10/11/2025
AN DƯƠNG HOÀN
Nhiều bạn nhắn tin hỏi về phương thuốc AN DƯƠNG HOÀN. Bài đã đăng trên trang của Nhà thuốc cách đây 8 năm.
Xin đăng lại để các bạn quan tâm tìm hiểu:
ĐÔI ĐIỀU VỀ MỘT PHƯƠNG THUỐC
Lục tìm trong di cảo của tiền nhân, thấy có phương thuốc quen quen, gồm bài Bát trân gia thêm các vị Hà thủ ô, Tam thất, Nhung hươu … với chủ trị bổ khí huyết. Dùng bồi bổ cơ thể; làm đen râu tóc; điều chỉnh các cơn bốc hỏa, các rối loạn của phụ nữ vào tuổi tiền mãn kinh; kìm hãm sự tàn phá của thời gian, tuổi tác: nhăn nheo, lão hóa, da đồi mồi, suy giảm sinh lực; làm đẹp phụ nữ….
Thấy là lạ, vì phương thuốc chỉ định sử dụng các vị thuốc rất quen thuộc mà hầu như bất kỳ nhà thuốc đông y nào cũng có:
- Bài Bát trân: là một cổ phương được xây dựng từ thời danh y Trương Trọng Cảnh (cuối đời Đông Hán, sinh khoảng năm 150, mất khoảng năm 219) là sự kết hợp giữa bài Tứ Quân (Đẳng Sâm, Bạch Linh, Bạch Truật, Cam Thảo) và bài Tứ Vật (Xuyên Khung, Đương Quy Thục địa, Bạch Thược); Tứ Quân bổ khí, Tứ Vật bổ huyết.
- Hà thủ ô (ông lão họ Hà dùng dẫn đến tóc đen như đầu quạ): là vị thuốc bổ huyết, làm đen râu tóc; gắn với huyền thoại ông lão họ Hà trên 70 tuổi râu tóc bạc phơ, vẫn chưa màng chuyện vợ con, chỉ vui thú săn bắn; một đêm ngủ lại trong rừng, dưới ánh trăng thấy sự lạ: có 2 cây dây leo cứ quấn lại với nhau rồi lại nhả ra, ông đặt tên cho nó là Dạ giao đằng, đào lấy củ đem về sắc uống, một thời gian sau, râu tóc đen trở lại, có hứng thú với phụ nữ, lấy vợ, sinh được 6 người con…
Cách đây mấy năm, có 1 nữ đồng nghiệp U50 nhưng tóc bạc đi đã nhiều; mình đem kể chuyện ông lão họ Hà, hướng dẫn cách chế “cửu chưng cửu sái” theo phương pháp của GSTS Đỗ Tất Lợi, đồng nghiệp này kiên trì sử dụng đến trên 10 cân Hà Thủ ô (nhờ người ở quê đào Hà thủ ô trên núi, tự tay chế) nhưng tác dụng rất hạn chế.
Xem và đối chiếu cách chế Hà thủ ô của tiền nhân, thấy vẫn là “cửu chưng cửu sái” (chín lần đồ, chín lần phơi) nhưng cách phối trộn, tỷ lệ phối trộn với các tá dược hỗ trợ có nhiều dị biệt so với phương pháp của GSTS Đỗ Tất Lợi.
- Tam thất: theo Dược điển Việt Nam thì tam thất có tác dụng trị thổ huyết, băng huyết, rong kinh, sau khi đẻ huyết hôi không ra, ứ trệ đau bụng, kiết lỵ ra máu. Bên cạnh đó còn có tác dụng ức chế sự phát triển của tế bào ác tính, làm tan ứ huyết, sưng tấy, dùng cho người thiếu máu nặng, người mệt mỏi, hoa mắt, chóng mặt, nhức đầu, ít ngủ. Thường dùng Tam thất để hỗ trợ điều trị các bệnh về ứng bướu, huyết áp (cao và thấp - ổn định huyết áp), tim mạch, cầm máu, tiểu đường, mất ngủ, suy nhược cơ thể, trị nám, tàn nhang, giúp trắng mịn da, sẹo lồi, mụn cơm….
Cách chế Tam thất không có gì khác biệt đáng kể so với các hướng dẫn trong các tài liệu hiện nay.
- Nhung hươu: tính ôn, vị ngọt, mặn, lợi về kinh can, thận. Có tác dụng bổ thận, ích huyết, giải độc; nâng cao sức khỏe, cải thiện giấc ngủ; làm tăng lượng hồng cầu; dùng với liều lượng vừa phải có tác dụng trợ tim; thúc đẩy quá trình tái sinh, làm lành vết thương ngoài da, xương gãy mau liền, kìm hãm sự lão hóa của tế bào, tăng cường sinh lực, làm đẹp phụ nữ...
Nhung trong sách của tiền nhân với nguồn khai thác từ sừng non của con hươu sao sống hoang dã trong rừng. Ngày nay nhung rừng chắc chắn rất khó tìm, nguồn cung chủ yếu là từ các gia đình, các trang trại nuôi hươu ở Quỳnh Lưu, Hương Sơn. Tuy rằng không đặc biệt tốt như nhung rừng nhưng có thể nói nó là loại dược liệu rất tốt cho việc bồi bổ, chống lão hóa cơ thể.
Khi cắt nhung về, 1 số người không nắm vững kỹ thuật sao sấy, đem gửi vào lò nướng bánh mì vài ba ngày là khô, cách này vừa nhanh vừa tiện, nhưng các hoạt chất quý báu trong nhung hươu 10 phần thì đã bị nhiệt phân tích mất 4-5 phần, thật là uổng phí.
Tiền nhân không hướng dẫn làm vậy. Nhung cắt về sau khi làm sạch, đem ủ vào gạo nếp đã rang nóng, hết nóng đem gạo rang lại để ủ, quá trình đó thực hiện liên tục trong 7-10 ngày cho đến khi gõ vào nghe tiếng kêu coong coong như gõ vào gỗ khô là được; quá trình ủ nóng với nhiệt độ vừa phải các hoạt chất không bị phân tích, đồng thời là quá trình sinh hóa làm tăng chất lượng của nhung; thật công phu nhưng bù lại ta được hưởng thụ thành quả thích đáng (chú ý: nếu chưa có kinh nghiệm chớ làm, không đảm bảo kỹ thật sẽ làm trở màu, trở mùi, hỏng không dùng được, thật tiếc).
Tóm lại: bài thuốc gồm những vị quen thuộc, chỉ khác biệt nhiều ở tỷ lệ phối trộn và cách sao chế một số vị mà thôi.
Sách vở là vậy, nhưng tác dụng đến đâu còn bỏ ngỏ. Đành lấy mình ra làm thí nghiệm. Thân mình sinh ra vốn xấu máu, tóc bắt đầu bạc từ thời còn học cấp 3; bản tính “gàn dở”, “mình hạc xương mai”, dáng vóc “quặt quẹo”, cho đến U60 vẫn chưa một lần nhuộm tóc để “trẻ hóa cán bộ”, bạn bè đồng nghiệp thường gọi với biệt danh thân mật “gã đầu bạc”, đến U60 thì đếm được sợi đen, không đếm được sợi bạc. Không có gì đơn giản bằng dùng thử, dùng thử… mấy tháng….
Kết quả, … hởi ôi… cân thì chẳng tăng được chút nào; còn … cái đầu … cái đầu… trước đây gần như cước, dừ lem nhem, chỗ đen chỗ trắng; chỉ được cái có vẻ như dẻo dai ra, theo kiểu “còn lâu mới chết”; thật nguy không khéo sắp tới lại bị đưa vào quy hoạch cán bộ khối xóm thì khổ thân tôi.
Còn dăm tháng nữa là được “ráng làm người tử tế”, mời những người dũng cảm làm chuột bạch cùng tôi; thử nghiệm, thử nghiệm… cùng tôi. Giá cả theo nguyên tắc không lợi nhuận; thành tâm mong người dùng phản hồi đầy đủ các tác dụng mong muốn, không mong muốn… Thông tin phản hồi gửi về: Nhà thuốc Đông y An Dương (trên Facebook), điện thoại 0915 12 55 11.
Dự định đặt tên phương thuốc là AN DƯƠNG HOÀN, với ý nghĩa là phương thuốc hoàn của NHÀ THUỐC ĐÔNG Y AN DƯƠNG, với kỳ vọng là hoàn trả bình an, sức khỏe, niềm vui, hạnh phúc cho mọi người nơi dương thế.
Khoảng nửa năm nữa, khi thành “Tỷ phú thời gian”, Tôi sẽ tiếp thu ý kiến phản hồi từ những người tham gia chương trình, nghiên cứu đối chiếu với các tài liệu liên quan của tiền nhân để hoàn thiện; do vậy, càng nhận được nhiều ý kiến phản hồi càng tốt.
Biết đâu góp được chút ích cho đời. Ráng làm người tử tế cũng tốt chứ sao.