11/11/2025
❌ TẠI SAO: Thoát vị đĩa đệm thường xuyên gây căng cơ, co cứng cơ, và chuột rút
Thoát vị đĩa đệm là một tình trạng thường gây ra các vấn đề về cơ, gân, và thần kinh. Các triệu chứng như căng cơ, co cứng cơ, và chuột rút là hiện tượng phổ biến, có thể giải thích bằng cơ chế sinh lý rõ ràng trong y học.
1. Cơ chế sinh lý bình thường của cơ thể: Cơ - Đĩa đệm - Thần kinh
Cơ thể chúng ta hoạt động hài hòa giữa ba hệ thống chính: xương, cơ, và thần kinh.
• Đĩa đệm nằm giữa các đốt sống, có nhiệm vụ giảm xóc và bảo vệ rễ thần kinh.
• Cơ cạnh cột sống giúp ổn định và hỗ trợ vận động của cơ thể.
2. Khi bị thoát vị đĩa đệm: Cơ, dây chằng và thần kinh bị ảnh hưởng như thế nào?
Khi đĩa đệm bị thoát vị (bao xơ bị rách, nhân nhầy tràn ra ngoài), các vấn đề sau sẽ xảy ra:
• Chèn ép rễ thần kinh: Khi nhân nhầy thoát ra ngoài, nó có thể chèn ép lên rễ thần kinh, dẫn đến tín hiệu bất thường gửi về tủy sống. Cơ thể phản ứng bằng cách co cứng cơ quanh vùng bị chèn ép để bảo vệ, giống như một cơ chế “phòng thủ tự nhiên” của cơ thể.
• Viêm quanh rễ thần kinh: Viêm này làm tăng cảm giác đau và kích thích các dây thần kinh cảm giác. Điều này gây ra phản xạ co thắt cơ, tạo ra hiện tượng co cứng cơ, đau nhức âm ỉ hoặc chuột rút đột ngột.
• Mất cân bằng cơ: Khi bị đau, người bệnh thường nghiêng người hoặc đi lệch để tránh chèn ép, dẫn đến một bên cơ làm việc quá sức. Kết quả là các nhóm cơ bên kia phải bù trừ, gây ra tình trạng co cứng cơ và bó cơ.
3. Hệ quả: Co rút cơ, căng cơ, chuột rút và đau lan tỏa
Khi cơ thể liên tục bị kích thích bởi các tín hiệu thần kinh bất thường, các cơ không có thời gian nghỉ ngơi, dẫn đến tình trạng co rút kéo dài. Các cơ như:
• Cơ thắt lưng – cơ mông (trong thoát vị cột sống thắt lưng).
• Cơ thang – cơ ức đòn chũm – cơ vai gáy (trong thoát vị cổ).
Các cơ này thường bị co cứng, gây đau âm ỉ hoặc đau nhói.
Ví dụ thực tế:
Chị M bị thoát vị đĩa đệm L4-L5, đau lưng lan xuống chân. Để giảm đau, chị thường nghiêng người sang trái khi đi lại, tránh chèn ép vùng thắt lưng. Sau 1 tháng, chị gặp phải tình trạng căng cứng cơ lưng bên phải, kèm theo đau lan tỏa lên lưng trên, mỏi gối và cẳng chân do mất cân bằng cơ.
4. Các yếu tố làm tăng nguy cơ co cứng cơ ở người bị thoát vị đĩa đệm:
Một số yếu tố làm tăng nguy cơ co cứng cơ cho người bị thoát vị đĩa đệm bao gồm:
• Ngồi nhiều và tư thế xấu: Tạo áp lực lên cột sống và cơ.
• Ít vận động và không kéo giãn cơ đúng cách: Cơ không được giãn nở, dễ dẫn đến co cứng.
• Thiếu nước và canxi, magie: Cơ thể mất cân bằng khoáng chất cần thiết cho sự co giãn của cơ.
• Lạm dụng đai lưng, cổ: Khi sử dụng đai lưng quá mức, cơ sẽ yếu dần và dễ bị co cứng.
• Không tập phục hồi chức năng đúng cách: Thiếu các bài tập phục hồi chức năng khiến cơ không được cải thiện.
Đĩa đệm L5-S1 nằm ở phần cuối thắt lưng, là khớp liên đốt sống, nối giữa đốt sống lưng thứ 5 (L5) và đốt xương cùng thứ nhất (S1). Đây là vị trí phải chịu nhiều sức ép từ tải trọng từ cột sống và có cấu trúc giải phẫu đặc biệt, có thể nhận mức độ căng thẳng cơ học và tải trọng cao hơn các đốt sống ở phía trên.
Đau, căng ở gân kheo, cẳng chân và bắp chân
Hiện tượng đau xuất hiện do các cơ hoặc khu vực kết nối với cơ kết nối ngược trở lại với dây thần kinh S1. Chỉ có một đốt gây đau là L5-S1
Tê ở chân đến các ngón chân
Lúc này, các dây thần kinh ở đốt sống S1 bị kích thích do thoát bị đĩa đệm L5-S1 trung ương
Nếu tê ở ngón chân cái do đĩa đệm bị lệch sang một bên ở dây thần kinh cột sống L5
Vì vậy, đốt sống hay đĩa đệm L5-S1 dễ bị chấn thương, thoát vị đĩa đệm và đau dây thần kinh hơn.
Thoát vị đĩa đệm L5-S1 là tình trạng nhân nhầy đốt sống L5-S1 cũng như L4-L5 phải chịu nhiều tác động từ các hoạt động như cúi, nghiêng người, khom người, vặn mình, ngồi xuống bị chệch ra khỏi vị trí vốn có. Đây là nơi rất dễ bị tổn thương, bao gồm những cơn đau bắt nguồn từ chính đĩa đệm và/hoặc đau liên quan đến đĩa đệm đè lên dây thần kinh gần đó.
Bên cạnh đó, thoát vị đĩa đệm ở đốt sống L5-S1 còn để lại một số biến chứng như:
Đau rễ thần kinh
Rối loạn cảm giác như không cảm nhận được sự nóng lạnh ở một số vùng da trên cơ thể
Rối loạn vận động đi lại khó khăn, thậm chí tê liệt
Rối loạn thần kinh thực vật như: không kiểm soát tiểu tiện, vã mồ hôi, bàn chân lạnh, đôi lúc nóng ran…
