01/12/2025
“因咳而有痰者,咳为重,主治在肺;因痰而致咳者,痰为重,主治在脾”Hiểu đơn giản là: Ho trước, sinh đờm sau? Chữa ở PHẾ. Đờm có sẵn, gây ho? Chữa ở TỲ.
Nghe có vẻ lý thuyết, nhưng đây chính là lý do vì sao có người chỉ cần vài thang thuốc là dứt ho, còn có người uống đủ loại siro ho, kháng sinh, thuốc tiêu đờm suốt hàng tháng vẫn... đâu lại vào đó.
❓ Ho hay Đờm: Ai là “Thủ phạm” chính?
Khi bạn đến khám và nói “Tôi bị ho có đờm”, Bác sĩ YHCT không chỉ nhìn vào triệu chứng. Câu hỏi đầu tiên cần làm rõ là: ho rồi mới có đờm, hay vốn đã có nhiều đờm, sau đó mới sinh ho?
1️⃣ Kiểu 1: Gốc Bệnh ở PHẾ (Ho là chính)
• Ví dụ: Bệnh khởi phát đột ngột sau khi đi mưa, nhiễm lạnh. Ban đầu ho khan là chính, vài hôm sau mới có đờm (trắng loãng, hơi vàng).
• Cơ chế YHCT: Ngoại tà (Phong, Hàn) xâm phạm, làm khí ở Phế bị tắc nghẽn. Phế mất chức năng làm đờm sinh ra.
• Giải pháp: Phải thông suốt Phế khí. Khi “ống dẫn khí” được khơi thông, ho giảm, đờm tự bớt. (Giống như việc múc nước bẩn không bằng thông cống).
2️⃣ Kiểu 2: Gốc Bệnh ở TỲ (Đờm là chính)
• Ví dụ: Người bệnh vốn dĩ đã nặng nề, hay khạc đờm vào sáng sớm, ăn xong dễ đầy bụng, buồn ngủ. Tình trạng này có lâu rồi, gần đây mới bắt đầu ho nhiều hơn.
• Cơ chế YHCT: Tỳ (chủ vận hóa dịch thể) bị hư do ăn uống thất thường, ít vận động. Thủy thấp ứ lại sinh ra Đờm. Đờm tích tụ lâu ngày làm tắc nghẽn Phế và gây ho.
• Giải pháp: Phải Kiện Tỳ, hóa Đờm, táo thấp từ gốc. Nếu chỉ dùng thuốc ho, tiêu đờm mà không “chấn chỉnh” lại “nhà máy Tỳ Vị” thì bệnh sẽ tái đi tái lại.
🎯 Tự Vấn: Bạn thuộc kiểu nào?
Hãy tự để ý:
• Nếu ho sau khi thay đổi thời tiết, lúc đầu ho khan nhiều \rightarrow Nghiêng về Phế.
• Nếu người nặng nề, bụng dễ đầy, sáng nào cũng khạc đờm trước, sau đó mới ho dai dẳng \rightarrow Khả năng cao Gốc ở Tỳ.
Nhưng xin nhớ: Dù là Đông y hay Tây y, nếu ho kéo dài trên vài tuần, kèm theo khó thở, sụt cân, đờm lẫn máu... BẮT BUỘC phải đi khám ngay!
Hiểu được câu nói trên, bạn sẽ biết: Điều trị ho có đờm không chỉ là dừng cơn ho, mà là chẩn đoán đúng tạng phủ bị rối loạn (Phế hay Tỳ) để bệnh ổn định, không tái phát!
Bạn có đang bị ho và băn khoăn không biết mình thuộc trường hợp nào? Hãy chia sẻ bên dưới để chúng ta cùng trao đổi nhé!