09/02/2026
🦕🦕CÁC RỐI LOẠN TUYẾN GIÁP TRONG THAI KỲ:
🔬 I. Sinh lý học:
Thai kỳ làm thay đổi hoàn toàn trục tuyến giáp:
* ↑ hCG (đặc biệt trong tam cá nguyệt 1): hCG kích thích yếu thụ thể TSH.
* ⬇️ TSH: Do sự ức chế sinh lý từ hCG.
* ↑ TBG (Protein gắn kết tuyến giáp) → ↑ T4/T3 toàn phần.
* Hormone tự do (FT4/FT3) dao động liên tục.
📌 Lưu ý: Mọi kết quả xét nghiệm tuyến giáp trong thai kỳ nếu không dựa trên khoảng tham chiếu theo từng tam cá nguyệt (trimester-specific ranges) đều là SAI.
1️⃣ TSH thấp không mặc định là cường giáp:
Chẩn đoán phân biệt TSH thấp khi mang thai bao gồm:
* Nhiễm độc giáp tạm thời do thai kỳ (GTT).
* Bệnh Graves.
* Nhân độc tuyến giáp (hiếm).
* Quá liều Levothyroxine.
* Viêm tuyến giáp (hiếm).
🫷 Không bao giờ chẩn đoán chỉ dựa vào một mình chỉ số TSH.
2️⃣ Nhiễm độc giáp tạm thời do thai kỳ (GTT)
* Cơ chế: Do nồng độ hCG tăng cao kích thích tuyến giáp.
* Xét nghiệm: TSH ↓, FT4 ↑ nhẹ hoặc cận trên bình thường, FT3 thường bình thường, TRAb âm tính.
* Lâm sàng: Không có bướu cổ, không có bệnh lý mắt, thường đi kèm nôn nghén nặng (Hyperemesis gravidarum).
* Xử trí:
* KHÔNG dùng thuốc kháng giáp (PTU/Methimazole).
* Điều trị hỗ trợ: Truyền dịch, thuốc chống nôn, thuốc chẹn Beta (Propranolol 10–20 mg khi cần, dùng ngắn hạn).
📌 Lưu ý: Điều trị GTT bằng thuốc kháng giáp có thể gây ra suy giáp thai nhi.
3️⃣ Bệnh Graves trong thai kỳ:
* Xét nghiệm: TSH bị ức chế (< 0.1), FT4/FT3 tăng rõ rệt, TRAb dương tính.
* Nguy cơ nếu không điều trị: Sảy thai, tiền sản giật, bão giáp, sinh non, nhiễm độc giáp sơ sinh.
* ➡️ Bắt buộc phải điều trị.
4️⃣ Khi nào cần điều trị Cường giáp?
* ✅ Cường giáp lâm sàng (Overt): FT4/FT3 tăng + TSH bị ức chế.
* ❌ Cường giáp dưới lâm sàng: Không điều trị.
* 🎯 Mục tiêu điều trị: Duy trì FT4 ở giới hạn trên của mức bình thường, KHÔNG cần đưa TSH về bình thường.
5️⃣ Tại sao thuốc điều trị thay đổi theo tam cá nguyệt?
🫄Tam cá nguyệt 1: Ưu tiên PTU
* Lý do: Methimazole có nguy cơ gây dị tật bẩm sinh (bất sản da đầu, hẹp cửa mũi sau, hẹp thực quản).
* Liều PTU: 50–150 mg chia 3 lần/ngày (nặng có thể lên 300–450 mg).
* ⚠️ Nguy cơ: Độc tế bào gan (hiếm nhưng nghiêm trọng).
🫄 Tam cá nguyệt 2 & 3: Chuyển sang Methimazole (MMI)
* Lý do: Quá trình hình thành cơ quan đã hoàn tất; PTU dùng dài hạn tăng nguy cơ độc gan.
* Liều MMI: 5–30 mg/ngày (nên dùng 1 lần duy nhất).
6️⃣ 🔄 Cách chuyển đổi từ PTU sang Methimazole
* Thời điểm: Sau khi kết thúc tam cá nguyệt 1 (Tuần 12–16).
* Tỷ lệ chuyển đổi: PTU 100 mg ≈ Methimazole 5 mg. (khuyến cáo cho thai kỳ tỷ lệ 20:1)
Các bước thực hiện:
* Dừng hẳn PTU (không cần giảm liều dần).
* Bắt đầu dùng Methimazole vào ngày hôm sau.
* Theo dõi lại sau 2–4 tuần.
7️⃣ Theo dõi và Điều chỉnh:
* Kiểm tra mỗi 4–6 tuần: FT4 (chính) và TSH (phụ).
* Nếu FT4 thấp: Giảm 2.5–5 mg MMI.
* Nếu FT4 cao: Tăng 2.5–5 mg MMI.
* 📌 Điều trị quá tay (Overtreatment) nguy hiểm hơn cường giáp nhẹ.
8️⃣ Xét nghiệm TRAb (Cực kỳ quan trọng nhưng hay bị quên)
* Chỉ định: Bệnh nhân đang hoặc đã từng bị Graves, từng điều trị bằng iod phóng xạ hoặc phẫu thuật.
* Thời điểm: Tuần 18–22.
* Lý do: TRAb đi qua nhau thai, có thể gây cường giáp thai nhi ngay cả khi người mẹ có chức năng giáp bình thường.
9️⃣ Suy giáp trong thai kỳ
* Nguyên nhân: Viêm giáp Hashimoto, sau điều trị phóng xạ/phẫu thuật, thiếu iốt.
* Khi nào điều trị?
* ✅ Suy giáp lâm sàng (TSH ↑ + FT4 ↓).
* ✅ Suy giáp dưới lâm sàng nếu: TSH ≥ 10 HOẶC TSH 4–10 kèm TPOAb dương tính.
* Điều trị: Dùng Levothyroxine.
* Người đã bị suy giáp: Tăng liều thêm 25–30% ngay khi biết có thai.
* Mới chẩn đoán: 50 mcg/ngày (nhẹ) hoặc 1.6 mcg/kg/ngày (nặng).
* Mục tiêu TSH: < 2.5 mU/L.
🔟 Biến chứng của suy giáp không điều trị.
* Mẹ: Thiếu máu, tiền sản giật, b**g nhau thai.
* Con: IQ thấp, chậm phát triển thần kinh, sinh non.
1️⃣1️⃣ Vấn đề hậu sản
* Viêm tuyến giáp hậu sản: Thường trải qua giai đoạn cường giáp → suy giáp, TRAb âm tính, tự khỏi. Đừng nhầm lẫn với tái phát Graves.
🔴 Những sai lầm cần tránh:
* Chẩn đoán chỉ dựa vào TSH.
* Bỏ qua khoảng tham chiếu theo tam cá nguyệt.
* Đi điều trị GTT bằng thuốc kháng giáp.
* Cố gắng đưa TSH về bình thường thay vì tập trung vào FT4.
* Dùng liều kháng giáp quá cao.
* Sử dụng liệu pháp "Block-and-replace" (phối hợp kháng giáp và hormone thay thế).
* Quên xét nghiệm TRAb.
Thai kỳ không giống trạng thái bình thường. TSH thấp không phải lúc nào cũng là bệnh lý. Hãy điều trị dựa trên sinh lý trước khi can thiệp bệnh lý. "Hãy điều trị cho thai nhi, đừng điều trị cho con số trên giấy xét nghiệm."
Nguồn: sưu tầm.