Psikologe Blerina Leka

01/03/2026

KUFIZTË E QARTË TEK FËMIJËT – ÇFARË THONË STUDIMET?

Vendosja e kufijve nuk është ashpërsi, por strukturë me ngrohtësi. Studimet në psikologjinë e zhvillimit tregojnë se fëmijët që rriten me rregulla të qarta dhe të qëndrueshme zhvillojnë më mirë vetëkontrollin dhe sigurinë emocionale.

🔸Sipas hulumtimeve të Diana Baumrind, stili prindëror autoritativ (i ngrohtë, por me kufij të qartë) lidhet me:
-Vetëbesim më të lartë
-Më pak probleme në sjellje
-Performancë më të mirë në shkollë

-Teoria e lidhjes së John Bowlby thekson se fëmijët ndihen më të sigurt kur prindërit ofrojnë strukturë të parashikueshme. Kufijtë i japin fëmijës mesazhin:
“Unë jam këtu për ty dhe të udhëheq.”

Studimet mbi vetë-rregullimin tregojnë se disiplinimi i qëndrueshëm ndihmon zhvillimin e aftësive për:
– Kontrollin e impulseve
– Menaxhimin e emocioneve
– Marrjen e vendimeve

🔸Mungesa e kufijve shpesh shoqërohet me ankth, pasiguri dhe shpërthime emocionale.

Kufijtë ,dashuria dhe qëndrueshmëria është bazë e zhvillimit të shëndetshëm emocional.

22/02/2026

Çrregullimi Opozitar Sfidues (ODD)

-ODD është një çrregullim i sjelljes tek fëmijët dhe adoleshentët, ku ata shpesh kundërshtojnë rregullat, shpërthejnë në zemërim ose fajësojnë të tjerët. Ky model nuk është i zakonshëm për moshën e tyre dhe mund të ndikojë në marrëdhëniet familjare dhe shoqërore.

Simptomat kryesore:
• Kundërshton urdhërat dhe rregullat
• Shpërthen lehtë në zemërim
• Fajëson të tjerët për gabimet e veta
• I pakënaqur ose irritues shpesh

Shkaqet kryesore:
• Gjenetika dhe karakteristikat biologjike
• Stili i prindërimit ose mjedisi familjar
• Ndikimi i shkollës ose i bashkëmoshatarëve
• Çrregullime të tjera si ADHD ose ankthi

🔸Me mbështetje të duhur, fëmijët mësojnë të menaxhojnë emocionet dhe të ndërtojnë marrëdhënie pozitive.

17/02/2026

-Kufijtë nuk janë mungesë dashurie

Një studim në Suedi, pas ndalimit të ndëshkimit fizik nga Riksdag, shumë prindër filluan të shmangin çdo formë Autoriteti nga frika se mos lëndonin vetëvlerësimin e fëmijës.
Por studime nga Karolinska Institutet tregojnë diçka shumë njerëzore:

🔸Fëmijët nuk kanë frikë nga kufijtë.
Ata kanë frikë nga pasiguria.

🔸Kur nuk ka “jo”, nuk ka as siguri.
Kur gjithçka lejohet, fëmija mbetet vetëm përballë impulseve të veta.

🔸Kufiri i qetë, i qëndrueshëm, i shpjeguar me dashuri, i thotë fëmijës:
“Unë jam këtu. Unë e mbaj strukturën për ty. Ti je i sigurt.”

Të vendosësh kufij nuk do të thotë të jesh i ashpër.
Do të thotë të jesh i fortë mjaftueshëm për të mbajtur strukturën kur fëmija yt ende nuk mundet.

11/02/2026

Në praktikën terapeutike, shpesh shohim se fëmijët përparojnë më shpejt kur ndihen të pranuar, të kuptuar dhe të mbështetur në ambientin shkollor. Rutina e qëndrueshme, komunikimi i qartë, përforcimi pozitiv dhe bashkëpunimi i vazhdueshëm mes prindit, mësueses dhe terapistit krijojnë një mjedis ku fëmija ndihet i sigurt për të shprehur emocionet, për të mësuar dhe për të ndërtuar vetëbesim.
Kur siguria emocionale është e pranishme, zhvillimi ndodh natyrshëm

31/01/2026

Ankthi tek Fëmijët – Shenjat dhe Si të Veprojmë

Fëmijët mund të përjetojnë ankth në mënyra të ndryshme. Shenjat më të zakonshme përfshijnë:
🔸Emocionale: frikë nga ndarja me prindërit, shqetësim për gjëra të përditshme, shpërthime emocionale.
🔸Fizike: dhimbje barku ose koke, lodhje, djersitje, dridhje, vështirësi në gjumë ose makthe.
🔸Sjellore: shmang situata të reja, vështirësi në përqendrim, varësi nga prindërit.
🔸Sociale / Shkollore: shmang lojën me bashkëmoshatarët, frikë për të folur para grupit, vështirësi në fillimin e aktiviteteve të reja.

Si të veprojmë:
🔸Dëgjo dhe kupto: mos minimizo ndjenjat e fëmijës dhe pyet qetësisht: “Çfarë të shqetëson?”
🔸Siguro rutinë të qetë: orar i rregullt për gjumë dhe ushqim, aktivitete të strukturuara.
🔸Fuqizo aftësitë e përballimit: mëso frymëmarrje të qetë dhe praktiko situata të reja ngadalë.
🔸Mos e detyro: mbështetje e ngadaltë dhe festo çdo hap të vogël përparimi.
🔸Kërko ndihmë profesionale: psikolog fëmijësh ose terapist nëse ankthi është i vazhdueshëm.

24/01/2026

🔸PICA si një çrregullim i ngrënies

-Pica është një çrregullim i ngrënies që karakterizohet nga dëshira e vazhdueshme dhe e përsëritur për të konsumuar substanca që nuk janë ushqim, si: dhe, rërë, letër, shkumës, akull, flokë apo objekte të tjera jo ushqimore.

Ky çrregullim nuk është zakon apo lojë, por shpesh lidhet me mungesa ushqyese (sidomos hekur dhe zink), faktorë psikologjikë (stres, ankth, trauma), si dhe me çrregullime neurozhvillimore, përfshirë autizmin. Mund të shfaqet si te fëmijët ashtu edhe te të rriturit, përfshirë gratë shtatzëna.

-Nëse nuk trajtohet, Pica mund të sjellë pasoja serioze shëndetësore, si: helmime, infeksione, bllokim të zorrëve, dëmtime të dhëmbëve dhe probleme gastrointestinale.

🔸Trajtimi kërkon vlerësim multidisiplinar: analiza mjekësore për mungesa ushqyese, ndërhyrje psikologjike/terapi sjellore dhe mbështetje të vazhdueshme nga profesionistët.

18/01/2026

17/01/2026

🔸Reziliencia tek fëmijët është aftësia për t’u përballur me vështirësitë, për t’u përshtatur me ndryshimet dhe për t’u rimëkëmbur emocionalisht pas situatave të vështira.
Kjo nuk do të thotë që fëmija nuk ndjen frikë, mërzi apo zhgënjim, por që mëson t’i përballojë këto emocione në mënyrë të shëndetshme. Fëmijët rezilientë zhvillojnë vetëbesim, rregullim emocional dhe aftësi më të mira sociale, duke qenë më të mbrojtur ndaj ankthit dhe vështirësive emocionale në të ardhmen. -Reziliencia ndërtohet përmes lidhjeve të sigurta me prindërit dhe kujdestarët, përmes dëgjimit empatik, validimit të emocioneve, lejimit të fëmijës të provojë dhe të gabojë, si dhe përmes modelimit të mënyrave të shëndetshme të përballimit të stresit.
Çdo fëmijë ka potencialin për të zhvilluar reziliencë kur rritet në një mjedis që ofron siguri emocionale, mbështetje dhe mirëkuptim.

10/01/2026

Regresi zhvillimor tek fëmijët si reagim psikologjik ndaj stresit

Regresi zhvillimor tek fëmijët është një reagim i natyrshëm i sistemit nervor ndaj stresit dhe pasigurisë emocionale, dhe jo një prapambetje apo sjellje e qëllimshme. Kur fëmija përjeton ndryshime të mëdha ose mbingarkesë emocionale, truri i tij fokusohet te siguria, jo te zhvillimi, duke çuar në humbje të përkohshme të aftësive të fituara më parë.

Ky fenomen shfaqet shpesh pas ngjarjeve si lindja e një motre apo vëllai, fillimi i kopshtit ose shkollës, ndarja e prindërve, konfliktet familjare apo mungesa e mbështetjes emocionale. Regresi mund të manifestohet përmes sjelljeve foshnjore, vështirësive në komunikim, shpërthimeve emocionale, frikës nga ndarja ose problemeve me gjumin dhe vetëkontrollin.

Reagimi i të rriturve luan rol kyç në zgjatjen ose lehtësimin e regresit. Presioni, ndëshkimi dhe krahasimi e thellojnë pasigurinë, ndërsa qasja mbështetëse, e qëndrueshme dhe empatike ndihmon në qetësimin e sistemit nervor dhe rikthimin gradual të aftësive. Në shumicën e rasteve, regresi është i përkohshëm, por nëse zgjat ose thellohet pa shkak të dukshëm, kërkohet vlerësim profesional.

Regresi zhvillimor duhet kuptuar si një sinjal për nevojë emocionale dhe jo si dështim zhvillimor, duke theksuar rëndësinë e sigurisë emocionale si bazë për rritjen e shëndetshme të fëmijës.

01/01/2026

Mëndja e femijes zhvillohet nëpërmjet ndërveprimit të përditshëm me të tjerët, dhe në mënyrë të veçantë nëpërmjet komunikimit të vëmëndshëm me prindërit apo zëvëndësusit e tyre. Kur të rriturit hynë në komunikim me fëmijën nëpërmjet rregullit, butësisë vëmendjes, pra nëpërmjet një gjëndje shpirtërore të qetë, fëmija arrin të perceptojë mëndjen e tij me qartësi, të paktën kështu thonë shkencëtarët. Shkencëtarët po përpiqen të gjejnë qarqet cerebrale që marrin pjesë në këtë proces “magjik”, këtë sintonizim të prindit apo kujdestarit me botën e brendëshme të fëmijës, e cila stimulon qarqet neural të trurit të fëmijës. Prindër, të rritur, mos i shihni fëmijët të vegjël dhe, që nuk “marrin vesh”, nuk kuptojnë. Është pikërisht komunikimi me të rriturin që stimulon mëndjen fëmijës dhe e nxit të njohi veten dhe botën nëpërmjet ngarkesave emocionale të të rriturve dhe sjelljeve të tyre. Lira Gjika