ra. Nó chứng minh rằng cuộc hôn nhân này ngay từ đầu đã là một sai lầm và tôi sẽ không bao giờ được hạnh phúc."

• Hệ quả: Nghiên cứu của Adler và cộng sự (2006) đã chỉ ra một sự thật đáng báo động: Số lượng các "chuỗi ô nhiễm" trong câu chuyện đời người là yếu tố dự báo trầm cảm mạnh mẽ hơn cả phong cách quy gán nguyên nhân.

3. ĐỐI DIỆN VỚI NỖI ĐAU: ĐỪNG VỘI VÃ TÌM "TIA HY VỌNG"

Trong văn hóa đại chúng, chúng ta hay nghe lời khuyên "hãy suy nghĩ tích cực". Tuy nhiên, khoa học cảnh báo rằng việc vội vàng tìm kiếm mặt tích cực (positive illusions) mà chối bỏ nỗi đau thực sự có thể là một cơ chế phòng vệ kém thích nghi.

Để một biến cố đau thương thực sự trở thành chất liệu cho sự trưởng thành, chúng ta cần một quy trình nhận thức gồm 2 bước (Pals, 2006):

1. Bước 1 - Khám phá sâu (Exploration in depth): Chúng ta phải đủ dũng cảm để nhìn thẳng vào vết thương, phân tích xem nó cảm thấy như thế nào, tại sao nó xảy ra và nó có vai trò gì trong cuộc đời mình.

2. Bước 2 - Tìm kiếm giải pháp tích cực (Positive resolution): Chỉ sau khi đã thấu hiểu nỗi đau, chúng ta mới có thể tìm thấy bài học, ý nghĩa mới, hoặc sự bình an.

Một cuộc đời không được xem xét kỹ lưỡng sẽ thiếu đi chiều sâu cần thiết để xây dựng một căn tính vững vàng.

4. “TRỊ LIỆU TÂM LÝ” NHƯ MỘT HÀNH TRÌNH "BIÊN TẬP" LẠI CỐT TRUYỆN

Dưới góc độ tâm lý học xã hội, trị liệu tâm lý được xem là một "nỗ lực cứu chuộc" (redemptive enterprise).

Khi chúng ta tìm đến các chuyên gia tâm lý, đó không chỉ là để chữa bệnh hay loại bỏ các triệu chứng. Đó là quá trình chúng ta cùng nhà trị liệu ngồi lại, xem xét những đoạn văn rời rạc, những chương đời đau khổ, và cùng nhau "biên tập" (re-author) lại chúng.

Thú vị hơn, cách chúng ta kể về chính quá trình trị liệu của mình cũng phản ánh sự hồi phục:

• Những người có sức khỏe tâm thần tốt thường kể về trị liệu như một "Trận chiến thắng lợi" – nơi họ dũng cảm đối mặt với con quái vật (vấn đề tâm lý) và chiến thắng.

• Những người có sự phát triển cái tôi cao (high ego development) lại thường xem trị liệu như một "Hành trình phát triển" – một chương quan trọng trong cuốn tiểu thuyết dài của sự trưởng thành liên tục.

LỜI KẾT

Sự kiện đã xảy ra là bất biến. Nhưng ý nghĩa của sự kiện đó hoàn toàn nằm trong quyền kiểm soát của chúng ta.

Cách hình thành lăng kính nhìn nhận thế giới của chúng taNhững trải nghiệm đầu đời định hình cách chúng ta nhìn nhận thế...
16/01/2026

Cách hình thành lăng kính nhìn nhận thế giới của chúng ta

Những trải nghiệm đầu đời định hình cách chúng ta nhìn nhận thế giới và tương tác với mọi người. Nếu trải nghiệm chủ đạo của bạn khi còn nhỏ là được yêu thương và che chở, bạn thường sẽ kỳ vọng nhận được sự đối đãi tử tế sau này. Ngược lại, nếu bạn từng chịu tổn thương sâu sắc hoặc bị bỏ bê, bạn sẽ có xu hướng nghĩ rằng mình sẽ còn gặp nhiều đau khổ và ghẻ lạnh hơn nữa trong cuộc đời.

Các trải nghiệm tạo ra một khuôn khổ giúp ta hiểu về thế giới và cách nó vận hành, và khuôn khổ này đóng vai trò như một bộ lọc tác động đến cách chúng ta tiếp nhận thông tin mới. Điều này giống như việc đeo kính râm và thấy cả thế giới nhuốm màu của cặp kính đó: mọi thứ đều được lọc qua cái bóng của những trải nghiệm quá khứ, dù là hạnh phúc hay bất hạnh, thú vị hay đáng lo ngại, êm đềm hay đáng sợ. Ngay cả khi ta không nhận thức được sự tác động ngầm này, nó vẫn có thể định hình các lựa chọn và phản ứng của ta, cũng như quan điểm của ta về bản thân, về người khác và về thế giới nói chung.

Khuôn khổ này liên kết ba yếu tố: lối tư duy, cảm xúc và cách hành xử của chúng ta. Nếu được chăm sóc chu đáo, bạn có thể nghĩ rằng những người khác thường thân thiện, cảm thấy thoải mái khi ở bên họ và bản thân bạn cũng cư xử thân thiện. Ngược lại, nếu liên tục bị la mắng, ngược đãi và chỉ trích, bạn có thể nghĩ rằng người khác về cơ bản là thù địch, cảm thấy bị họ đe dọa, và hành xử theo cách tự bảo vệ mình cũng như dựng lên các rào chắn phòng thủ.

Nếu những khuôn khổ hay quy tắc sống này vẫn tồn tại khi cuộc sống của chúng ta đã bước sang trang mới, chúng có thể bắt đầu gây rắc rối. Ở một mức độ nào đó, chúng ta đang phản ứng với hiện tại không phải theo đúng bản chất thực của nó, mà qua cái bóng của “ngày xưa” đang phủ lên nó. Nếu các góc nhìn hay “quy tắc sống” của chúng ta không thay đổi, thì có nguy cơ chúng ta sẽ liên tục gặp phải những vấn đề tương tự lặp đi lặp lại.

Các khuôn khổ giống như những thói quen ăn sâu: chúng rất khó thay đổi, và ban đầu ta rất dễ quay lại lối mòn cũ. Vì vậy, sẽ rất hữu ích nếu bạn luôn ghi nhớ lý do tại sao mình muốn thay đổi, cũng như nhìn nhận rõ những bất lợi nếu cứ tiếp tục sống như hiện tại. Năm bất lợi phổ biến nhất của việc sống với một khuôn khổ “lỗi thời” bao gồm:

Cảm giác bế tắc

Những cảm xúc và khó khăn quen thuộc cứ lặp đi lặp lại. Nếu không có sự giúp đỡ, hoặc không biết phải làm gì, dường như sẽ chẳng còn hy vọng nào cho sự thay đổi, và do đó cũng chẳng có lý do gì để cố gắng thay đổi.

Cảm giác tồi tệ về bản thân

Sự tự trách móc, và đôi khi cả cảm giác xấu hổ, thường ẩn nấp đâu đó trong tâm trí, kéo theo đó là sự thiếu tự tin và lòng tự trọng thấp. Việc hành động để khám phá và thay đổi theo cách bạn muốn sẽ giúp bạn suy nghĩ tích cực hơn về bản thân – để cảm thấy tốt hơn và làm được nhiều điều mình muốn hơn.

Suy nghĩ rằng bạn xứng đáng bị trừng phạt

Nếu bạn cho rằng việc mình bị đối xử tệ bạc là lỗi của mình, bạn cũng có thể nghĩ rằng mình không xứng đáng nhận được điều gì tốt đẹp hơn, hoặc rằng bản chất con người bạn có điều gì đó sai trái hay xấu xa: rằng bạn đã thất bại theo cách nào đó, hoặc không thể sống đúng với tiêu chuẩn của chính mình. Suy nghĩ này đã bỏ qua hành vi sai trái của người đã làm tổn thương bạn, cũng như thực tế rằng khi sự việc xảy ra, bạn còn nhỏ dại – cả về thể chất lẫn nhận thức. Suy nghĩ theo lối này còn phản tác dụng bởi nó ngăn cản ý chí thay đổi. Có thể bạn cảm thấy không muốn đổ lỗi cho người khác – rằng làm vậy cũng chẳng đi đến đâu. Nếu bạn cảm thấy như vậy thì việc tìm kiếm sự giúp đỡ sẽ rất hữu ích. Một người khác sẽ dễ dàng giúp bạn nhận ra rằng bạn không xấu – rằng những điều tồi tệ đã xảy ra với bạn, và sự tồi tệ đó đã trở thành một phần trong khuôn khổ nội tâm của bạn.

Các mối quan hệ không trọn vẹn

Nhiều trải nghiệm rắc rối thời thơ ấu có liên quan đến các mối quan hệ: sự mất mát, bỏ bê, hoặc ngược đãi; hay bị chỉ trích, trêu chọc, bắt nạt, hoặc bị cô lập. Hậu quả là, các khuôn khổ lỗi thời thường gây ra những tác động tiêu cực và phá hoại lên các mối quan hệ sau này, ví dụ như khiến người ta tránh việc quá thân thiết, hoặc đối xử với mọi người bằng sự ngờ vực, kìm hãm xu hướng thân thiện tự nhiên của chính họ.

Các khía cạnh của hạnh phúc1. Cảm giác hạnh phúc. Đó là sự vui thích hoặc tâm trạng phấn chấn. Theo nghĩa này, hạnh phúc...
13/01/2026

Các khía cạnh của hạnh phúc

1. Cảm giác hạnh phúc. Đó là sự vui thích hoặc tâm trạng phấn chấn. Theo nghĩa này, hạnh phúc bắt nguồn từ trải nghiệm riêng tư của mỗi người: nó thường đến và đi nhanh chóng, và là phản ứng trước những gì đang diễn ra ngay lúc đó (ví dụ như khi đang xem một bộ phim). Cảm giác hạnh phúc bao gồm cả trạng thái tĩnh lặng và trạng thái sôi nổi: sự thanh thản hay mãn nguyện, và sự phấn khích; cảm giác trọn vẹn cùng sự hào hứng hoặc niềm vui sướng.

2. Cảm giác sống có mục đích. Đó là cảm giác rằng những gì bạn đang làm đều có ý nghĩa. Điều đó quan trọng với bạn, hoặc phù hợp với các giá trị của bạn (ví dụ: giúp đỡ người khác; làm một việc gì đó có ích). Những hoạt động tạm thời, mặc dù có thể mang lại cảm giác vui vẻ trong ngắn hạn (như ăn thêm thanh sô-cô-la, uống thêm ly rượu, hay ngồi vẽ vời linh tinh thay vì viết báo cáo), nhưng có thể sẽ không mang lại được niềm hạnh phúc bền lâu vốn đến từ việc sống có mục đích.

3. Sự hài lòng về cuộc sống. Đó là cảm giác rằng bạn đang sống, hoặc cho đến nay đã sống một cuộc đời tốt đẹp. Ví dụ, điều này có thể là việc nuôi dạy gia đình, làm việc chăm chỉ, hoặc đóng góp cho cộng đồng hay văn hóa của bạn. Sự tận tụy đó rốt cuộc có thể mang lại sự thỏa mãn, ngay cả khi những hoạt động bạn đang làm không đem tới nhiều niềm vui vào thời điểm thực hiện.

4. Cảm giác về sự an lạc. Đó là cảm giác rằng bạn đang phát triển mạnh mẽ. Điều này có thể hiểu là bạn khỏe mạnh cả về thể chất lẫn tinh thần; có đủ ăn và có chỗ ở; có cơ hội để hiện thực hóa (ít nhất là một phần) tiềm năng của mình, và có tự do đưa ra quyết định—để sống cuộc đời của chính mình.

Xây dựng thái độ giúp hạnh phúc trở nên dễ dàng hơn

Sự chấp nhận

Các nghiên cứu gần đây đã chia con người thành hai nhóm lớn dựa trên cách họ đưa ra các quyết định cá nhân: người cầu toàn (maximizers) và người biết đủ (satisficers). Người cầu toàn rất coi trọng việc đưa ra được quyết định tốt nhất. Đối với họ, việc đánh giá tất cả các lựa chọn là rất quan trọng, và quan trọng hơn cả là, sau khi đã quyết định xong, họ vẫn tiếp tục băn khoăn liệu đó có phải là quyết định tốt nhất hay chưa. Ngược lại, người biết đủ chỉ quan tâm đến việc đưa ra một quyết định "đủ tốt".

Ví dụ, nếu bạn cần một chiếc áo khoác mới cho mùa đông, sẽ có những cách tiếp cận khác nhau. Người cầu toàn thường sẽ tìm kiếm cả ngày để có được chiếc áo hoàn hảo, đi hết cửa hàng này đến cửa hàng khác, và chỉ đưa ra quyết định (nếu có) vào cuối ngày. Người biết đủ thường đơn giản là chọn chiếc áo "đủ tốt", đáp ứng đủ các tiêu chí, ngay cả khi đó mới chỉ là cửa hàng đầu tiên hoặc thứ hai họ ghé qua.

Một phát hiện thú vị là người cầu toàn lại ít hạnh phúc hơn người biết đủ. Họ ít hài lòng hơn với các quyết định mình đưa ra, chịu ảnh hưởng tiêu cực nhiều hơn từ sự so sánh xã hội, và dễ nảy sinh cảm giác hối tiếc hơn. Nói cách khác, việc quá bận tâm để đưa ra quyết định tốt nhất sẽ khiến bạn kém hạnh phúc hơn so với việc chỉ cần đưa ra một quyết định hợp lý.

Việc trở thành người cầu toàn hay người biết đủ không phải là điều bất biến. Đúng hơn, đó là một thái độ. Và thái độ thì có thể thay đổi, đặc biệt là khi bạn có lý do chính đáng để làm vậy. Để tạo điều kiện tốt cho hạnh phúc, hãy đưa ra những lựa chọn hợp lý và thỏa đáng, nhưng đừng tốn quá nhiều công sức lo lắng xem liệu mình đã đưa ra quyết định tốt nhất hay chưa. Việc áp dụng thái độ chấp nhận sẽ giúp người cầu toàn bớt theo đuổi chủ nghĩa hoàn hảo, bớt cảm thấy cuộc sống không đáp ứng được những tiêu chuẩn khắt khe của họ, cũng như bớt tự chỉ trích bản thân hơn. Thật nghịch lý là, để tối đa hóa cơ hội hạnh phúc, tốt hơn hết bạn đừng trở thành người cầu toàn, mà hãy là một người biết đủ.

Lòng biết ơn và sự trân trọng

Tiếp nhận cuộc sống với lòng biết ơn về những gì mình đang có sẽ giúp gia tăng hạnh phúc. Khả năng trân trọng những điều bình dị cũng có tác dụng tương tự: như việc được đến một nơi chốn xinh đẹp hay được nghe nhạc; có được thứ bạn cần hoặc coi trọng như một bữa ăn ngon hay một nơi yên tĩnh để nghỉ ngơi. Điều này còn giúp cải thiện chất lượng giấc ngủ, và có một số bằng chứng cho thấy nó thúc đẩy những hành vi vị tha.

Các nghiên cứu đã xem xét liệu việc ghi nhận và theo dõi những điều khiến ta biết ơn mỗi ngày có mang lại lợi ích gì khác biệt so với việc làm điều đó hàng tuần hay không: và câu trả lời là có. Việc thực hành hàng ngày mang lại hiệu quả tích cực lớn hơn.

Một cách đơn giản để gia tăng hạnh phúc là dành ra vài phút mỗi ngày để liệt kê những điều khiến bạn cảm thấy biết ơn hoặc trân trọng. Sẽ hữu ích hơn nếu bạn viết những câu trả lời đó ra giấy thay vì chỉ giữ chúng trong đầu. Những hướng dẫn thực hành hàng ngày dưới đây, dựa trên các phương pháp được sử dụng trong nghiên cứu, có thể sẽ giúp ích cho bạn.

Trong cuộc sống, có rất nhiều điều, dù lớn hay nhỏ, mà chúng ta có thể cảm thấy biết ơn. Hãy nhớ lại vài ngày vừa qua và viết ra tối đa năm điều trong cuộc sống khiến bạn cảm thấy biết ơn hoặc cảm kích.

Hãy nghĩ về những sự việc cụ thể trong vài ngày qua cũng như những "phước lành" trong cuộc sống của bạn nói chung—ví dụ như những người bạn đặc biệt.

CHẤP NHẬN KHÔNG PHẢI LÀ BUÔNG XUÔINhiều người sợ rằng nếu chấp nhận bản thân "như chính mình đang là", họ sẽ trở nên lườ...
09/01/2026

CHẤP NHẬN KHÔNG PHẢI LÀ BUÔNG XUÔI

Nhiều người sợ rằng nếu chấp nhận bản thân "như chính mình đang là", họ sẽ trở nên lười biếng và không chịu phát triển.

Sự thay đổi bền vững chỉ xảy ra sau khi bạn đã chấp nhận bản thân. Giống như bạn phải biết mình đang đứng ở đâu trên bản đồ (chấp nhận vị trí hiện tại) thì mới có thể vạch đường đi tiếp (thay đổi).

Tách biệt Con người và Hành vi:

Bạn có thể không thích việc mình hay trì hoãn (Hành vi).

Nhưng bạn vẫn yêu thương bản thân mình (Con người).

Khi bạn không còn ghét bỏ bản thân vì những sai lầm, bạn sẽ có nhiều năng lượng hơn để sửa chữa chúng thay vì chìm trong sự dằn vặt.

Chúng ta thường dễ bị tổn thương và cảm thấy giá trị của mình thật ít ỏi, một phần là vì ta có xu hướng định giá chính mình dựa trên những gì mình làm được.

Chỉ bằng cách tìm thấy bên trong mình một cảm nhận về giá trị không phụ thuộc vào thành tích, tài năng, hay bất cứ đặc điểm nào tương tự – ta mới có thể xây dựng được cho mình một lòng tự trọng mang lại một nền tảng vững chãi hơn.

Trong những khoảnh khắc tĩnh lặng nhất của cuộc đời, khi ánh đèn đô thị lùi xa và những ồn ào của mạng xã hội lắng xuống...
05/01/2026

Trong những khoảnh khắc tĩnh lặng nhất của cuộc đời, khi ánh đèn đô thị lùi xa và những ồn ào của mạng xã hội lắng xuống, chúng ta thường đối diện với một vị khách không mời mang tên "Cô Đơn". Cảm giác ấy nhói buốt và hoang hoải, khiến ta tự hỏi: Phải chăng mình quá yếu đuối? Phải chăng mình đang sai lầm ở đâu đó?

Nhưng nếu nhìn sâu, ta sẽ nhận ra một sự thật khác: Cô đơn không phải là một khiếm khuyết của tâm hồn. Đó là tiếng vọng của bản năng sinh tồn, là lời nhắc nhở thiêng liêng rằng: Chúng ta không được sinh ra để tồn tại một mình.

Hàng ngàn năm trước, trên những vùng đất hoang sơ khắc nghiệt, tổ tiên của chúng ta đã thấu hiểu một chân lý tàn khốc: Sự tách biệt đồng nghĩa với cái chết. Đối với người thợ săn hái lượm, việc tập hợp thành nhóm không phải là một lựa chọn xã giao, mà là chiến lược duy nhất để bảo toàn mạng sống trước thú dữ và thiên tai.

Chính vì thế, tạo hóa đã khắc sâu vào mã gen của loài người một cơ chế báo động. Elliot Aronson, một nhà tư tưởng lớn về tâm lý xã hội, đã định danh con người là "những động vật xã hội". Khi nỗi cô đơn ập đến, đó chính là lúc cơ chế sinh học cổ xưa đang vận hành. Nó giống như cơn đau khi tay chạm vào lửa, hay cơn đói khi dạ dày trống rỗng. Đó là tín hiệu khẩn thiết từ sâu thẳm tiềm thức, hối thúc chúng ta phải tìm về với đồng loại để được an toàn.

Chúng ta thường mải miết đi tìm sự kính trọng, danh vọng hay khát khao khẳng định bản thân. Abraham Maslow đã chỉ ra một trật tự khó có thể đảo lộn: Ngay sau khi cái bụng được no và thân thể được an toàn, con người buộc phải thỏa mãn nhu cầu được yêu thương và thuộc về (Belongingness).

Nếu thiếu đi sự kết nối, thiếu đi cảm giác mình là một phần của ai đó hay một cộng đồng nào đó, thì mọi nỗ lực vươn cao hơn đều trở nên chông chênh. Khi cảm thấy bị tách biệt hay không được yêu thương, con người lập tức rơi vào trạng thái cảm thấy bản thân vô giá trị. Nỗi đau của sự cô độc có sức tàn phá ghê gớm, nó kìm hãm sự phát triển và ngăn cản chúng ta chạm tới phiên bản tốt đẹp nhất của chính mình.

Vậy đâu là giải pháp cho cơn đau dai dẳng này? Khoa học về hạnh phúc đã đưa ra một kết luận giản dị nhưng đáng suy ngẫm: Nguồn gốc mạnh mẽ nhất của sự an lạc và sức khỏe tinh thần nằm ở chất lượng của các mối quan hệ.

Sự gần gũi về mặt cảm xúc, sự hiện diện của những người sẵn sàng bảo vệ và sẻ chia chính là tấm khiên vững chắc nhất trước bão giông cuộc đời. Những người duy trì được mạng lưới xã hội bền chặt—dù chỉ là vài người bạn tâm giao hay một gia đình êm ấm—thường ít bị suy giảm chức năng đời sống và giữ được sự minh mẫn, hạnh phúc lâu dài hơn.

Nếu hôm nay bạn cảm thấy cô đơn, xin đừng vội trách cứ bản thân. Hãy trân trọng cảm giác ấy như một người đưa tin trung thực. Nó đang nhắc nhở bạn rằng trái tim bạn vẫn đang hoạt động đúng chức năng của một con người: Khao khát được kết nối.

Đừng lờ đi tiếng gọi ấy. Bởi vì cuối cùng, chúng ta chỉ thực sự sống khi chúng ta sống cùng nhau.

Những Cách Đơn Giản Để Trở Về Hiện TạiMười Hơi Thở Đây là một bài tập đơn giản giúp bạn định tâm và kết nối lại với môi ...
28/12/2025

Những Cách Đơn Giản Để Trở Về Hiện Tại

Mười Hơi Thở

Đây là một bài tập đơn giản giúp bạn định tâm và kết nối lại với môi trường xung quanh. Hãy thực hành bài tập này suốt cả ngày, đặc biệt là bất cứ khi nào bạn nhận thấy mình đang bị cuốn theo những suy nghĩ và cảm xúc miên man.

1. Hít vào mười hơi thật chậm và sâu. Tập trung thở ra chậm hết mức có thể cho đến khi phổi hoàn toàn trống rỗng - rồi để phổi tự động nạp đầy không khí trở lại.

2. Ghi nhận cảm giác khi phổi xẹp xuống. Ghi nhận khi phổi căng đầy. Để ý lồng ngực phồng lên và xẹp xuống. Để ý sự nâng lên và hạ xuống nhẹ nhàng của đôi vai.

3. Hãy xem liệu bạn có thể để những suy nghĩ đến rồi đi giống như những chiếc xe đang chạy ngang qua nhà mình hay không.

4. Mở rộng sự ý thức: đồng thời chú ý đến hơi thở và cơ thể của bạn. Sau đó nhìn quanh phòng và ghi nhận những gì bạn có thể nhìn thấy, nghe thấy, ngửi thấy, chạm vào và cảm nhận.

Thả Neo (Drop Anchor)

Đây là một bài tập đơn giản khác giúp bạn định tâm và kết nối với thế giới xung quanh. Hãy thực hành suốt cả ngày, đặc biệt khi bạn thấy mình đang mắc kẹt trong những suy nghĩ và cảm xúc.

1. Đặt hai bàn chân chạm đất thật vững chãi.

2. Ấn bàn chân xuống - cảm nhận sàn nhà bên dưới đang nâng đỡ bạn.

3. Để ý độ căng của cơ bắp ở chân khi bạn ấn chân xuống sàn.

4. Để ý toàn bộ cơ thể - và cảm giác trọng lực đang chảy dọc từ đầu, qua cột sống, xuống chân và vào hai bàn chân.

5. Bây giờ hãy nhìn quanh và ghi nhận những gì bạn có thể thấy và nghe được xung quanh mình. Nhận biết rõ bạn đang ở đâu và đang làm gì.

Ghi Nhận Năm Điều Xung Quang
Đây lại là một bài tập đơn giản nữa để giúp bạn lấy lại sự cân bằng và tương tác với môi trường hiện tại. Hãy thực hành khi bạn thấy mình bị cuốn trôi bởi suy nghĩ và cảm xúc.

1. Dừng lại một chút.

2. Nhìn xung quanh và ghi nhận năm thứ mà bạn có thể nhìn thấy.

3. Lắng nghe cẩn thận và ghi nhận năm âm thanh mà bạn có thể nghe thấy.

4. Ghi nhận năm thứ bạn có thể cảm nhận được đang tiếp xúc với cơ thể mình (ví dụ: chiếc đồng hồ trên cổ tay, quần áo chạm vào da chân, không khí lướt qua mặt, bàn chân chạm sàn, hay lưng dựa vào ghế).

5. Cuối cùng, hãy thực hiện tất cả những điều trên cùng một lúc.

Toolkit  #4 của Liệu pháp Giải quyết Vấn đề (PST) tập trung vào "lõi" của việc giải quyết vấn đề: Giải quyết vấn đề có k...
10/12/2025

Toolkit #4 của Liệu pháp Giải quyết Vấn đề (PST) tập trung vào "lõi" của việc giải quyết vấn đề: Giải quyết vấn đề có kế hoạch (Planful Problem Solving). Đây là phong cách giải quyết vấn đề mang tính xây dựng nhất, giúp bạn tiếp cận khó khăn một cách hệ thống, có suy xét thay vì bốc đồng hay né tránh.

Phương pháp này bao gồm 4 bộ kỹ năng chính, được thực hiện tuần tự:

1. Problem Definition (Định nghĩa Vấn đề & Đặt Mục tiêu):

Mục đích: Làm rõ bản chất thực sự của vấn đề, xác định điều bạn muốn đạt được (mục tiêu) một cách thực tế, và nhận diện những rào cản chính đang ngăn cản bạn. Giống như xác định điểm đến và chướng ngại vật trên bản đồ trước khi lên đường.

Tại sao quan trọng: "Một vấn đề được định nghĩa tốt là đã giải quyết được một nửa". Định nghĩa sai dẫn đến giải pháp sai.

2. Generation of Alternatives (Tạo ra các Giải pháp Thay thế):

Mục đích: Sử dụng kỹ thuật brainstorming để nghĩ ra càng nhiều càng tốt các cách khả thi để vượt qua rào cản và đạt được mục tiêu đã đề ra.

Tại sao quan trọng: Tránh "tư duy đường hầm", mở rộng lựa chọn, tăng khả năng tìm ra giải pháp sáng tạo và hiệu quả.

3. Decision Making (Ra Quyết định):

Mục đích: Đánh giá một cách có hệ thống các giải pháp đã nghĩ ra, dự đoán ưu và nhược điểm (hệ quả) của từng giải pháp, và lựa chọn giải pháp (hoặc kết hợp các giải pháp) tốt nhất để đưa vào kế hoạch hành động.

Tại sao quan trọng: Giúp bạn đưa ra lựa chọn sáng suốt, tối đa hóa lợi ích và giảm thiểu rủi ro, tránh những quyết định vội vàng có thể gây thêm vấn đề.

4. Solution Implementation & Verification (Thực hiện & Kiểm tra Giải pháp):

Mục đích: Triển khai kế hoạch hành động đã chọn, theo dõi sát sao kết quả thực tế, và đánh giá xem giải pháp có thực sự hiệu quả hay không, có cần điều chỉnh gì thêm không.

Tại sao quan trọng: Biến ý tưởng thành hiện thực, đảm bảo giải pháp thực sự giải quyết được vấn đề, và học hỏi từ kinh nghiệm để làm tốt hơn trong tương lai.

Bốn bước này tạo thành một chu trình linh hoạt. Đôi khi bạn cần quay lại các bước trước để điều chỉnh nếu gặp khó khăn. Nắm vững quy trình này giúp bạn tự tin và chủ động hơn khi đối mặt với bất kỳ thử thách nào trong cuộc sống.

📍 LET GO DEAR
Trợ giúp Tâm lý và Chăm sóc Sức khoẻ Tinh thần
"simple act of caring creates an endless ripple"
📞 Hotline: +84 90 111 3938
📧 Email: info@letgodear.com

Cách "tranh luận" với chính giọng nói tiêu cực trong đầu bạn.Sau khi sử dụng mô hình ABC để nhận diện những suy nghĩ tiê...
05/12/2025

Cách "tranh luận" với chính giọng nói tiêu cực trong đầu bạn.

Sau khi sử dụng mô hình ABC để nhận diện những suy nghĩ tiêu cực (phần B - Beliefs) đang góp phần tạo ra cảm xúc khó chịu (phần C - Consequences), bước tiếp theo trong Toolkit #3 của Liệu pháp Giải quyết Vấn đề (PST) là học cách thách thức những suy nghĩ đó. Nhiều suy nghĩ tiêu cực tự động thường không dựa trên sự thật mà là những giả định, diễn giải sai lệch hoặc niềm tin phi lý đã được hình thành từ lâu.

Làm thế nào để "tranh luận" với chính mình?

1. Chất vấn bằng chứng: Khách quan xem xét suy nghĩ tiêu cực của bạn:

-Bằng chứng nào ủng hộ suy nghĩ này là đúng sự thật? (Hãy tìm kiếm sự kiện cụ thể, khách quan).

-Bằng chứng nào chống lại suy nghĩ này? (Cố gắng nhìn từ góc độ khác, tìm những ngoại lệ, những tình huống trái ngược). Thường thì việc tìm bằng chứng chống lại sẽ khó hơn vì suy nghĩ tiêu cực hay dựa trên giả định. Bạn có thể hỏi ý kiến người bạn tin tưởng để có góc nhìn khác.

-Liệu có cách giải thích nào khác cho tình huống này không?

-Suy nghĩ này có giúp ích gì cho mình không? Hậu quả của việc tin vào nó là gì?

2. Tìm kiếm suy nghĩ cân bằng: Dựa trên việc phân tích bằng chứng, hãy cố gắng xây dựng một suy nghĩ mới, thực tế hơn, cân bằng hơn, mô tả tình huống một cách trung lập hơn thay vì chỉ tiêu cực. Ví dụ, thay vì "Mình thật vô dụng vì mắc lỗi này", suy nghĩ cân bằng có thể là "Mình đã mắc một lỗi, điều đó thật không may, nhưng mình có thể học hỏi từ nó và cố gắng hơn lần sau".

3. Kỹ thuật Đóng vai Đảo ngược: Nếu bạn gặp khó khăn trong việc tự tranh luận, người trợ giúp có thể đóng vai người có niềm tin tiêu cực giống bạn, và nhiệm vụ của bạn là đưa ra những lý lẽ hợp lý để thuyết phục "người đó" thay đổi suy nghĩ. Việc này giúp bạn tự mình nói ra những lập luận tích cực và hợp lý, dần dần nội tâm hóa chúng.

Thách thức suy nghĩ tiêu cực cần sự luyện tập, nhưng nó giúp bạn thoát khỏi những lối mòn tư duy không lành mạnh và nhìn nhận vấn đề một cách rõ ràng, xây dựng hơn.

📍 LET GO DEAR
Trợ giúp Tâm lý và Chăm sóc Sức khoẻ Tinh thần
"simple act of caring creates an endless ripple"
📞 Hotline: +84 90 111 3938
📧 Email: info@letgodear.com

Hiểu vấn đề rõ ràng hơn thông qua kỹ thuật ABCBạn có thường làm gì khi rơi vào trạng thái buồn bã, lo lắng hay tức giận ...
04/12/2025

Hiểu vấn đề rõ ràng hơn thông qua kỹ thuật ABC

Bạn có thường làm gì khi rơi vào trạng thái buồn bã, lo lắng hay tức giận và cảm thấy như bị mắc kẹt trong những suy nghĩ rối ren? Liệu pháp Giải quyết Vấn đề (PST) cho rằng cách chúng ta diễn giải tình huống (suy nghĩ, niềm tin) ảnh hưởng trực tiếp đến cảm xúc và hành vi của chúng ta, chứ không chỉ do bản thân tình huống đó. Suy nghĩ tiêu cực có thể trở thành một rào cản lớn, khiến bạn mất động lực và khó khăn trong việc tìm ra giải pháp hiệu quả.

Toolkit #3 của PST giới thiệu Mô hình ABC – một công cụ mạnh mẽ, mượn từ liệu pháp nhận thức-hành vi, giúp bạn nhận diện và thay đổi những kiểu tư duy không lành mạnh này:

• A = Activating Event (Sự kiện Kích hoạt): Tình huống, sự việc cụ thể đã xảy ra (ví dụ: bị sếp phê bình, cãi nhau với bạn bè).

• B = Beliefs (Niềm tin/Suy nghĩ): Những gì bạn tin hoặc tự nói với bản thân về sự kiện A (ví dụ: "Mình thật vô dụng," "Anh ấy/cô ấy không tôn trọng mình," "Mọi chuyện thật tồi tệ"). Đây thường là những suy nghĩ tự động, tiêu cực, đôi khi phi lý. Hãy chú ý những từ mang tính phán xét ("nên", "phải"), thảm họa hóa ("kinh khủng", "không thể chịu nổi"), hoặc khái quát hóa quá mức ("luôn luôn", "không bao giờ").

• C = Consequences (Hệ quả): Phản ứng cảm xúc (buồn, giận, lo lắng) và hành vi của bạn sau khi có suy nghĩ B về sự kiện A.

Bằng cách sử dụng Bảng ghi ABC (ABC Thought Record), bạn có thể tập cách "bóc tách" phản ứng của mình: ghi lại sự kiện A, những suy nghĩ tự động B xuất hiện, và hệ quả cảm xúc C. Bước đầu tiên này giúp bạn nhận thức rõ hơn về mối liên hệ giữa suy nghĩ và cảm xúc, mở đường cho việc thay đổi những niềm tin tiêu cực thành những suy nghĩ cân bằng và thực tế hơn ở các bước tiếp theo.

Hãy thử nhớ lại một tình huống gần đây khiến bạn khó chịu và phân tích theo mô hình ABC xem sao?

📍 LET GO DEAR
Trợ giúp Tâm lý và Chăm sóc Sức khoẻ Tinh thần
"simple act of caring creates an endless ripple"
📞 Hotline: +84 90 111 3938
📧 Email: info@letgodear.com

Món Quà Của Sự Hiện Diện: Khi Trái Tim Biết Lắng NgheCó bao giờ bạn tự hỏi điều gì thực sự xoa dịu một tâm hồn đang tổn ...
01/12/2025

Món Quà Của Sự Hiện Diện: Khi Trái Tim Biết Lắng Nghe

Có bao giờ bạn tự hỏi điều gì thực sự xoa dịu một tâm hồn đang tổn thương? Chúng ta thường loay hoay tìm kiếm những lời khuyên thông thái hay những giải pháp hoàn hảo. Nhưng sự thật – một sự thật vừa khoa học vừa đầy tính nhân văn – lại giản đơn hơn thế rất nhiều.

Không phải kỹ thuật cao siêu, mà chính mối quan hệ chân thành mới là liều thuốc chữa lành mạnh mẽ nhất.

Hãy cùng khám phá nghệ thuật của "Sự Hiện Diện Trọn Vẹn" – cách để chúng ta trở thành bến đỗ bình yên cho người khác.

1. "Tôi Cảm Thấy Được Thấu Hiểu" – Phép Màu Của Sự Cộng Hưởng

Nhà tâm lý học Carl Rogers từng nêu quan điểm về thấu cảm: "Thấu cảm là khi ta cảm nhận nỗi lòng của người khác như nỗi lòng của chính mình, nhưng vẫn luôn đủ tỉnh táo để nhớ rằng mình chỉ đang đặt mình vào vị trí của họ chứ không bị cuốn trôi theo cảm xúc đó. Điều này vô cùng cần thiết cho việc trị liệu."

Đó không chỉ là việc ngồi đó và gật đầu. Đó là khi bạn gạt bỏ những lo toan của riêng mình để tâm trí và trái tim thực sự hòa nhịp với người đối diện. Khi đó, một điều kỳ diệu xảy ra: Sự "cộng hưởng" (resonance). Hai tâm hồn tách biệt bỗng trở nên hòa điệu, và người kia cảm thấy an toàn tuyệt đối vì họ biết mình đang "được cảm nhận" (feeling felt).

2. Dũng Cảm Để "Ngồi Yên" Trong Giông Bão

Có một nghịch lý là chúng ta thường sợ nỗi đau. Khi thấy ai đó buồn, phản xạ đầu tiên của ta là muốn "sửa chữa" nó, muốn làm họ vui lên ngay lập tức. Nhưng chánh niệm dạy chúng ta một cách tiếp cận dịu dàng hơn: Sự can đảm để đồng hành.

Những người tìm đến nhà trị liệu với những vấn đề khổ đau sâu sắc. Nhà trị liệu ban đầu đã cố gắng đưa ra mọi lời khuyên tích cực nhưng vô vọng. Chỉ đến khi nhà trị liệu buông bỏ mong muốn "sửa chữa", chấp nhận cùng họ bước vào bóng tối, cùng cảm nhận sự bế tắc của họ, thì khi ấy mới bắt đầu thấy tia hy vọng .

Bài học ở đây thật đẹp: Đôi khi, món quà lớn nhất bạn có thể trao tặng không phải là ánh sáng chói lòa xua tan bóng tối, mà là sự can đảm để ngồi cùng họ trong bóng tối đó mà không sợ hãi .

3. Đặt Xuống Những Lớp “Khiên” Để Thực Sự Kết Nối

Bạn có bao giờ cảm thấy áp lực phải tỏ ra thông minh hay sắc sảo khi trò chuyện? Sự thật là, chính cái tôi muốn "thể hiện" đó lại là bức tường ngăn cách lớn nhất.

Thực hành chánh niệm giúp chúng ta nuôi dưỡng "tâm thế người mới bắt đầu" (beginner's mind). Đó là khi bạn nhìn người thân, bạn bè hay khách hàng của mình như thể lần đầu tiên gặp gỡ, không phán xét, không định kiến. Khi buông bỏ gánh nặng "tôi biết rồi", chúng ta mới thực sự nhìn thấy vẻ đẹp và nỗi đau của con người đang hiện diện trước mặt mình.

4. Khoảng Lặng Yêu Thương

Trước khi nói điều gì đó, hãy thử dừng lại một nhịp và tự hỏi: W.A.I.T. – Why Am I Talking? (Tại sao tôi lại nói?).
Câu hỏi nhỏ này mang một sức mạnh lớn lao. Liệu tôi nói để chia sẻ, hay chỉ để lấp đầy khoảng trống vì tôi thấy ngượng ngùng? Liệu lời nói này là vì họ, hay vì cái tôi của tôi?. Một khoảng lặng đúng lúc đôi khi mang năng lượng chữa lành hơn ngàn lời nói sáo rỗng.

Có một truyền thuyết cổ xưa về những chiến binh Shambhala – những người dũng cảm sống với trái tim trần trụi, nhạy cảm và không che đậy, "như một chú bò không có lớp da".

Sự hiện diện trọn vẹn chính là con đường của những chiến binh dịu dàng ấy. Nó đòi hỏi sự dũng cảm để mở lòng, để chấp nhận và để yêu thương.

Lần tới, khi ngồi cùng ai đó, bạn hãy thử cất bỏ những bộ áo giáp, hít một hơi thật sâu, và tự nhủ: "Giây phút này, món quà quý giá nhất tôi có thể trao tặng chính là sự hiện diện trọn vẹn của mình."

Address

344 Tô Hiến Thành, Phường 14, Quận 10
Sài Gòn
700000

Opening Hours

Monday 08:30 - 21:30
Tuesday 08:30 - 21:30
Wednesday 08:30 - 21:30
Thursday 08:30 - 21:30
Friday 08:30 - 21:30
Saturday 08:30 - 21:30
Sunday 08:30 - 21:30

Telephone

+84941986885

Alerts

Be the first to know and let us send you an email when LET GO DEAR posts news and promotions. Your email address will not be used for any other purpose, and you can unsubscribe at any time.

Contact The Practice

Send a message to LET GO DEAR:

Share

Share on Facebook Share on Twitter Share on LinkedIn
Share on Pinterest Share on Reddit Share via Email
Share on WhatsApp Share on Instagram Share on Telegram