01/04/2026
☝️ TỔNG HỢP CÁC TỔN THƯƠNG CƠ BẢN TRÊN DA: PHÂN LOẠI THEO HÌNH THÁI DỄ NHẬN BIẾT
Da là cơ quan phản ánh rất sớm nhiều vấn đề sức khỏe, không chỉ riêng bệnh da liễu mà còn cả các bệnh toàn thân.
Việc nhận biết những tổn thương cơ bản trên da giúp bạn hiểu cơ thể mình đang “lên tiếng” điều gì, từ đó biết khi nào nên theo dõi, khi nào cần đi khám.
Bài viết dưới đây được trình bày đơn giản, có hệ thống, phù hợp cho người đọc phổ thông, sinh viên y - điều dưỡng, cũng như bất kỳ ai quan tâm đến sức khỏe và chăm sóc da hằng ngày.
I. Tổn thương phẳng (Flat lesions)
Sờ không thấy gồ cao, chỉ thay đổi màu sắc
- Dát (Macule): Da đổi màu, phẳng, < 1 cm
Ví dụ: tàn nhang, dát café-au-lait
- Hồng ban (Erythema): Đỏ da do giãn mạch, mất khi ấn kính
- Dị sắc da (Poikiloderma): Da loang lổ gồm tăng/giảm sắc tố + giãn mạch + teo da
⸻
II. Tổn thương gồ cao - chứa chất đặc (Solid elevated lesions)
- Sẩn (Papule): Gồ cao, chắc, nông, < 0,5–1 cm
- Mảng (Plaque): Gồ cao, bề mặt rộng > 1 cm, thường phẳng trên
- Nốt / Cục (Nodule): Khối đặc, sâu (trung bì/hạ bì), > 0,5 cm
- U nhú (Papilloma): Dạng sùi, có cuống, bề mặt như súp lơ
- Sẩn phù / Mày đay (Wheal): Gồ do phù trung bì nông, thoáng qua
- Nhân trứng cá (Comedo): Nút sừng bít nang lông (đầu trắng/đầu đen)
⸻
III. Tổn thương gồ cao - chứa dịch (Fluid-filled lesions)
- Mụn nước (Vesicle): Chứa dịch trong, < 0,5–1 cm
- Bọng nước (Bulla): Chứa dịch trong, > 1 cm
- Mụn mủ (Pustule): Chứa mủ (bạch cầu), có thể vô khuẩn hoặc nhiễm khuẩn
⸻
IV. Tổn thương mạch máu & xuất huyết
*Không mất màu khi ấn kính
- Giãn mạch (Telangiectasia): Mạch máu nông giãn vĩnh viễn
- Đốm xuất huyết (Petechiae): < 2 mm
- Ban xuất huyết (Purpura): 2 mm – 1 cm
- Mảng xuất huyết / Vết bầm (Ecchymosis): > 1 cm, đổi màu theo thời gian
- Khối máu tụ (Hematoma): Máu tụ thành khối sưng khu trú
⸻
V. Tổn thương đặc biệt
Luống ghẻ / Đường hầm (Burrow): Đường ngoằn ngoèo, gồ nhẹ do cái ghẻ đào trong lớp sừng
