15/01/2026
☯️Per qëllime vetëdijësimi,cdo muaj prezentimi i nje çrregullimi të personalitetit
🌀Çrregullimi i Personalitetit Narcisoid
Përshkrim klinik, diagnostikim dhe trajtim
➡️Përkufizim
Çrregullimi i personalitetit narcisoid (Narcissistic Personality Disorder – NPD) është një çrregullim i personalitetit i karakterizuar nga model i qëndrueshëm i madhështisë, nevojë e theksuar për admirim dhe mungesë empatie, i shoqëruar me ndjeshmëri të theksuar ndaj kritikës dhe dështimit.
Sipas DSM-5-TR dhe ICD-11, ky çrregullim i përket grupit të çrregullimeve të personalitetit dhe ndikon ndjeshëm në funksionimin ndërpersonal, profesional dhe emocional të individit.
Megjithëse këta pacientë shpesh paraqiten me vetëbesim të tepruar, në thelb ata kanë vetëvlerësim të paqëndrueshëm dhe shumë të brishtë, i cili kërkon vazhdimisht konfirmim nga mjedisi.
▶️Karakteristikat klinike kryesore
Tiparet më të shpeshta përfshijnë:
Ndjenjë të ekzagjeruar të rëndësisë personale
🔸️Fantazi për sukses, pushtet, evojave ebukuri ose superioritet intelektual
🔸️Besim se janë unikë dhe se mund të kuptohen vetëm nga persona “të veçantë”
🔸️Nevojë e vazhdueshme për admirim dhe vlerësim
🔸️Ndjenjë e fortë e së drejtës për trajtim të veçantë (entitlement)
🔸️Tendencë për shfrytëzim ndërpersonal
🔸️Mungesë empatie dhe vështirësi në njohjen e emocionale të të tjerëve
🔸️Ndjeshmëri e lartë ndaj kritikës, e shoqëruar shpesh me zemërim, turp ose përçmim
🔸️Sjellje arrogante, dominante ose përbuzëse
↗️Etiologjia dhe faktorët kontribuues
Etiologjia konsiderohet multifaktoriale, duke përfshirë:
Faktorë zhvillimorë: modele edukimi me idealizim ekstrem ose, në të kundërt, kritikë dhe zhvlerësim kronik
Faktorë psikodinamikë: përdorimi i madhështisë si mekanizëm mbrojtës ndaj ndjenjave të turpit dhe inferioritetit
Faktorë neurobiologjikë dhe gjenetikë: ndryshime në përpunimin emocional dhe në mekanizmat e empatisë
Përvoja traumatike të hershme dhe pasiguri në lidhjet e hershme emocionale
Sipas literaturës bashkëkohore, narcizmi patologjik konceptualizohet si strukturë mbrojtëse kundër një vetë-imazhi të brishtë dhe të paqëndrueshëm.
Manifestimi klinik dhe ndikimi funksional
Në praktikën klinike, këta pacientë shpesh paraqesin:
🔸️Vështirësi serioze në marrëdhënie intime dhe familjare
🔸️Konflikte të përsëritura në ambientin e punës
🔸️Vështirësi në pranimin e kritikës dhe kufizimeve personale
🔸️Episode depresive, ankthi ose kriza identitare pas dështimeve ose refuzimeve
🔸️Marrëdhëniet shpesh fillojnë me idealizim, por përfundojnë me zhvlerësim, konflikte dhe ndërprerje
➡️Diagnostikimi
Diagnoza vendoset nga psikiatri ose psikologu klinik, bazuar në:
Intervistë klinike të strukturuar
Vlerësim të historisë së funksionimit ndërpersonal dhe profesional
Kritere diagnostike sipas DSM-5-TR ose ICD-11
Shpesh pacientët nuk paraqiten për trajtim për vetë çrregullimin, por për depresion, ankth, çrregullime adaptative ose probleme në marrëdhënie.
➡️Trajtimi
Psikoterapia (trajtim bazë)
Trajtimi kryesor është psikoterapia afatgjatë, veçanërisht:
Terapia psikodinamike
Terapia e skemave
Terapia kognitive-biheviorale e adaptuar për çrregullimet e personalitetit
➡️Qëllimet kryesore terapeutike janë:
Stabilizimi i vetëvlerësimit
Zhvillimi i kapaciteteve empatike
Reduktimi i mekanizmave mbrojtës patologjikë
Përmirësimi i funksionimit ndërpersonal
Farmakoterapia
Nuk ekziston medikament specifik për NPD, por përdoren barna për:
Depresion
Ankth
Irritabilitet dhe impulsivitet
Çrregullime komorbide
➡️Prognoza
Trajtimi është zakonisht afatgjatë dhe kërkon aleancë terapeutike të qëndrueshme. Përparimi është gradual, por studimet tregojnë se përmirësimi funksional dhe emocional është i mundur me trajtim të vazhdueshëm.
Përfundim
Çrregullimi i personalitetit narcisoid është një strukturë komplekse psikopatologjike që shkon përtej “egos së madhe”. Ai përfaqëson një organizim të brishtë të vetëvlerësimit, të mbrojtur nga mekanizma të madhështisë dhe zhvlerësimit. Trajtimi profesional psikoterapeutik mbetet qasja më efektive për përmirësimin afatgjatë të funksionimit psikologjik dhe social.
Referenca shkencore
American Psychiatric Association. DSM-5-TR: Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, 5th ed., Text Revision, 2022.
World Health Organization. ICD-11: International Classification of Diseases, 2019.
Kernberg, O. (1975). Borderline Conditions and Pathological Narcissism. Jason Aronson.
Ronningstam, E. (2005). Identifying and Understanding the Narcissistic Personality. Oxford University Press.
Ronningstam, E. (2011). Narcissistic Personality Disorder: A clinical perspective. Journal of Psychiatric Practice.
Pincus, A. L., & Lukowitsky, M. R. (2010). Pathological narcissism and narcissistic personality disorder. Annual Review of Clinical Psychology.
Young, J. E., Klosko, J. S., & Weishaar, M. (2003). Schema Therapy. Guilford Press.